Ασφαλιστικές εισφορές: Νέα μείωση έως 1 μονάδα σχεδιάζει η κυβέρνηση από το 2027

Νέα μείωση των εργοδοτικών ασφαλιστικών εισφορών από το 2027 σχεδιάζει η κυβέρνηση, επιχειρώντας να περιορίσει το μη μισθολογικό κόστος για τις επιχειρήσεις και να δημιουργήσει περιθώρια για αύξηση μισθών και απασχόλησης, υπό την προϋπόθεση ότι τα δημόσια οικονομικά θα επιτρέψουν μια μόνιμη δημοσιονομική παρέμβαση.

Η μείωση των επιβαρύνσεων στην εργασία επιστρέφει στο επίκεντρο του κυβερνητικού σχεδιασμού, καθώς το οικονομικό επιτελείο επεξεργάζεται πακέτο μέτρων που αναμένεται να παρουσιαστεί στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης τον Σεπτέμβριο.

Σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής πληροφορίες, η νέα περικοπή των ασφαλιστικών εισφορών για τις επιχειρήσεις αναμένεται να κινηθεί μεταξύ 0,5 και 1 ποσοστιαίας μονάδας, με πιθανή ημερομηνία εφαρμογής την 1η Ιανουαρίου 2027.

Στην κυβέρνηση παρουσιάζουν τη συγκεκριμένη κίνηση ως παρέμβαση με διπλό στόχο: αφενός τη φορολογική ελάφρυνση των επιχειρήσεων και αφετέρου την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας. Το βασικό επιχείρημα είναι ότι η μείωση των εργοδοτικών επιβαρύνσεων μπορεί να απελευθερώσει πόρους για υψηλότερες αποδοχές, κυρίως στον ιδιωτικό τομέα, όπου οι πιέσεις για αυξήσεις εντείνονται λόγω της μείωσης της ανεργίας και της αυξημένης ζήτησης για εργατικό δυναμικό.

Το δημοσιονομικό κόστος και οι πηγές χρηματοδότησης

Το τελικό εύρος της παρέμβασης θα εξαρτηθεί από τον δημοσιονομικό χώρο που θα έχει διαμορφωθεί έως τα μέσα του 2026. Στο Υπουργείο Οικονομικών εκτιμούν ότι μέρος των απαιτούμενων πόρων μπορεί να προέλθει από τα πρόσθετα έσοδα που δημιουργούν οι ηλεκτρονικές διασταυρώσεις, η επέκταση των ψηφιακών συναλλαγών και τα μέτρα κατά της φοροδιαφυγής και της εισφοροδιαφυγής.

Κυβερνητικά στελέχη σημειώνουν ότι οι μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών δεν μπορούν να στηριχθούν σε έκτακτα έσοδα, καθώς πρόκειται για μόνιμες παρεμβάσεις με διαρκές κόστος. Αυτό σημαίνει ότι απαιτούνται σταθερές δημοσιονομικές πηγές, ώστε να μη δημιουργηθεί νέα τρύπα στο ασφαλιστικό σύστημα ή στον κρατικό προϋπολογισμό.

Στο οικονομικό επιτελείο παρακολουθούν στενά και την πορεία των οικονομικών του ΕΦΚΑ, τα οποία εμφανίζουν βελτιωμένη εικόνα τα τελευταία χρόνια. Για το 2026 προβλέπεται ότι τα συνολικά έσοδα από ασφαλιστικές εισφορές θα ανέλθουν στα 16,8 δισ. ευρώ, αυξημένα περίπου κατά 4,5% σε σχέση με το 2025.

Από το ποσό αυτό, τα 9,21 δισ. ευρώ αναμένεται να προέλθουν από εργοδοτικές εισφορές, τα 5,74 δισ. ευρώ από εισφορές εργαζομένων, τα 1,42 δισ. ευρώ από αυτοαπασχολούμενους και περίπου 452 εκατ. ευρώ από ασφαλιστικές εισφορές αγροτών.

Σημαντική συμβολή στην αύξηση των εσόδων αποδίδεται στην εφαρμογή της ψηφιακής κάρτας εργασίας, μέσω της οποίας καταγράφονται πλέον δηλωμένες υπερωρίες που στο παρελθόν συχνά έμεναν αδήλωτες ή δεν συνοδεύονταν από τις αντίστοιχες ασφαλιστικές κρατήσεις.

Σύμφωνα με κυβερνητικές εκτιμήσεις, η κατάργηση ασφαλιστικών εισφορών στην προσαύξηση των υπερωριών δεν οδήγησε σε απώλεια εσόδων. Αντιθέτως, συνέβαλε στην αύξηση των δηλωμένων υπερωριών και, κατά συνέπεια, στη βελτίωση της συνολικής εισπραξιμότητας.

Πρόσθετα έσοδα φέρνει και η διεύρυνση της απασχόλησης συνταξιούχων. Υπολογίζεται ότι περίπου 300.000 εργαζόμενοι συνταξιούχοι καταβάλλουν πλέον κανονικά ασφαλιστικές εισφορές, ενισχύοντας τα έσοδα του ασφαλιστικού συστήματος.

Πού θα γίνει η νέα περικοπή

Παρά τις μειώσεις ασφαλιστικών εισφορών κατά 5,4 ποσοστιαίες μονάδες από το 2019 έως σήμερα, τα συνολικά έσοδα του συστήματος δεν εμφανίζουν επιδείνωση. Το συνολικό ποσοστό ασφαλιστικών κρατήσεων έχει υποχωρήσει από το 40,56% στο 35,16%.

Αν προχωρήσει και η νέα μείωση από το 2027, το ποσοστό αυτό θα περιοριστεί περαιτέρω, πλησιάζοντας σταδιακά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Η κυβέρνηση επιδιώκει να αξιοποιήσει αυτή την εικόνα ως ένδειξη ότι μπορεί να συνεχιστεί η πολιτική μείωσης του μη μισθολογικού κόστους χωρίς να υπονομευθεί η χρηματοδότηση του ασφαλιστικού.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι η νέα παρέμβαση θα αφορά κυρίως τις εργοδοτικές εισφορές και πιθανότατα θα προέλθει από τον κλάδο ασθένειας. Αν η μείωση περιοριστεί στο 0,5%, το ετήσιο δημοσιονομικό κόστος υπολογίζεται περίπου στα 220 εκατ. ευρώ. Αν η μείωση φτάσει τη μία ποσοστιαία μονάδα, το κόστος μπορεί να προσεγγίσει τα 450 εκατ. ευρώ ετησίως.

Στο τραπέζι βρίσκονται επίσης πιθανές περικοπές σε επιμέρους εργοδοτικές εισφορές που συνδέονται με προγράμματα κατάρτισης και απασχόλησης μέσω της ΔΥΠΑ.

Αντιθέτως, εκτός του τρέχοντος σχεδιασμού παραμένουν οι κύριες και επικουρικές συνταξιοδοτικές εισφορές, καθώς θεωρούνται κρίσιμες για τη σταθερή χρηματοδότηση του ασφαλιστικού συστήματος.

Παρά τις μειώσεις των τελευταίων ετών, η Ελλάδα εξακολουθεί να βρίσκεται μεταξύ των χωρών με υψηλή επιβάρυνση εργασίας στον ΟΟΣΑ. Το λεγόμενο tax wedge, δηλαδή η συνολική επιβάρυνση από φόρους και εισφορές για έναν εργαζόμενο με μέσο μισθό, διαμορφώθηκε το 2025 στο 39,3%, παραμένοντας πάνω από τον μέσο όρο των χωρών του ΟΟΣΑ.

Η νέα μείωση εισφορών μπορεί να περιορίσει μέρος του κόστους εργασίας, όμως το κρίσιμο ζήτημα είναι αν το όφελος θα περάσει ουσιαστικά στους εργαζόμενους με αυξήσεις μισθών ή αν θα μείνει κυρίως ως ελάφρυνση για τις επιχειρήσεις. Αυτό θα κρίνει τελικά και την κοινωνική αποτελεσματικότητα της κυβερνητικής παρέμβασης.