Επενδύσεις στο 18% του ΑΕΠ το 2026, υψηλό 16ετίας

Η πορεία των επενδύσεων στην ελληνική οικονομία έχει εισέλθει σε φάση σταθερής ανάκαμψης μετά τη δεκαετή συρρίκνωση που ακολούθησε την κρίση χρέους. Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία και τις δηλώσεις του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα, ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου αντιπροσώπευε μόλις το 11% του ΑΕΠ το 2019, ενώ το 2026 έχει ανέλθει στο 18%, καταγράφοντας το υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων δεκαέξι ετών. Πρόκειται για μια μεταβολή που αποτυπώνει την προσπάθεια της χώρας να καλύψει το επενδυτικό κενό που συσσωρεύτηκε κατά τη διάρκεια της μακράς δημοσιονομικής προσαρμογής.

Κατά την περίοδο 2020-2025, ο ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου αυξήθηκε κατά περίπου 80% σε πραγματικούς όρους, με τη συμβολή των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης και των ευρωπαϊκών διαρθρωτικών ταμείων να αποδεικνύεται καταλυτική. Το 2025, μάλιστα, η συμβολή των επενδύσεων στον ρυθμό ανάπτυξης υπερέβη εκείνη της ιδιωτικής κατανάλωσης, γεγονός που σηματοδοτεί μια ποιοτική μεταβολή στο μείγμα της αναπτυξιακής διαδικασίας. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί τις προϋποθέσεις για αύξηση της παραγωγικότητας και για τη δημιουργία καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας, ενισχύοντας τον εκσυγχρονισμό του παραγωγικού ιστού.

Η εικόνα γίνεται σαφέστερη όταν τα μεγέθη αποτιμώνται σε σταθερές τιμές, δηλαδή όταν αφαιρείται η επίδραση των μεταβολών στις τιμές. Σε όρους όγκου, με βάση τις τιμές του 2020, οι συνολικές επενδύσεις αυξήθηκαν από περίπου 20,3 δισ. ευρώ το 2019 σε 34,1 δισ. ευρώ το 2024. Η διαδρομή ήταν η εξής: 20,6 δισ. ευρώ το 2020, 25,1 δισ. ευρώ το 2021, 30,6 δισ. ευρώ το 2022 και 32,6 δισ. ευρώ το 2023. Η άνοδος επιταχύνθηκε μετά την πανδημία και συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια, αν και με βραδύτερο ρυθμό από εκείνον του 2021 και του 2022. Για το 2025, η ΕΛΣΤΑΤ εκτιμά ότι ο πραγματικός όγκος των επενδύσεων έφθασε τα 37,1 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 8,9% σε σχέση με το 2024. Τα μεγέθη αυτά είναι αλυσωτοί δείκτες όγκου και ενδέχεται να μην αθροίζονται ακριβώς μεταξύ κλάδων.

Η πιο πρόσφατη ένδειξη διατηρεί την ανοδική τάση: το δεύτερο τρίμηνο του 2026 οι επενδύσεις παγίου κεφαλαίου αυξήθηκαν κατά 6,1% σε σύγκριση με το αντίστοιχο τρίμηνο του 2025 και κατά 2,2% έναντι του πρώτου τριμήνου, σε εποχικά διορθωμένους όρους. Πρόκειται για προσωρινά στοιχεία, τα οποία η ΕΛΣΤΑΤ αναμένεται να αναθεωρήσει καθώς ενσωματώνονται νεότερα δεδομένα.

Ωστόσο, η ανάλυση ανά κλάδο αποκαλύπτει ότι η ανάκαμψη δεν κατανέμεται ομοιόμορφα. Πίσω από τη σημαντική συνολική άνοδο καταγράφονται έντονες κλαδικές διαφοροποιήσεις, με ορισμένους τομείς να συγκεντρώνουν το μεγαλύτερο μέρος των πρόσθετων επενδυτικών κεφαλαίων, άλλους να εμφανίζουν σαφώς χαμηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης και έναν κλάδο να καταγράφει ακόμη και υποχώρηση.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου αυξήθηκαν από 20,32 δισ. ευρώ το 2019 σε 35,69 δισ. ευρώ το 2023, παρουσιάζοντας άνοδο κατά 15,37 δισ. ευρώ. Ωστόσο, η ανάλυση των επιμέρους κλάδων αποκαλύπτει ότι η επενδυτική ανάκαμψη χαρακτηρίζεται από σημαντική συγκέντρωση και όχι από ισόρροπη ανάπτυξη του συνόλου της οικονομίας. Το πιο χαρακτηριστικό στοιχείο είναι ότι μόλις δύο από τους δέκα βασικούς κλάδους συγκέντρωσαν το 52,6% της συνολικής αύξησης των επενδύσεων μεταξύ 2019 και 2023.

Συγκεκριμένα, στη διαχείριση ακίνητης περιουσίας οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 4,07 δισ. ευρώ, από 1,94 δισ. ευρώ το 2019 σε 6,01 δισ. ευρώ το 2023, σημειώνοντας εντυπωσιακή άνοδο 209,6%. Πρόκειται για τον κλάδο με τη μεγαλύτερη απόλυτη αύξηση των επενδύσεων, γεγονός που αναδεικνύει την ιδιαίτερα ισχυρή δυναμική της αγοράς ακινήτων. Αντίστοιχα, στον ευρύτερο κλάδο της δημόσιας διοίκησης, της εκπαίδευσης και της υγείας, οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 4,02 δισ. ευρώ, από 4,32 δισ. ευρώ σε 8,34 δισ. ευρώ, καταγράφοντας άνοδο 92,9%. Οι δύο αυτοί κλάδοι απορρόφησαν συνολικά περίπου 8,09 δισ. ευρώ από τα 15,37 δισ. ευρώ της συνολικής αύξησης.

Η συγκέντρωση γίνεται ακόμη πιο εμφανής εάν προστεθεί η βιομηχανία, η ενέργεια και τα ορυχεία, όπου οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 2,66 δισ. ευρώ. Οι τρεις αυτοί κλάδοι συγκέντρωσαν περίπου το 70% της συνολικής αύξησης των επενδύσεων, αφήνοντας το υπόλοιπο 30% να κατανέμεται στους άλλους επτά κλάδους. Η ανομοιογενής εικόνα αποτυπώνεται ακόμη πιο καθαρά όταν εξετάζονται οι ποσοστιαίες μεταβολές.

Στον κλάδο των κατασκευών καταγράφηκε αύξηση 336,1%, αλλά από ιδιαίτερα χαμηλή αφετηρία, καθώς οι επενδύσεις αυξήθηκαν από 172 εκατ. ευρώ σε περίπου 750 εκατ. ευρώ. Επομένως, παρά την εντυπωσιακή ποσοστιαία μεταβολή, η συμβολή του κλάδου στη συνολική αύξηση ήταν σχετικά περιορισμένη. Αντίθετα, η διαχείριση ακίνητης περιουσίας παρουσίασε αύξηση 209,6%, συνδυάζοντας υψηλό ποσοστό ανάπτυξης με μεγάλη απόλυτη ενίσχυση των επενδυτικών κεφαλαίων. Στη βιομηχανία, στην ενέργεια και στα ορυχεία, η αύξηση περιορίστηκε στο 68,9%, ενώ στην ενημέρωση και επικοινωνία διαμορφώθηκε στο 75,8%.

Ακόμη χαμηλότεροι ήταν οι ρυθμοί αύξησης σε κλάδους με σημαντική παρουσία στην ελληνική οικονομία. Στο εμπόριο, στις μεταφορές, στον τουρισμό και στην εστίαση οι επενδύσεις αυξήθηκαν κατά 39,5%, ενώ στη γεωργία, στη δασοκομία και στην αλιεία η άνοδος ήταν μόλις 29,5%. Η τελευταία επίδοση είναι ιδιαίτερα ενδεικτική της άνισης κατανομής της επενδυτικής ανάκαμψης, καθώς ο πρωτογενής τομέας παρουσίασε αύξηση σημαντικά χαμηλότερη από τον μέσο όρο της οικονομίας. Στον αντίποδα, οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες αποτέλεσαν τον μοναδικό κλάδο με αρνητική μεταβολή, καθώς οι επενδύσεις μειώθηκαν κατά 18,9%.