Μια ολόκληρη γενιά στην Ευρώπη μεγαλώνει χωρίς προοπτική στέγης, με νέους ανθρώπους που διαθέτουν εργασία και πτυχία να αδυνατούν να νοικιάσουν ένα αξιοπρεπές σπίτι, καθώς τα ενοίκια αυξάνονται πολύ ταχύτερα από τους μισθούς και η ασφάλεια κατοικίας μετατρέπεται σε άπιαστο στόχο. Η κρίση έχει πλέον ξεπεράσει τα τοπικά ή καθαρά αστικά χαρακτηριστικά και αναγνωρίζεται ως πανευρωπαϊκό φαινόμενο που απαιτεί πολιτική δράση πριν παγιωθούν τα αδιέξοδα. Στις Βρυξέλλες εξετάζεται η εξαίρεση των κρατικών δαπανών για προσιτή στέγη από τους δημοσιονομικούς κανόνες της Ε.Ε.., κατά το πρότυπο της ειδικής μεταχείρισης που δόθηκε σε αμυντικές δαπάνες, ώστε τα κράτη–μέλη να επενδύουν σε κοινωνική κατοικία χωρίς να «τιμωρούνται» λογιστικά για χρέη και ελλείμματα· πρωτοβουλία που εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό σχέδιο για τη στέγη το οποίο αναμένεται να παρουσιάσει η ευρωπαϊκή επιτροπή τον Δεκέμβριο και θα αποτελέσει, αν υιοθετηθεί, το πρώτο κοινό πλαίσιο στεγαστικής πολιτικής στην ιστορία της ένωσης.
Τα στοιχεία της eurostat δείχνουν ότι σχεδόν ένας στους δέκα ευρωπαίους δαπανά πάνω από το 40% του εισοδήματός του για στέγη, είτε πρόκειται για ενοίκιο είτε για δόση στεγαστικού δανείου, ενώ πίσω από την πίεση κρύβονται πολλαπλές αιτίες: η ταχεία αύξηση του αστικού πληθυσμού, η διόγκωση των μονοπρόσωπων νοικοκυριών, η εκτίναξη του κόστους κατασκευής, η συρρίκνωση της ιδιωτικής οικοδομής μετά το 2008 και, κυρίως, η χρηματοοικονομικοποίηση της στέγης που μετέτρεψε την κατοικία από κοινωνικό αγαθό σε επενδυτικό προϊόν. Η ελληνική εκδοχή της κρίσης είναι ήδη οξεία: τα ενοίκια έχουν αυξηθεί έως και 45% την τελευταία πενταετία, η αναζήτηση κατοικίας κάτω από τα 700 ευρώ σε υποτιθέμενα «προσιτές» περιοχές γίνεται ανέφικτη για ένα νέο ζευγάρι, η έκρηξη των βραχυχρόνιων μισθώσεων αφαίρεσε χιλιάδες διαμερίσματα από τη μακροχρόνια αγορά και η νέα οικοδομική δραστηριότητα κατευθύνεται κυρίως σε έργα υψηλού εισοδήματος αντί για προσιτή κατοικία.
Παρά τις κυβερνητικές παρεμβάσεις —επέκταση του «ανακαινίζω–ενοικιάζω», φοροκίνητρα για διάθεση ακινήτων, επιστροφές ενοικίου και αυστηρότερους κανόνες στις πλατφόρμες— οι ειδικοί προειδοποιούν ότι χωρίς αύξηση της προσφοράς δεν υπάρχει βιώσιμη λύση, την ώρα που υπολογίζονται ελλείψεις εκατοντάδων χιλιάδων κατοικιών και η Τράπεζα της Ελλάδος εκτιμά ότι «υπάρχει ακόμη περιθώριο για νέες αυξήσεις τιμών», επιβαρύνοντας περαιτέρω το πρόβλημα. Το υπό διαμόρφωση ευρωπαϊκό σχέδιο φιλοδοξεί να θεμελιώσει κοινή πολιτική: περιορισμός της ανεξέλεγκτης αγοράς βραχυχρόνιων μισθώσεων, ενίσχυση δημοσίων και συνεταιριστικών κατασκευών, αναθεώρηση κανόνων κρατικών ενισχύσεων για να διευκολυνθούν οι επενδύσεις και, κυρίως, πράσινο φως για δημόσιες δαπάνες στέγης εκτός των ορίων λιτότητας. Η συζήτηση δεν αφορά μόνο αριθμούς και ισοζύγια αλλά το δικαίωμα στην κατοικία ως θεμέλιο κοινωνικής συνοχής· αν η ευρώπη αποφασίσει να εξαιρέσει τις επενδύσεις στη στέγη από τους αυστηρούς δημοσιονομικούς κανόνες, θα είναι η πρώτη φορά που η οικονομική πολιτική θα τοποθετήσει ρητά τον άνθρωπο —και όχι το λογιστικό πλαίσιο— στο επίκεντρο.
