Η συνεχής αύξηση του κόστους ενέργειας έχει οδηγήσει τις κυβερνήσεις στη λήψη μέτρων για την ανακούφιση των καταναλωτών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η επιβολή πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων καυσίμων και οι επιδοτήσεις στην τιμή της ενέργειας, όπως το fuel pass και οι επιδοτήσεις στο ηλεκτρικό ρεύμα.
Ωστόσο, παρότι τα μέτρα αυτά παρουσιάζονται ως λύσεις για τη μείωση των τιμών, στην πράξη συχνά αποδεικνύονται αναποτελεσματικά ή ακόμη και επιβαρυντικά για την αγορά και τους καταναλωτές.
Αρχικά, το πλαφόν στα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων καυσίμων είναι πιθανό να μην αποδώσει τα αναμενόμενα αποτελέσματα. Αυτό συμβαίνει επειδή το μεγαλύτερο μέρος της τελικής τιμής των καυσίμων δεν προέρχεται από το κέρδος των επιχειρήσεων, αλλά από φόρους, τις διεθνείς τιμές πετρελαίου και τα κόστη μεταφοράς και διύλισης. Επομένως, ο περιορισμός του περιθωρίου κέρδους επηρεάζει μόνο ένα μικρό τμήμα της τελικής τιμής που πληρώνει ο καταναλωτής.
Επιπλέον, η επιβολή τέτοιων περιορισμών μπορεί να μειώσει τα κίνητρα των επιχειρήσεων να δραστηριοποιούνται στην αγορά, γεγονός που ενδέχεται να περιορίσει την προσφορά καυσίμων. Παράλληλα, υπάρχει ο κίνδυνος οι επιχειρήσεις να συγκλίνουν όλες στο ανώτατο επιτρεπόμενο περιθώριο κέρδους αντί να ανταγωνίζονται προσφέροντας χαμηλότερες τιμές, με αποτέλεσμα να περιορίζεται ο υγιής ανταγωνισμός.
Προβληματικές οι επιδοτήσεις στην ενέργεια
Εξίσου προβληματικές μπορεί να αποδειχθούν και οι επιδοτήσεις στην ενέργεια. Μέτρα όπως το fuel pass ή οι επιδοτήσεις στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος χρηματοδοτούνται ουσιαστικά από δημόσιους πόρους, οι οποίοι προέρχονται τελικά από τους ίδιους τους φορολογούμενους.
Σε ένα τέτοιο πλαίσιο υπάρχει ο κίνδυνος οι εταιρείες ενέργειας να διατηρούν ή ακόμη και να αυξάνουν τις τιμές τους, γνωρίζοντας ότι μέρος του κόστους θα καλυφθεί από κρατικές επιδοτήσεις. Με αυτόν τον τρόπο, ένα σημαντικό μέρος των χρημάτων καταλήγει στους προμηθευτές ενέργειας, ενισχύοντας τα κέρδη τους χωρίς να μειώνεται ουσιαστικά η οικονομική επιβάρυνση των καταναλωτών.
Τέλος, τόσο τα πλαφόν όσο και οι επιδοτήσεις μπορούν να δημιουργήσουν στρεβλώσεις στη λειτουργία της αγοράς. Η τεχνητή παρέμβαση στις τιμές και η διοχέτευση δημόσιων πόρων ενδέχεται να αλλοιώσουν τα κίνητρα των επιχειρήσεων και να περιορίσουν τον ανταγωνισμό. Παράλληλα, η εφαρμογή και ο έλεγχος τέτοιων μέτρων είναι συχνά δύσκολοι, γεγονός που επιτρέπει την παράκαμψή τους.
Συμπερασματικά, παρότι τα μέτρα αυτά στοχεύουν στη μείωση του κόστους ενέργειας για τους πολίτες, συχνά δεν επιτυγχάνουν τον σκοπό τους. Αντί να μειώνουν ουσιαστικά τις τιμές, μπορεί να δημιουργούν στρεβλώσεις στην αγορά και να ενισχύουν έμμεσα τα κέρδη των ενεργειακών εταιρειών, χωρίς να προσφέρουν μια πραγματικά βιώσιμη λύση στο πρόβλημα της ενεργειακής ακρίβειας.
Η λύση είναι η αλλαγή ενεργειακής πολιτικής με στοχευμένες πολιτικές επιλογές, όπως:
- η αποσύνδεση της τιμής του φυσικού αερίου (ως οριακή τιμή του συστήματος) στην διαμόρφωση της προημερησίας τιμής του ρεύματος , αλλά η μεσοσταθμική τιμή που εξάγεται από όλες τις πηγές ενέργειας που συμβάλουν στη παραγωγή ρεύματος.
- Όταν η τιμή του αερίου ανεβαίνει πάνω από τα 50 ευρώ η θερμική μεγαβατώρα , να αυξάνει η συμμετοχή του λιγνιτικού ρεύματος και να μειώνεται ανάλογα η συμμετοχή του φυσικού αερίου στο μείγμα.
- Να αναβληθεί επ αόριστον το σύστημα εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών CO2 από την τιμολόγηση της ηλεκτρικής μεγαβατώρας που παράγεται από ορυκτά καύσιμα
- Να μειωθεί ο ΕΦΚ σε όλα τα καύσιμα και να καταρηγθεί ο επιβαλόμενος ΦΠΑ πάνω στον ΕΦΚ
Εάν δεν συμφωνούν οι Βρυξέλλες, να ζητήσουμε εξαίρεση από τον ευρωπαϊκό μηχανισμό τιμολόγησης της ηλεκτρικής ενέργειας, όπως το έκαναν οι Ισπανοί και οι Πορτογάλοι το 2022 . Η εξαίρεση έχει λογική, διότι εμείς, οι Ιβήριοι, οι Ιταλοί και οι Ιρλανδοί είμαστε οι πιο ευάλωτοι στην έκρηξη τιμών του αερίου.
Δεν θέλει κόπο, θέλει βούληση.
