Νέες γεωπολιτικές προβλέψεις για τη σύγκρουση ΗΠΑ - Ιράν, τον πόλεμο στην Ουκρανία και την τύχη της Οδησσού διατυπώνει ο Κινέζος καθηγητής Jiang Xueqin, ο οποίος έχει αποκτήσει διεθνή δημοσιότητα λόγω προηγούμενων εκτιμήσεων που θεωρήθηκαν ιδιαίτερα εύστοχες.
Ο Jiang Xueqin, που αποκαλείται από αρκετούς σχολιαστές «Κινέζος Νοστράδαμος», είχε προβλέψει την επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, ενώ είχε εκτιμήσει από το 2024 ότι ο J.D. Vance θα βρισκόταν στο πλευρό του ως αντιπρόεδρος. Στις νέες του αναλύσεις, στρέφει την προσοχή στη Μέση Ανατολή, στην Ουκρανία και ειδικά στην Οδησσό, την οποία θεωρεί κομβικό σημείο για την επόμενη φάση της παγκόσμιας σύγκρουσης.
Ο ίδιος δεν παρουσιάζει τις εκτιμήσεις του ως προφητείες. Απόφοιτος του Πανεπιστημίου Yale, βασίζει την ανάλυσή του σε εργαλεία όπως η «ψυχο-ιστορία», έννοια που παραπέμπει στον Isaac Asimov, η θεωρία παιγνίων και η μελέτη γεωπολιτικών κύκλων. Κατά την προσέγγισή του, η ιστορία κινείται σπειροειδώς και η επανάληψη μοτίβων του παρελθόντος μπορεί να προσφέρει ενδείξεις για τις μελλοντικές εξελίξεις.
ΗΠΑ και Ιράν: Το σενάριο μιας φθοράς χωρίς εύκολη έξοδο
Σύμφωνα με τον Jiang, τα επόμενα δύο έως τέσσερα χρόνια μπορεί να φέρουν βαθιές ανατροπές για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο ίδιος εκτιμά ότι μια πιθανή χερσαία εμπλοκή στο Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει εσωτερική αναταραχή στις ΗΠΑ, συγκρίσιμη με τις κοινωνικές αντιδράσεις της δεκαετίας του 1960 για τον πόλεμο στο Βιετνάμ.
Στην ανάλυσή του, η χρήση της Εθνοφρουράς απέναντι σε μαζικές διαδηλώσεις θα μπορούσε να δημιουργήσει συνθήκες βαθιάς εσωτερικής σύγκρουσης. Το βασικό του επιχείρημα, όμως, δεν είναι μόνο πολιτικό. Είναι και οικονομικό.
Ο Jiang δίνει ιδιαίτερη σημασία στην ασύμμετρη φύση του πολέμου. Όπως υποστηρίζει, ένα ιρανικό drone μπορεί να κοστίζει από 20.000 έως 50.000 δολάρια, ενώ ένας αμερικανικός πύραυλος αναχαίτισης, όπως Patriot ή THAAD, κοστίζει εκατομμύρια. Με αυτή τη σχέση κόστους, ακόμη και στρατιωτικές επιτυχίες των ΗΠΑ θα μπορούσαν να μετατραπούν σε οικονομική αιμορραγία.
Αυτή την εξέλιξη την περιγράφει ως «σκάσιμο της φούσκας της αμερικανικής ηγεμονίας». Κατά την εκτίμησή του, οι ΗΠΑ μπορεί να κερδίζουν επιμέρους μάχες, αλλά να χάνουν σταδιακά την οικονομική και στρατηγική αντοχή που απαιτείται για τη διατήρηση της παγκόσμιας ισχύος τους.
Ο καθηγητής συνδέει επίσης την αντοχή του Ιράν με μια πιθανή επιστροφή στην ιστορική του ταυτότητα, υποστηρίζοντας ότι η χώρα θα μπορούσε να επανέλθει στο όνομα «Περσία», ως σύμβολο γεωπολιτικής και πολιτισμικής αναγέννησης.
Αρμαγεδδών, Περσία και ανατροπές στον μουσουλμανικό κόσμο
Ένα από τα πιο αμφιλεγόμενα στοιχεία της ανάλυσής του αφορά τη θρησκευτική διάσταση της σύγκρουσης. Ο Jiang εξετάζει παραδόσεις από το Ισλάμ, την Ορθοδοξία και τον Ιουδαϊσμό, προσπαθώντας να εντοπίσει σημεία σύγκλισης στις αντιλήψεις των λαών που εμπλέκονται στις περιφερειακές συγκρούσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, εκτιμά ότι η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή μπορεί να οδηγήσει σε μια τελική φάση γύρω από την περιοχή του Τελ Μεγίντο, στο βόρειο Ισραήλ, την οποία συνδέει με την έννοια του Αρμαγεδδώνα.
Κατά την πρόβλεψή του, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να πυροδοτήσει κύμα εξεγέρσεων στον μουσουλμανικό κόσμο, οδηγώντας σε ανατροπές καθεστώτων στον Κόλπο που θεωρούνται στενά συνδεδεμένα με τη Δύση.
Ο ίδιος θεωρεί ότι το Ιράν, εφόσον διατηρήσει τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ, θα αποκτήσει τεράστιο στρατηγικό πλεονέκτημα. Από το συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, γεγονός που, σύμφωνα με την ανάλυσή του, μπορεί να επιτρέψει στην Τεχεράνη να απαιτήσει οικονομικά και πολιτικά ανταλλάγματα από τη Δύση.
Ακόμη και αν ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρήσει να παρουσιάσει μια αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων ως ολοκλήρωση αποστολής, ο Jiang θεωρεί ότι η παγίδα θα έχει ήδη στηθεί. Το Ιράν θα έχει αποκτήσει, κατά την εκτίμησή του, δυνατότητα πίεσης στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά και θα μπορεί να εμφανιστεί ως δύναμη που άντεξε απέναντι στην αμερικανική ισχύ.
Η Οδησσός ως κλειδί για την Ουκρανία και την Ευρώπη
Στο ουκρανικό μέτωπο, ο Jiang εμφανίζεται κατηγορηματικός. Εκτιμά ότι η αμερικανική οικονομία δεν μπορεί να συντηρήσει ταυτόχρονα μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τη στήριξη της Ουκρανίας. Κατά συνέπεια, θεωρεί ότι το Κίεβο δεν θα μπορέσει να αντέξει για μεγάλο διάστημα χωρίς την πλήρη υποστήριξη της Ουάσιγκτον.
Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η εμπλοκή των ΗΠΑ στο Ιράν θα δημιουργήσει ένα «παράθυρο ευκαιρίας» για τη Ρωσία. Όπως υποστηρίζει, στη γεωπολιτική ένα τέτοιο παράθυρο αρκεί για να αλλάξει η πορεία ενός πολέμου.
Ο Jiang στρέφει όλη την προσοχή στην Οδησσό, την οποία περιγράφει όχι απλώς ως λιμάνι, αλλά ως στρατηγικό κέντρο βάρους. Η απώλειά της θα σήμαινε, κατά την εκτίμησή του, την αποκοπή της Ουκρανίας από τη θάλασσα και τη μετατροπή της σε περίκλειστο κράτος.
Η κατάληψη της Οδησσού από τη Ρωσία θα αποτελούσε, σύμφωνα με τον ίδιο, καθοριστικό πλήγμα για την Ουκρανία και ταυτόχρονα κόκκινη γραμμή για τη Δύση. Εκτιμά μάλιστα ότι οποιαδήποτε προσπάθεια του ΝΑΤΟ να υπερασπιστεί άμεσα την πόλη θα μπορούσε να προκαλέσει εσωτερικές πολιτικές κρίσεις στην Ευρώπη, λόγω του οικονομικού και ανθρώπινου κόστους.
Η πρόβλεψή του για την Ευρώπη είναι ιδιαίτερα βαριά. Υποστηρίζει ότι η ήπειρος θα βρεθεί εγκλωβισμένη ανάμεσα στη Ρωσία από τα ανατολικά και σε ένα ενισχυμένο Ιράν, ή «Περσία», από τα νότια, το οποίο κατά την εκτίμησή του θα μπορούσε να επηρεάζει ακόμη και την Τουρκία.
Σε αυτό το σενάριο, η Ευρώπη δεν θα μπορέσει να διατηρήσει τον σημερινό πολιτικό της χάρτη. Οι πιέσεις από την ανατολή και τον νότο, σε συνδυασμό με την αποδυνάμωση της αμερικανικής προστασίας, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε βαθιές πολιτικές ανατροπές.
Το τελικό συμπέρασμα του Jiang είναι ότι η αμερικανική ηγεμονία εισέρχεται σε φάση ιστορικής κάμψης. Στη θέση της, όπως προβλέπει, θα αναδυθεί μια νέα παγκόσμια τάξη, με πρωταγωνιστικό ρόλο για τη Ρωσία και την Κίνα.
Οι προβλέψεις του παραμένουν αντικείμενο έντονης συζήτησης, καθώς συνδυάζουν γεωπολιτική ανάλυση, ιστορικά σχήματα και θρησκευτικούς συμβολισμούς. Το βέβαιο είναι ότι, με φόντο τη σύγκρουση ΗΠΑ - Ιράν και τον πόλεμο στην Ουκρανία, ο Jiang Xueqin στρέφει το βλέμμα σε ένα σημείο που θεωρεί καθοριστικό για τις επόμενες εξελίξεις: την Οδησσό.
