Το πολύνεκρο περιστατικό που σημειώθηκε στα θαλάσσια ύδατα της Χίου αποτελεί ένα ιδιαίτερα σοβαρό γεγονός, το οποίο απαιτεί θεσμική ψυχραιμία και σαφή προσδιορισμό του πλαισίου μέσα στο οποίο εξετάζεται. Η διερεύνηση των συνθηκών υπό τις οποίες συνέβη το ναυτικό ατύχημα, καθώς και η απόδοση τυχόν ευθυνών, ανήκουν αποκλειστικά στην αρμοδιότητα της Δικαιοσύνης και των αρμόδιων ελεγκτικών μηχανισμών του κράτους. Η ανάκριση και η διοικητική έρευνα είναι εκείνες που θα καθορίσουν τα πραγματικά περιστατικά και θα αποσαφηνίσουν τις ευθύνες, εφόσον αυτές υφίστανται.
Παράλληλα, η δημόσια συζήτηση οφείλει να στηρίζεται σε ορισμένες βασικές παραδοχές, προκειμένου να αποφεύγεται η σύγχυση και η εργαλειοποίηση ενός τραγικού γεγονότος. Το ελληνικό κράτος έχει αναθέσει στο Λιμενικό Σώμα την αποστολή της αποτροπής της παράνομης εισόδου πλωτών μέσων που μεταφέρουν παράτυπους μετανάστες προς τα ελληνικά νησιά. Η αποστολή αυτή ασκείται στο πλαίσιο συγκεκριμένων εντολών και κανόνων εμπλοκής, με στόχο την προστασία των συνόρων και τη διαφύλαξη της ανθρώπινης ζωής.
Η εντολή αποτροπής της παράνομης εισόδου συνεπάγεται επιχειρησιακές ενέργειες σε συνθήκες αυξημένου κινδύνου, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για μικρά, υπερφορτωμένα και ακατάλληλα πλωτά μέσα, τα οποία κινούνται συχνά υπό δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Στο πλαίσιο αυτό, η πιθανότητα ατυχημάτων αποτελεί αντικειμενικό στοιχείο της πραγματικότητας που δεν μπορεί να αγνοηθεί. Η διερεύνηση του εάν ένα τέτοιο ατύχημα οφείλεται σε πράξεις ή παραλείψεις στελεχών του Λιμενικού ή σε επικίνδυνους χειρισμούς των διακινητών αποτελεί αντικείμενο της έρευνας που διεξάγεται από τις αρμόδιες αρχές.
Οι λιμενικοί που επιχειρούν στα ανατολικά θαλάσσια σύνορα της χώρας δεν ενεργούν με πρόθεση πρόκλησης ναυαγίων ή απώλειας ανθρώπινων ζωών. Η επιχειρησιακή τους δράση εντάσσεται σε ένα πλαίσιο καθημερινής αντιμετώπισης εξαιρετικά δύσκολων περιστατικών, με κύριο χαρακτηριστικό τον υψηλό βαθμό επικινδυνότητας. Τα ίδια στελέχη έχουν διασώσει διαχρονικά μεγάλο αριθμό ανθρώπων υπό συνθήκες που συχνά θέτουν σε κίνδυνο και τη δική τους σωματική ακεραιότητα.
Η πλήρης αποφυγή κάθε ενδεχόμενου ατυχήματος θα προϋπέθετε την εγκατάλειψη της πολιτικής αποτροπής και τη μετατροπή του Λιμενικού σε μηχανισμό απλής διευκόλυνσης της ανεμπόδιστης διέλευσης των δουλεμπορικών σκαφών προς τις ελληνικές ακτές. Η επιλογή αυτή συνιστά πολιτική απόφαση με σαφείς συνέπειες, οι οποίες οφείλουν να τίθενται με ειλικρίνεια στο δημόσιο πεδίο.
Οι διακινητές ανθρώπων επιλέγουν συνειδητά τη χρήση ακατάλληλων και υπερφορτωμένων σκαφών, επιδιώκοντας την αποφυγή σύλληψης και τη μεγιστοποίηση του κέρδους τους. Η επιχειρησιακή πίεση που ασκούν, σε συνδυασμό με τις καιρικές συνθήκες και τα τεχνικά χαρακτηριστικά των πλωτών μέσων, δημιουργεί συνθήκες υψηλού κινδύνου. Η βασική ευθύνη για τη δημιουργία αυτών των συνθηκών βαρύνει τα κυκλώματα διακίνησης που δραστηριοποιούνται οργανωμένα στην ευρύτερη περιοχή.
Οι άνθρωποι που επιβαίνουν σε αυτά τα σκάφη είναι πρόσωπα με ανθρώπινη αξία και δικαιώματα, τα οποία οφείλουν να γίνονται σεβαστά. Ταυτόχρονα, φέρουν και ατομική ευθύνη για την απόφαση να επιβιβαστούν σε επικίνδυνα πλωτά μέσα, αποδεχόμενοι τον κίνδυνο που αυτή συνεπάγεται. Η αναζήτηση καλύτερων συνθηκών ζωής δεν αναιρεί τον αντικειμενικό κίνδυνο που δημιουργείται από τέτοιες επιλογές.
Η διαδρομή μέσω της Τουρκίας, χώρας στην οποία δεν υφίστανται συνθήκες πολεμικής σύγκρουσης, προσδίδει στον χαρακτήρα των μετακινήσεων αυτών τον χαρακτήρα της οικονομικής μετανάστευσης. Η πραγματικότητα αυτή αποτελεί στοιχείο που λαμβάνεται υπόψη στον προσδιορισμό της μεταναστευτικής πολιτικής και των επιχειρησιακών επιλογών που τη συνοδεύουν.
Η απόδοση ευθυνών, εφόσον αυτές προκύψουν, οφείλει να είναι σαφής και τεκμηριωμένη. Παράλληλα, η διατήρηση ενός κλίματος διαρκούς υπόνοιας εις βάρος των στελεχών που επιχειρούν στα θαλάσσια σύνορα υπονομεύει τη δυνατότητά τους να εκτελούν αποτελεσματικά την αποστολή τους. Η μεταναστευτική πολιτική συνιστά κεντρική πολιτική επιλογή του κράτους. Η εφαρμογή της προϋποθέτει σαφείς εντολές, θεσμική κάλυψη και ξεκάθαρο πλαίσιο ευθύνης για όλους τους εμπλεκόμενους.
