Γενικό Κρατικό Νίκαιας AI στα Επείγοντα: τέλος στην αναμονή

Το ΕΣΥ επιχειρεί να περάσει σε μια νέα φάση «ψηφιακής ακρίβειας» στα Επείγοντα, με το πρόγραμμα ERTRIAGE να εισάγει εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης στα νοσοκομεία με στόχο τη στήριξη χιλιάδων ασθενών. Το μήνυμα των ανθρώπων πίσω από την εφαρμογή είναι σαφές: η ΤΝ δεν έρχεται να αντικαταστήσει τον γιατρό, αλλά να συμπυκνώσει γρήγορα και με μεγαλύτερη ακρίβεια την πληροφορία που χρειάζεται ο πολίτης την πιο κρίσιμη στιγμή.

Πώς δουλεύει το ERTRIAGE στα ΤΕΠ

Η διαδικασία ξεκινά από την πόρτα του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών. Με την είσοδο του ασθενούς, ειδικοί αισθητήρες (wearables) τοποθετούνται και καταγράφουν ζωτικά σημεία όπως καρδιογράφημα, οξυγόνωση και αρτηριακή πίεση. Τα δεδομένα μεταφέρονται άμεσα στο σύστημα AI, το οποίο τα επεξεργάζεται σε πραγματικό χρόνο.

Το πρακτικό αποτέλεσμα είναι η ταχύτερη προτεραιοποίηση: ποια περιστατικά είναι πραγματικά επείγοντα, ποια λιγότερο, και προς ποιο ιατρείο πρέπει να κατευθυνθεί ο ασθενής χωρίς άσκοπες καθυστερήσεις. Η λογική είναι να περιοριστούν δραστικά η ταλαιπωρία, οι ουρές και οι «τυφλές» αναμονές που επιβαρύνουν και τον πολίτη και το προσωπικό.

Σύμφωνα με τον Λευτέρη Γκορτζή (Διδάκτορα Ιατρικής Φυσικής/Πληροφορικής και ιδρυτή της CAREPOI), η πιλοτική εφαρμογή στο Γενικό Κρατικό Νίκαιας έχει ήδη δώσει μετρήσιμα στοιχεία. Σε στατιστική ανάλυση με δείγμα 3.500 ασθενών –που παρουσιάζεται ως ένα από τα μεγαλύτερα διεθνώς– η αξιοπιστία της ταξινόμησης φέρεται να αγγίζει το 94%.

Παράλληλα, κάθε ασθενής αποκτά έναν μοναδικό κωδικό QR που «κουβαλά» το πλήρες ιστορικό της επίσκεψης, ώστε να μειώνεται η ανάγκη επανάληψης εξετάσεων σε διαφορετικά τμήματα ή σε επόμενες εφημερίες. Η συγκεκριμένη προσέγγιση, όπως έχει αναφερθεί, προκάλεσε ενδιαφέρον και από το Πανεπιστήμιο Yale, το οποίο ζήτησε ανταλλαγή τεχνογνωσίας για πιθανή αξιοποίηση του συστήματος και σε νοσοκομεία των ΗΠΑ.

Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στη Νίκαια: δοκιμάζεται ακόμη σε ένα μεγάλο νοσοκομείο του ΕΣΥ και σε ένα στρατιωτικό νοσοκομείο. «Είμαστε το μόνο σύστημα στον κόσμο που διαθέτει ταυτόχρονα διαγνωστικές συσκευές και σύστημα AI. Δεν μιλάμε για απλά chatbots. Αν το ERTRIAGE μπορεί να χαρίσει λίγα λεπτά νωρίτερα φροντίδα, τότε μιλάμε για πραγματικό κοινωνικό αντίκτυπο», έχει τονίσει ο ίδιος.

Από τη διαλογή-κανόνες στη διαλογή-δεδομένα

Στον πυρήνα της παρέμβασης βρίσκεται μια κριτική στη σημερινή λειτουργία των ΤΕΠ: δεν είναι μόνο η καθυστέρηση, αλλά η «δομική αβεβαιότητα» στη λήψη αποφάσεων μέσα σε πίεση, με ελλιπή δεδομένα, υψηλό φόρτο και κόπωση. Η υπάρχουσα διαχείριση βασίζεται συχνά σε στατικά πρωτόκολλα, σε αδόμητες –και πολλές φορές περιττές– προληπτικές εξετάσεις, και σε ανθρώπινη κρίση που, όσο έμπειρη κι αν είναι, αναπόφευκτα επηρεάζεται από τις συνθήκες ενός υπερφορτωμένου νοσοκομείου.

Το ERTRIAGE παρουσιάζεται ως μετατόπιση από τα «κανoνοκεντρικά» (rule-based) μοντέλα σε ένα δεδομενοκεντρικό σύστημα ανάλυσης κινδύνου. Δεν καταργεί τα κλινικά πρωτόκολλα, αλλά επιχειρεί να τα ενσωματώσει σε μια δυναμική εκτίμηση που λαμβάνει υπόψη ζωτικά σημεία, συμπτώματα, ιστορικό, ηλικία, μοτίβα επιδείνωσης, ακόμη και τη συνολική επιβάρυνση πόρων. Η φιλοσοφία είναι να προσφέρει στον γιατρό «καλύτερη εικόνα» για να αποφασίσει γρηγορότερα, όχι να αποφασίσει αντί για εκείνον.

Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ζήτημα της διαφάνειας: στην ιατρική δεν αρκεί το σωστό αποτέλεσμα, χρειάζεται και εξήγηση. Η προσέγγιση που περιγράφεται απορρίπτει το «μαύρο κουτί» και στηρίζεται σε κλινική επικύρωση, διεθνή πρότυπα διαλογής και σε αιτιολόγηση των εισηγήσεων, ώστε ο ιατρός να βλέπει όχι μόνο την κατάταξη, αλλά και τη λογική που οδήγησε σε αυτή.

Στο ηθικό ερώτημα για το αν «εμπιστευόμαστε αλγόριθμους» σε αποφάσεις ζωής, η απάντηση που συνοδεύει το πρόγραμμα είναι μια κόκκινη γραμμή: ο άνθρωπος κρατά πάντοτε τον τελικό λόγο. Η τεχνολογία λειτουργεί ως δεύτερο ζευγάρι μάτια, ως επιταχυντής απόφασης, όχι ως υποκατάστατο της κλινικής κρίσης.

Όσο για τα μετρήσιμα κέρδη, το πρόσημο που περιγράφεται είναι διπλό: λειτουργικά και ανθρώπινα. Σε επίπεδο ροής, στόχος είναι λιγότερη υπο- ή υπερ-διαλογή, καλύτερη προτεραιοποίηση, αποσυμφόρηση και πιο αποδοτική χρήση πόρων. Σε επίπεδο προσωπικού, το ζητούμενο είναι η μείωση της κόπωσης και του συναισθηματικού φορτίου: όταν ο επαγγελματίας νιώθει ότι στηρίζεται από ένα αξιόπιστο σύστημα, λειτουργεί με περισσότερη σιγουριά και λιγότερη εξάντληση.

Για το πώς υποδέχθηκαν οι γιατροί την «ψηφιακή εισβολή», η εικόνα που μεταφέρεται είναι αρχικός σκεπτικισμός –τον οποίο οι ίδιοι χαρακτηρίζουν υγιή– και σταδιακή αποδοχή όταν το εργαλείο αποδεικνύει στην πράξη ότι δεν ακυρώνει, αλλά ενισχύει το έργο τους. Η εμπιστοσύνη, όπως τονίζεται, δεν χτίζεται με παρουσιάσεις «επί χάρτου», αλλά με καθημερινή χρήση.

Στο βάθος, το μοντέλο που προτείνεται για τα ΤΕΠ αμφισβητεί την άκριτη λογική «first come – first served» και εισηγείται μια νέα ροή δύο επιπέδων: ένα αρχικό επίπεδο που απορροφά γρήγορα τα ήπια περιστατικά (με οδηγίες, πιθανή αγωγή και άμεσο εξιτήριο) ώστε να μην μπλοκάρει το σύστημα, και ένα δεύτερο επίπεδο που αξιολογεί τη σοβαρότητα των πιο κρίσιμων περιστατικών με προσωποποιημένα κλινικά δεδομένα και ανάλυση ΤΝ. Η υπόσχεση είναι λιγότερη πίεση σε εργαστήρια, χαμηλότερο κόστος και καλύτερη στόχευση φροντίδας εκεί που πραγματικά χρειάζεται.

Τέλος, η «καύσιμη ύλη» του εγχειρήματος, όπως περιγράφεται, δεν είναι η τεχνολογική βιτρίνα, αλλά η χρησιμότητα. Η καινοτομία, υποστηρίζουν οι δημιουργοί του, έχει αξία μόνο όταν μεταφράζεται σε πραγματική φροντίδα λίγα λεπτά νωρίτερα, σε πιο σταθερή κλινική κρίση και σε ουσιαστική ενδυνάμωση της καθημερινότητας των ανθρώπων.