Σε μια έρευνα που απειλεί να τινάξει στον αέρα όχι μόνο μια επιχείρηση αλλά και ολόκληρο το πλέγμα ελέγχων του κράτους, στελέχη της Πυροσβεστική προχώρησαν χθες στην κατάσχεση έξι φακέλων που περιέχουν το σύνολο των εγγράφων αδειοδότησης της Βιολάντα. Οι φάκελοι καλύπτουν την περίοδο από την έναρξη λειτουργίας του εργοστασίου το 1998 έως σήμερα και αποτελούν πλέον κρίσιμο αποδεικτικό υλικό για να διαπιστωθεί αν ο χώρος όπου σκοτώθηκαν πέντε εργαζόμενες ήταν απλώς ένας «ατυχής τόπος» ή το αποτέλεσμα συστηματικών παραλείψεων.
Τα πρώτα στοιχεία της έρευνας είναι αποκαλυπτικά και συνάμα ανατριχιαστικά. Το υπόγειο όπου σημειώθηκε η φονική έκρηξη, αλλά και οι δύο εξωτερικές δεξαμενές προπανίου, φέρονται να μην περιλαμβάνονται στη μελέτη πυρασφάλειας. Με απλά λόγια: κρίσιμες εγκαταστάσεις, άμεσα συνδεδεμένες με τον κίνδυνο, είτε δεν δηλώθηκαν ποτέ είτε αγνοήθηκαν από τους ελέγχους. Εντός των επόμενων ημερών αναμένεται να διαβιβαστούν και οι οικοδομικές άδειες από την Πολεοδομία, ώστε να διαπιστωθεί αν το «αόρατο» υπόγειο ήταν απλώς παράνομο ή και θεσμικά ανεκτό.
Διαρροή, αδιαφορία και ένας σπινθήρας
Αυτό που έχει ήδη τεκμηριωθεί είναι ότι υπήρχε διαρροή προπανίου στο έδαφος επί μακρό χρονικό διάστημα. Το αέριο είχε ποτίσει το χώμα και συσσωρευτεί στο υπόγειο σε απόσταση 25 έως 30 μέτρων από το σημείο διαρροής, δημιουργώντας μια ωρολογιακή βόμβα. Οι εργαζόμενοι παραπονιούνταν για έντονη μυρωδιά, ένδειξη που σε οποιοδήποτε στοιχειωδώς ασφαλές περιβάλλον θα είχε σημάνει συναγερμό. Αντί γι’ αυτό, η κατάσταση συνεχίστηκε έως ότου ένας σπινθήρας από αντλία νερού προκάλεσε την ανάφλεξη.
Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και η κατάθεση του ιδιοκτήτη, ο οποίος παραδέχθηκε ότι είχε αντιληφθεί τη μυρωδιά, αλλά τη θεώρησε «κάτι από τις τουαλέτες». Ακόμη πιο σοβαρή είναι η ομολογία ότι το υπόγειο ήταν παράνομο, με τη δικαιολογία πως «είχε ξεκινήσει πρόσφατα η διαδικασία τακτοποίησης». Μια φράση που αποτυπώνει με ωμότητα την ελληνική παθογένεια: πρώτα λειτουργούμε, μετά «τακτοποιούμε» – αν προλάβουμε.
Άδειες, σωλήνες και θεσμικά ερωτήματα
Οι Αρχές εξετάζουν πλέον όλα τα ενδεχόμενα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στη διάτρηση του σωλήνα προπανίου: βαρέα οχήματα που πέρασαν από το σημείο, καθιζήσεις του οδοστρώματος, οι επιπτώσεις των διαδοχικών κακοκαιριών στη Θεσσαλία ή ακόμα και διάβρωση του υλικού. Στο μικροσκόπιο μπαίνει επίσης το αν οι υπογειοποιημένοι σωλήνες είχαν την απαιτούμενη αδειοδότηση ή αν επρόκειτο για μια ακόμη «σιωπηρή παρανομία».
Σύμφωνα με πληροφορίες, ερευνάται και το καθεστώς των δύο υπέργειων δεξαμενών προπανίου χωρητικότητας 9.000 και 5.000 λίτρων: αν υπήρχε άδεια εγκατάστασης, αν ήταν καταγεγραμμένες, αν προβλεπόταν η υπογειοποίησή τους ή αν επρόκειτο να παραμείνουν μόνιμα εκτεθειμένες.
Οι έρευνες συνεχίζονται, καθώς στα συντρίμμια παραμένουν μεταλλικά τμήματα και υλικά που δεν έχουν απομακρυνθεί πλήρως. Το ερώτημα, ωστόσο, ξεπερνά τη συγκεκριμένη τραγωδία. Δεν αφορά μόνο το πώς χάθηκαν πέντε ζωές, αλλά το πώς ένα εργοστάσιο μπορούσε επί χρόνια να λειτουργεί με «αδήλωτους» χώρους, ανεπαρκείς μελέτες και προειδοποιητικά σημάδια που κανείς δεν θεώρησε άξια άμεσης δράσης. Και αυτό δεν είναι ατύχημα. Είναι θεσμική αποτυχία με ανθρώπινο κόστος.
