Γιατί αρρωσταίνουν τα παιδιά το καλοκαίρι και τι πρέπει να προσέχουν οι γονείς

Το καλοκαίρι συνήθως συνδέεται με διακοπές, θάλασσα και υψηλές θερμοκρασίες, όχι με κρυώματα και ιώσεις. Παρ’ όλα αυτά, τα παιδιά μπορούν να αρρωστήσουν και μέσα στους θερινούς μήνες, καθώς οι ιοί συνεχίζουν να κυκλοφορούν και οι συνθήκες συγχρωτισμού σε camp, παιδότοπους, playdates και χώρους δραστηριοτήτων διευκολύνουν τη μετάδοσή τους.

Τα καλοκαιρινά κρυώματα είναι λιγότερο συχνά σε σχέση με την περίοδο από τον Σεπτέμβριο έως τον Απρίλιο, όμως δεν είναι σπάνια. Η λανθασμένη εντύπωση ότι το κρύο προκαλεί από μόνο του τις λοιμώξεις παραμένει ισχυρή, ενώ στην πραγματικότητα οι ιώσεις μεταδίδονται κυρίως μέσω του βήχα, του φτερνίσματος και της επαφής με μολυσμένες επιφάνειες.

Οι ιοί που κυριαρχούν αλλάζουν ανάλογα με την εποχή. Το καλοκαίρι εμφανίζονται συχνότερα ρινοϊοί, ενώ οι κορωνοϊοί που προκαλούν ένα μέρος των κοινών κρυολογημάτων κυκλοφορούν περισσότερο τον χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης. Ωστόσο, περισσότεροι από 200 ιοί μπορούν να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα, γεγονός που κάνει δύσκολη τη διάκριση μόνο από την κλινική εικόνα.

Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας, ιδιαίτερα όσα πηγαίνουν σε παιδικό σταθμό, είναι πιο ευάλωτα. Κατά μέσο όρο μπορεί να περάσουν έξι έως οκτώ κρυολογήματα τον χρόνο, ενώ οι έφηβοι συνήθως δύο έως τέσσερα. Τα μωρά και τα νήπια δεν έχουν ακόμη αναπτύξει επαρκή ανοσία απέναντι στους συνηθισμένους ιούς και δυσκολεύονται να τηρήσουν βασικούς κανόνες υγιεινής.

Συχνά βάζουν στο στόμα παιχνίδια άλλων παιδιών, ξεχνούν να καλύψουν το στόμα τους όταν βήχουν ή φτερνίζονται, δεν πλένουν συστηματικά τα χέρια τους και σκουπίζουν τη μύτη με τα δάχτυλα. Αυτές οι συνήθειες αυξάνουν σημαντικά την πιθανότητα μετάδοσης, ακόμη και όταν τα σχολεία είναι κλειστά.

Κρυολόγημα ή αλλεργία;

Η άνοδος της θερμοκρασίας συμπίπτει συχνά με την περίοδο των αλλεργιών, κάτι που κάνει πιο δύσκολη τη διάκριση ανάμεσα σε ίωση και αλλεργική ρινίτιδα. Συνάχι, μπούκωμα, βήχας και ερεθισμός στον λαιμό μπορεί να εμφανιστούν και στις δύο περιπτώσεις, χωρίς να υπάρχει ένα απόλυτο σημάδι που να δείχνει με βεβαιότητα την αιτία.

Υπάρχουν, ωστόσο, ενδείξεις που μπορούν να βοηθήσουν τους γονείς. Παιδιά με προσωπικό ή οικογενειακό ιστορικό αλλεργικής ρινίτιδας, εκζέματος ή άσθματος είναι πιθανότερο να εμφανίσουν εποχικές αλλεργίες. Αντίθετα, όταν τα συμπτώματα εμφανίζονται λίγες ημέρες μετά από επαφή με άλλο παιδί που είχε συνάχι ή πονόλαιμο, αυξάνεται η πιθανότητα να πρόκειται για ίωση.

Η αλλεργία και το κρυολόγημα μπορούν επίσης να συνδεθούν. Σε παιδιά με αλλεργική προδιάθεση, η γύρη, η αιθαλομίχλη και άλλοι ερεθιστικοί παράγοντες ερεθίζουν τους βλεννογόνους της μύτης και του λαιμού, κάνοντας τον οργανισμό πιο ευάλωτο στους ιούς. Η υπερβολική ανοσολογική αντίδραση που προκαλούν οι αλλεργίες μπορεί να κάνει τα συμπτώματα ενός κρυολογήματος πιο έντονα.

Όπως και τον χειμώνα, έτσι και το καλοκαίρι, τα περισσότερα κρυολογήματα χρειάζονται χρόνο για να κάνουν τον κύκλο τους. Η φροντίδα στο σπίτι στοχεύει κυρίως στην ανακούφιση των συμπτωμάτων, στην ενυδάτωση και στην αποφυγή επιπλοκών.

Η καλή λήψη υγρών είναι βασική. Τα υγρά βοηθούν στη ρευστοποίηση της βλέννας και μειώνουν τον κίνδυνο αφυδάτωσης, ιδιαίτερα όταν η θερμοκρασία είναι υψηλή. Το καλοκαίρι τα παιδιά μπορεί να προτιμούν σπιτικές γρανίτες από χυμό ή δροσερά ροφήματα, ενώ ένα ζεστό πιάτο σούπα μπορεί να βοηθήσει στην αποσυμφόρηση. Το κλιματιστικό χρειάζεται μέτρο, καθώς ο ξηρός αέρας μπορεί να ερεθίσει ακόμη περισσότερο τη μύτη και τον λαιμό.

Ο ύπνος είναι επίσης κρίσιμος. Η χαλαρή καλοκαιρινή ρουτίνα συχνά οδηγεί τα παιδιά σε λιγότερες ώρες ξεκούρασης, κάτι που επιβαρύνει το ανοσοποιητικό. Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας χρειάζονται περίπου 10 έως 12 ώρες ύπνου, ενώ τα μεγαλύτερα παιδιά 9 έως 10 ώρες. Αν το παιδί αισθάνεται καλά, η ήπια δραστηριότητα και το παιχνίδι δεν χρειάζεται πάντα να διακοπούν, καθώς η κίνηση μπορεί να υποστηρίξει τη φυσική άμυνα του οργανισμού.

Τι βοηθά και τι χρειάζεται προσοχή

Όταν ο πυρετός ταλαιπωρεί το παιδί, μπορεί να χρησιμοποιηθεί αντιπυρετικό όπως παρακεταμόλη ή ιβουπροφαίνη, πάντα σύμφωνα με την ηλικία, το βάρος και τις οδηγίες του παιδιάτρου. Οι δροσερές κομπρέσες μπορούν επίσης να βοηθήσουν στην ανακούφιση, χωρίς υπερβολές και χωρίς πρακτικές που καταπονούν το παιδί.

Η διατροφή παίζει σημαντικό ρόλο στην υποστήριξη του ανοσοποιητικού. Φρούτα, λαχανικά, φυτικές ίνες και ισορροπημένα γεύματα βοηθούν τον οργανισμό να παραμένει σε καλή κατάσταση. Η βιταμίνη C και ο ψευδάργυρος είναι χρήσιμα στοιχεία, όμως τα συμπληρώματα χρειάζονται προσοχή. Τα δεδομένα για τα παιδιά είναι περιορισμένα και οι υψηλές δόσεις μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα, όπως διάρροια, αφυδάτωση ή ακόμη και μείωση της ανοσολογικής λειτουργίας όταν γίνεται υπερβολική λήψη ψευδαργύρου.

Τα αποσυμφορητικά και τα κοινά φάρμακα για το κρυολόγημα δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Συνήθως δεν αλλάζουν την πορεία της ίωσης, ενώ τα παιδιά μπορεί να είναι πιο ευάλωτα σε ανεπιθύμητες ενέργειες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, ο παιδίατρος μπορεί να κρίνει ότι χρειάζεται συγκεκριμένη αγωγή, ιδίως όταν υπάρχουν αλλεργίες, επίμονος βήχας ή ειδικές συνθήκες όπως ταξίδι με αεροπλάνο.

Προσοχή χρειάζεται και στο κολύμπι. Ορισμένοι γιατροί συστήνουν αποφυγή βουτιών και παιχνιδιού με το κεφάλι μέσα στο νερό όταν το παιδί είναι κρυωμένο, καθώς το νερό μπορεί να περάσει προς την ευσταχιανή σάλπιγγα και να αυξήσει τον κίνδυνο λοίμωξης στο μέσο αυτί. Παρότι δεν συμφωνούν όλοι οι ειδικοί στον ίδιο βαθμό, η προσεκτική στάση μέχρι την πλήρη ανάρρωση είναι η ασφαλέστερη επιλογή.

Τα καλοκαιρινά κρυώματα δεν πρέπει να προκαλούν πανικό, απαιτούν όμως σωστή παρακολούθηση. Εάν τα συμπτώματα επιμένουν, αν ο πυρετός είναι υψηλός ή παρατεταμένος, αν το παιδί δυσκολεύεται να αναπνεύσει, αν εμφανίσει έντονο πόνο στο αυτί ή αν δείχνει καταβεβλημένο, η επικοινωνία με τον παιδίατρο είναι απαραίτητη. Η έγκαιρη συμβουλή ειδικού παραμένει ο ασφαλέστερος δρόμος για κάθε παιδί.