Γονική άδεια και άδεια φροντιστή: Οι τρεις αλλαγές που φέρνει το νομοσχέδιο

Την κατάργηση της υποχρεωτικής αναμονής ενός έτους μεταξύ γονικών αδειών για διαφορετικά παιδιά προβλέπει το νομοσχέδιο του υπουργείου Εργασίας για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας. Στο ίδιο νομοσχέδιο περιλαμβάνονται δύο ακόμη παρεμβάσεις. Η πρώτη απλουστεύει τη διαδικασία για γονείς που εργάζονται στον ίδιο εργοδότη και η δεύτερη καταργεί την προϋπόθεση εξάμηνης απασχόλησης για την άδεια φροντιστή.

Οι τρεις αλλαγές στη γονική άδεια και στην άδεια φροντιστή

Σήμερα, κατά κανόνα, για να λάβει ένας εργαζόμενος γονική άδεια για διαφορετικό παιδί πρέπει να έχει μεσολαβήσει ένα έτος πραγματικής απασχόλησης στον ίδιο εργοδότη μετά τη λήξη της προηγούμενης άδειας. Η προτεινόμενη διάταξη καταργεί αυτό το διάστημα αναμονής, ώστε οι γονείς να προγραμματίζουν τις άδειες για κάθε παιδί με βάση τις ανάγκες της οικογένειας.

Η αλλαγή αφορά το διάστημα ανάμεσα στις άδειες για διαφορετικά παιδιά. Η προϋπόθεση συμπλήρωσης ενός έτους στον ίδιο εργοδότη για τη χορήγηση της γονικής άδειας αποτελεί χωριστό κανόνα του ισχύοντος πλαισίου.

Για τους γονείς που απασχολούνται στον ίδιο εργοδότη, το νομοσχέδιο προβλέπει την κατάργηση της υποχρέωσης να δηλώνουν εκ των προτέρων ποιος θα χρησιμοποιήσει πρώτος τη γονική άδεια. Η παρέμβαση αφορά τη σειρά χορήγησης και δίνει στους δύο γονείς μεγαλύτερη ευχέρεια να οργανώνουν την απουσία τους από την εργασία.

Στην άδεια φροντιστή, η προτεινόμενη ρύθμιση καταργεί την απαίτηση να έχουν συμπληρωθεί έξι μήνες από την πρόσληψη. Η άδεια αφορά εργαζομένους που χρειάζεται να παρέχουν προσωπική φροντίδα ή υποστήριξη σε συγγενή ή άλλο πρόσωπο που καλύπτει η νομοθεσία και αντιμετωπίζει σοβαρό ιατρικό πρόβλημα. Με την άρση του χρονικού περιορισμού, η δυνατότητα χορήγησης επεκτείνεται και στους πρώτους μήνες της εργασιακής σχέσης, εφόσον πληρούνται οι υπόλοιπες νόμιμες προϋποθέσεις.

Γονική άδεια: Διάρκεια, επίδομα ΔΥΠΑ και υποχρεώσεις του εργοδότη

Με βάση το ισχύον πλαίσιο, κάθε εργαζόμενος γονέας ή πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα έχει ατομικό και αμεταβίβαστο δικαίωμα τεσσάρων μηνών γονικής άδειας για κάθε παιδί, έως τη συμπλήρωση του όγδοου έτους της ηλικίας του. Η άδεια μπορεί να χορηγηθεί συνεχόμενα, τμηματικά ή με ευέλικτο τρόπο. Σε περίπτωση υιοθεσίας ή αναδοχής παιδιού ηλικίας έως οκτώ ετών, το δικαίωμα ενεργοποιείται με την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια.

Για τη χορήγηση της άδειας απαιτείται κατά κανόνα ένα έτος εργασίας στον ίδιο εργοδότη, είτε συνεχόμενα είτε με διαδοχικές συμβάσεις ορισμένου χρόνου. Ευνοϊκότεροι όροι μπορούν να προβλέπονται από ειδικές διατάξεις, διατάγματα, κανονισμούς, συλλογικές συμβάσεις, διαιτητικές αποφάσεις ή συμφωνίες εργοδοτών και εργαζομένων. Αν λήξει η σύμβαση ορισμένου χρόνου, η άδεια διακόπτεται και μπορεί να συνεχιστεί σε περίπτωση ανανέωσης, παράτασης ή σύναψης σύμβασης με άλλον εργοδότη, με την επιφύλαξη της προϋπόθεσης του ενός έτους.

Για τους δύο πρώτους μήνες, η ΔΥΠΑ καταβάλλει σε κάθε γονέα μηνιαίο επίδομα ίσο με τον εκάστοτε νομοθετημένο κατώτατο μισθό, μαζί με την αναλογία δώρων εορτών και επιδόματος άδειας. Το δικαίωμα στην άδεια και στο επίδομα είναι αυτοτελές για κάθε παιδί. Οι γονείς διδύμων, τριδύμων ή περισσότερων πολύδυμων τέκνων μπορούν να λάβουν την άδεια για κάθε παιδί χωριστά, συνεχόμενα ή τμηματικά, και δικαιούνται δύο επιπλέον μήνες επιδότησης συνολικά, ανεξάρτητα από τον αριθμό των παιδιών που γεννήθηκαν μαζί.

Διπλάσια άδεια και διπλάσιο επίδομα δικαιούνται οι μόνοι γονείς στις περιπτώσεις θανάτου του άλλου γονέα, ολικής αφαίρεσης της γονικής μέριμνάς του ή μη αναγνώρισης του παιδιού από εκείνον.

Η αίτηση υποβάλλεται στον εργοδότη εγγράφως ή ηλεκτρονικά και προσδιορίζει την ημερομηνία έναρξης και λήξης της άδειας. Κατά κανόνα κατατίθεται τουλάχιστον έναν μήνα πριν από την έναρξη, με δυνατότητα μικρότερης προθεσμίας όταν συντρέχουν έκτακτοι λόγοι. Ο εργοδότης απαντά μετά από διαβούλευση, το αργότερο εντός ενός μήνα από την υποβολή.

Ο εργοδότης οφείλει να χορηγήσει την άδεια στον χρόνο που ζητήθηκε. Αν η απουσία θα διατάρασσε σοβαρά τη λειτουργία της επιχείρησης, μπορεί να αιτιολογήσει εγγράφως την αναβολή και να προτείνει άλλη περίοδο ή ευέλικτη χορήγηση. Σε κάθε περίπτωση, η άδεια πρέπει να χορηγηθεί εντός δύο μηνών από την αίτηση.

Απόλυτη προτεραιότητα προβλέπεται, μεταξύ άλλων, για γονείς με αναπηρία, γονείς παιδιών με αναπηρία ή με μακροχρόνια ή αιφνίδια ασθένεια, πολύτεκνους και μόνους γονείς στις ειδικές περιπτώσεις του νόμου. Η ίδια προτεραιότητα ισχύει για γυναίκες μετά την άδεια μητρότητας και την ειδική παροχή προστασίας της μητρότητας. Προτεραιότητα προβλέπεται επίσης για αιτήσεις λόγω νοσηλείας ή ασθένειας παιδιού, αναπηρίας ή σοβαρής ασθένειας συζύγου, συντρόφου συμβίωσης ή συγγενούς, καθώς και για γονείς πολύδυμων τέκνων ή έπειτα από πρόωρο τοκετό.

Ο εργαζόμενος μπορεί να ζητήσει να χρησιμοποιήσει ολόκληρη την άδεια ή μέρος της με μειωμένο ημερήσιο ωράριο ή με ημέρες κατανεμημένες ανά εβδομάδα ή μήνα, διατηρώντας το δικαίωμα στο επίδομα. Στην αίτηση δηλώνει το διάστημα και τη μορφή ευελιξίας που ζητεί. Ο εργοδότης εξετάζει τις ανάγκες και των δύο πλευρών και οφείλει να αιτιολογήσει γραπτώς τυχόν απόρριψη εντός ενός μήνα. Η γονική άδεια καταχωρίζεται στο Πληροφοριακό Σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.

Το επιδοτούμενο διάστημα λογίζεται ως χρόνος ασφάλισης για κύρια σύνταξη, ασθένεια και επικουρική ασφάλιση. Η ΔΥΠΑ παρακρατεί την εισφορά του ασφαλισμένου από το επίδομα και την αποδίδει μαζί με την εργοδοτική εισφορά, την οποία καλύπτει η ίδια. Ο μη επιδοτούμενος χρόνος συνυπολογίζεται για τη θεμελίωση του ασφαλιστικού δικαιώματος και τον υπολογισμό της σύνταξης. Ο γονέας μπορεί να αποκτήσει πλήρη ασφαλιστική κάλυψη για το διάστημα αυτό με αναγνώριση του χρόνου απουσίας, σύμφωνα με το άρθρο 40 του ν. 2084/1992, εφόσον δεν έχει συμφωνηθεί καταβολή αποδοχών από τον εργοδότη.

Κατά τη διάρκεια της άδειας, ο εργαζόμενος διατηρεί το δικαίωμα ενημέρωσης και συμμετοχής στις διαδικασίες προαγωγής και κάλυψης εσωτερικών θέσεων, χωρίς διακρίσεις. Μετά τη λήξη της, επιστρέφει στην ίδια, ισοδύναμη ή ανάλογη θέση με τουλάχιστον εξίσου ευνοϊκούς όρους και δικαιούται τις βελτιώσεις που θα ίσχυαν αν εργαζόταν κατά το διάστημα της απουσίας του. Ο χρόνος της άδειας προσμετράται ως πραγματική υπηρεσία για τις αποδοχές, την ετήσια άδεια και το επίδομά της, την επαγγελματική εξέλιξη και την αποζημίωση απόλυσης.