Γιαϊτζί: Στο στόχαστρο και οι Χήνα της Ρόδου – Μιλά ακόμη και για «προληπτικό πλήγμα»

Νέα ένταση προκαλεί η παρέμβαση του απόστρατου Τούρκου αντιναυάρχου Τζιχάτ Γιαϊτζί, ενός από τα πρόσωπα που έχουν συνδεθεί στενά με το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας», καθώς αυτή τη φορά στο επίκεντρο της τουρκικής επιχειρηματολογίας μπαίνουν οι βραχονησίδες Χήνα κοντά στη Ρόδο, μαζί με ευθείες αναφορές ακόμη και σε δυνατότητα «προληπτικού πλήγματος» κατά ελληνικών νησιών.

Μέσω του ερευνητικού κέντρου TÜRK DEGS, ο Γιαϊτζί επαναφέρει τη γνωστή τουρκική θεωρία των EGAYDAAK, δηλαδή των νησιών, νησίδων και βραχονησίδων των οποίων η κυριαρχία αμφισβητείται από την τουρκική πλευρά με το επιχείρημα ότι δεν παραχωρήθηκαν ρητά στην Ελλάδα μέσω διεθνών συνθηκών.

Η νέα παρέμβαση αφορά τις βραχονησίδες Χήνα, κοντά στη Ρόδο. Ο Γιαϊτζί υποστηρίζει ότι η τοποθέτηση ή απεικόνιση ελληνικής σημαίας στο σημείο συνιστά μονομερή ενέργεια άσκησης κυριαρχίας. Παρουσιάζει μάλιστα τις συγκεκριμένες βραχονησίδες ως περιοχή που, κατά την τουρκική ερμηνεία, δεν περιήλθε ποτέ στην ελληνική κυριαρχία.

Η νέα αμφισβήτηση γύρω από τη Ρόδο

Το βασικό επιχείρημα που προβάλλει η τουρκική πλευρά στηρίζεται στην απόσταση των βραχονησίδων από τη Ρόδο. Ο Γιαϊτζί αναφέρει ότι βρίσκονται περίπου 4,2 ναυτικά μίλια από τις ακτές του νησιού και επιχειρεί να συνδέσει την απόσταση αυτή με το καθεστώς των χωρικών υδάτων την εποχή της Συνθήκης της Λωζάνης.

Κατά τη δική του ερμηνεία, τα «εξαρτώμενα νησίδια» που συνδέθηκαν με τη Ρόδο αφορούσαν όσα βρίσκονταν εντός ζώνης τριών ναυτικών μιλίων. Με αυτό το σκεπτικό υποστηρίζει ότι οι Χήνα, επειδή βρίσκονται πέραν αυτής της απόστασης, δεν παραχωρήθηκαν στην Ιταλία και επομένως δεν μπορούσαν αργότερα να μεταβιβαστούν στην Ελλάδα με τη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων του 1947.

Η ελληνική επίσημη θέση για το καθεστώς των Δωδεκανήσων είναι διαφορετική και στηρίζεται στις διεθνείς συνθήκες που καθόρισαν την κυριαρχία στην περιοχή. Η Αθήνα επισημαίνει ότι με το άρθρο 15 της Συνθήκης της Λωζάνης η Τουρκία παραιτήθηκε υπέρ της Ιταλίας από δικαιώματα επί της Ρόδου, των υπόλοιπων Δωδεκανήσων και των εξαρτώμενων νησίδων τους, ενώ με το άρθρο 14 της Συνθήκης των Παρισίων του 1947 η Ιταλία παραχώρησε στην Ελλάδα, κατά πλήρη κυριαρχία, τα Δωδεκάνησα και τις παρακείμενες νησίδες.

Το TÜRK DEGS υποστηρίζει επίσης ότι η ελληνική παρουσία στις συγκεκριμένες βραχονησίδες μπορεί να χρησιμοποιηθεί μελλοντικά για τον καθορισμό γραμμών βάσης και την άσκηση θαλάσσιων δικαιωμάτων στην περιοχή. Πρόκειται για ακόμη ένα επεισόδιο στη μακρά αντιπαράθεση γύρω από το καθεστώς νησίδων και βραχονησίδων στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.

Ο Γιαϊτζί μιλά πλέον ανοιχτά για «προληπτικό πλήγμα»

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά η παράλληλη τοποθέτηση του Τζιχάτ Γιαϊτζί σχετικά με τη στρατιωτική παρουσία της Ελλάδας στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου. Σε τηλεοπτική του παρέμβαση παρουσιάζει την ελληνική αμυντική ενίσχυση των νησιών ως απειλή για την ασφάλεια της Τουρκίας και επιχειρεί να τη συνδέσει με την έννοια της προληπτικής στρατιωτικής δράσης.

Ο απόστρατος αντιναύαρχος επικαλείται ελληνικά αμυντικά συστήματα, πυραυλικές εγκαταστάσεις, αεροδρόμια και στρατιωτικές υποδομές στα νησιά, υποστηρίζοντας ότι δημιουργείται ένα περιβάλλον που η Τουρκία μπορεί να θεωρήσει απειλητικό. Στην επιχειρηματολογία του εντάσσει και δηλώσεις του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη για την ανάγκη αμυντικής θωράκισης της χώρας απέναντι σε πιθανές απειλές.

Στη συνέχεια επιχειρεί να στηρίξει τη θέση του στο Άρθρο 51 του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο κατοχυρώνει το δικαίωμα ατομικής ή συλλογικής αυτοάμυνας όταν ένα κράτος-μέλος δεχθεί ένοπλη επίθεση. Ο Γιαϊτζί προχωρεί σε ευρύτερη ερμηνεία της διάταξης, επικαλούμενος προηγούμενες στρατιωτικές επιχειρήσεις των ΗΠΑ, του Ισραήλ και της Ρωσίας, ώστε να θεμελιώσει πολιτικά την έννοια της «προληπτικής νόμιμης άμυνας».

Με βάση αυτή τη συλλογιστική, καλεί ουσιαστικά την Άγκυρα να θεωρήσει ότι διαθέτει αντίστοιχο δικαίωμα απέναντι στην Ελλάδα, εφόσον κρίνει ότι οι ελληνικές στρατιωτικές υποδομές αποτελούν προετοιμασία ενδεχόμενης επίθεσης. Πρόκειται για θέση που υπερβαίνει το ίδιο το γράμμα του Άρθρου 51, το οποίο αναφέρεται ρητά στην άσκηση αυτοάμυνας όταν έχει υπάρξει ένοπλη επίθεση.

Η παρέμβαση Γιαϊτζί αποκτά πρόσθετη σημασία επειδή συνδυάζει δύο σταθερούς άξονες της τουρκικής αναθεωρητικής επιχειρηματολογίας: την αμφισβήτηση κυριαρχίας σε νησίδες και βραχονησίδες και την αμφισβήτηση της ελληνικής αμυντικής παρουσίας στα νησιά. Η ταυτόχρονη σύνδεσή τους με συζήτηση περί προληπτικής στρατιωτικής δράσης ανεβάζει αισθητά το επίπεδο της δημόσιας ρητορικής που αναπτύσσεται από κύκλους οι οποίοι έχουν επιρροή στον τουρκικό στρατηγικό διάλογο.

Η εξέλιξη καταγράφεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι ελληνοτουρκικές διαφορές για το Αιγαίο, τις θαλάσσιες ζώνες και το καθεστώς των νησιών παραμένουν ενεργές. Η επαναφορά των Χήνα στο τουρκικό αφήγημα των EGAYDAAK και η δημόσια αναφορά σε «προληπτικό πλήγμα» δείχνουν ότι η θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» εξακολουθεί να χρησιμοποιείται ως πλαίσιο για τη διεύρυνση των τουρκικών διεκδικήσεων απέναντι στην Ελλάδα.