Επιτυχία του προγράμματος Σπίτι μου ΙΙ

Η ελληνική κυβέρνηση, στο πλαίσιο μιας συνολικής στρατηγικής για την αντιμετώπιση του στεγαστικού προβλήματος, το οποίο έχει λάβει διαστάσεις σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, προωθεί ένα εκτεταμένο σχέδιο δράσεων. Το συνολικό ύψος των παρεμβάσεων ανέρχεται σε 6,5 δισεκατομμύρια ευρώ και περιλαμβάνει περισσότερα από 40 επιμέρους προγράμματα, τα οποία είναι αναρτημένα στην Πύλη Στεγαστικής Πολιτικής (stegasi.gov.gr). Βασικός άξονας της πολιτικής αυτής είναι η αύξηση της προσφοράς ακινήτων, πέρα από τις αμιγώς επιδοματικές πολιτικές. Σε αυτό το πλαίσιο εντάσσονται μέτρα όπως η αναστολή του ΦΠΑ στις νέες οικοδομές, η θέσπιση της κοινωνικής αντιπαροχής για την αξιοποίηση της δημόσιας ακίνητης περιουσίας, ο περιορισμός των βραχυχρόνιων μισθώσεων σε κορεσμένες περιοχές και η αυστηρότερη φορολόγηση των επαγγελματικών μισθώσεων, καθώς και η εξαίρεση συγκεκριμένων περιοχών από το καθεστώς της χρυσής βίζας.

Νέο πρόγραμμα ανακαίνισης και ενεργειακής αναβάθμισης

Από τη Δευτέρα 15 Ιουνίου 2026, τίθεται σε λειτουργία η πλατφόρμα για το πρόγραμμα "Ανακαίνιση Κατοικίας". Στόχος του είναι να επανέλθουν στην αγορά κλειστά ακίνητα, μέσω της επιδότησης των εργασιών ανακαίνισης σε ποσοστά από 80% έως 95% και της ενεργειακής αναβάθμισης έως 20%. Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που, σύμφωνα με την ανακοίνωση, αποτελεί την πρώτη ανάλογη παρέμβαση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία υλοποιείται χάρη στη διαπραγμάτευση του Πρωθυπουργού με τους ευρωπαίους εταίρους.

Απολογισμός του προγράμματος Σπίτι μου ΙΙ

Το πρόγραμμα "Σπίτι μου ΙΙ", με συνολικό προϋπολογισμό 2 δισεκατομμυρίων ευρώ (εκ των οποίων το 1 δισ. προέρχεται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας με μηδενικό επιτόκιο και το υπόλοιπο 1 δισ. από τράπεζες), είχε ως αρχικό στόχο τη στήριξη έως 20.000 δικαιούχων για την απόκτηση πρώτης κατοικίας. Μέχρι τις 10 Ιουνίου 2026, είχαν εγκριθεί 15.193 δάνεια, συνολικής αξίας 1,83 δισ. ευρώ. Από αυτά, 12.266 ωφελούμενοι έχουν ήδη υπογράψει δανειακή σύμβαση, με την αξία των δανείων τους να φτάνει σχεδόν τα 1,339 δισ. ευρώ. Επιπλέον, έχουν εκταμιευθεί περίπου 1,218 δισ. ευρώ προς περισσότερους από 11.000 δικαιούχους. Η κυβέρνηση διασφάλισε εθνικούς πόρους, ώστε όσοι έχουν εγκεκριμένο δάνειο και έχουν βρει ακίνητο να μην μείνουν εκτός προγράμματος. Τα δάνεια που δεν πρόλαβαν να συμβασιοποιηθούν έως τις 2 Ιουνίου 2026, μπορούν να το κάνουν έως τις 31 Αυγούστου 2026, με πόρους που διαχειρίζεται η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα.

Κοινωνικό προφίλ και χαρακτηριστικά των δικαιούχων

Τα εισοδηματικά κριτήρια των ωφελούμενων επιβεβαιώνουν την κοινωνική στόχευση του προγράμματος. Συγκεκριμένα, το 57% των δανειοληπτών δηλώνει ετήσιο εισόδημα μεταξύ 12.000 και 24.000 ευρώ, ενώ ένα επιπλέον 29% κυμαίνεται μεταξύ 24.000 και 36.000 ευρώ. Συνολικά, σχεδόν 9 στους 10 ωφελούμενους (86%) έχουν εισόδημα έως 36.000 ευρώ, με τον μέσο όρο να διαμορφώνεται στις 21.000 ευρώ ετησίως. Πρόκειται για νοικοκυριά μεσαίου και χαμηλού-μεσαίου εισοδήματος, με μέση ηλικία τα 38 έτη και ποσοστό εγγάμων 58,5%. Χωρίς την επιδότηση επιτοκίου, η πρόσβαση σε στεγαστικό δανεισμό με βιώσιμη μηνιαία δόση θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη. Τα ακίνητα που αποκτήθηκαν έχουν μέση εμπορική αξία 152.000 ευρώ, μέση επιφάνεια 88 τετραγωνικά μέτρα και μέσο έτος κατασκευής το 1982. Αυτό καταδεικνύει ότι το πρόγραμμα χρηματοδότησε προσιτή κατοικία, επαναφέροντας στην αγορά παλαιότερο κτιριακό απόθεμα. Ανάμεσα στους ωφελούμενους περιλαμβάνονται 1.670 πολύτεκνες οικογένειες, 108 άτομα με αναπηρία (ΑμεΑ) και 29 οικογένειες με δύο τέκνα από τους δήμους Ορεστιάδας, Σουφλίου και Διδυμοτείχου στον Έβρο.

Απάντηση στην κριτική και μεθοδολογικές διευκρινίσεις

Σχετικά με τις αιτιάσεις που κάνουν λόγο για αποκλεισμό του 55% των δικαιούχων, η ανακοίνωση διευκρινίζει ότι η σύγκριση με τις 38.000 προεγκρίσεις είναι μεθοδολογικά εσφαλμένη. Οι προεγκρίσεις αποτελούν ένα προπαρασκευαστικό στάδιο πιστοληπτικής αξιολόγησης, όπου ένας υποψήφιος μπορεί να έχει λάβει προέγκριση από περισσότερες από μία τράπεζες, με αποτέλεσμα να καταμετράται πολλαπλώς. Επιπλέον, η προέγκριση δεν δεσμεύει τον ενδιαφερόμενο να προχωρήσει σε αγορά, καθώς πολλοί δεν συνεχίζουν για προσωπικούς ή οικονομικούς λόγους. Για την οριστική υπαγωγή στο πρόγραμμα, απαιτείται ο εντοπισμός κατάλληλου ακινήτου με ηλεκτρονική ταυτότητα, κάτι που δεν διασφαλίζεται από την προέγκριση. Συνεπώς, η αντιπαραβολή των 20.000 ωφελούμενων με τις 38.000 προεγκρίσεις οδηγεί σε λανθασμένα συμπεράσματα.

Συνολική αποτίμηση και επίδραση στην αγορά

Συνολικά, τα προγράμματα "Σπίτι μου Ι" και "Σπίτι μου ΙΙ" έχουν εγκρίνει 24.095 δάνεια, εκ των οποίων έχουν συμβασιοποιηθεί 20.080. Πρόκειται, όπως επισημαίνεται, για το μεγαλύτερο πρόγραμμα στεγαστικής στήριξης των τελευταίων δεκαετιών, με απορρόφηση άνω του 90% και κάλυψη του 85% του αρχικού στόχου. Όσον αφορά τις αιτιάσεις ότι τα προγράμματα οδήγησαν σε άνοδο των τιμών των ακινήτων, η ανακοίνωση τονίζει ότι οι ανατιμήσεις προηγήθηκαν χρονικά των προγραμμάτων και συνδέονται με ευρύτερους παράγοντες, όπως η περιορισμένη οικοδομική δραστηριότητα, το αυξημένο κόστος υλικών και η εξωτερική ζήτηση, όπως καταγράφεται στις εκθέσεις της Τράπεζας της Ελλάδος.