Η Γάζα στο περιθώριο των συνομιλιών ΗΠΑ-Ιράν

Η διεθνής κοινότητα, με το βλέμμα στραμμένο στις συνομιλίες μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, φαίνεται να έχει παραμελήσει την τραγωδία που εκτυλίσσεται στη Λωρίδα της Γάζας. Ο 53χρονος Παλαιστίνιος Άχμεντ Τζαμάλι, ο οποίος ζει σε καταυλισμό εκτοπισμένων στην πόλη της Γάζας, εκφράζει την πικρία του, δηλώνοντας ότι κανείς δεν θυμάται πλέον τη Γάζα και τα δεινά της. Όπως αναφέρει, από την έναρξη της ένοπλης σύρραξης στις 28 Φεβρουαρίου, με την κοινή επίθεση ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν, η περιοχή έχει περιέλθει σε πλήρη λήθη.

Ο Τζαμάλι, μιλώντας στο Γαλλικό Πρακτορείο, τονίζει την ατιμωρησία του Ισραήλ, το οποίο, όπως λέει, συνεχίζει ανενόχλητο να σκοτώνει, να καταστρέφει και να κατέχει τη Γάζα, χωρίς καμία διεθνή αντίδραση. Η σύγκρουση, που ξεκίνησε με την πρωτοφανή επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, με 1.200 νεκρούς στο νότιο Ισραήλ, έχει εξελιχθεί σε έναν καταστροφικό πόλεμο με πάνω από 73.000 νεκρούς, σύμφωνα με το υπουργείο Υγείας της Χαμάς, αριθμοί που θεωρούνται αξιόπιστοι από τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών.

Η αρχική σύγκρουση, μέσω του περίπλοκου παιχνιδιού των συμμαχιών, οδήγησε σε μια ευρύτερη περιφερειακή αντιπαράθεση, με εμπλοκή του Ιράν, της Χεζμπολάχ του Λιβάνου και των Χούθι της Υεμένης. Παρά την εύθραυστη εκεχειρία που συνήψε το Ισραήλ στη Γάζα τον Οκτώβριο του 2025, τέσσερις μήνες αργότερα άνοιξε ένα νέο μέτωπο, από κοινού με τις ΗΠΑ, εναντίον του Ιράν. Η υπογραφή του "μνημονίου κατανόησης του Ισλαμαμπάντ" στα μέσα Ιουνίου μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης έθεσε τυπικά τέλος στις εχθροπραξίες, αλλά η Γάζα έμεινε εκτός των διαπραγματεύσεων.

Η απουσία της Γάζας από τη συμφωνία

Το τελικό κείμενο του μνημονίου δεν περιλαμβάνει καμία αναφορά στη Λωρίδα της Γάζας, όπου η Χαμάς ασκεί εξουσία από το 2007. Αντιθέτως, εστιάζει ρητά στον τερματισμό των εχθροπραξιών μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ στον Λίβανο, μια προτεραιότητα για την Τεχεράνη. Ο Χιου Λόβατ, του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων, εκτιμά ότι αυτό "αντανακλά την απώλεια της στρατηγικής αξίας της Χαμάς από τη σκοπιά του Ιράν".

Ο Εϊντό Χεχτ, Ισραηλινός ειδικός σε στρατιωτικές υποθέσεις, υποστηρίζει ότι οι Ιρανοί δεν ενδιαφέρονται πραγματικά για τη Γάζα, καθώς η Χαμάς ήταν σύμμαχος αλλά όχι πιόνι, και τους πρόδωσε, αφού δεν ήθελε πόλεμο το φθινόπωρο του 2023. Ωστόσο, μια δυτική διπλωματική πηγή που ασχολείται με τον φάκελο της Γάζας αναφέρει ότι το ζήτημα απουσιάζει από τη συμφωνία όχι επειδή ο πόλεμος τελείωσε, αλλά επειδή κανείς δεν έχει μια αξιόπιστη πολιτική λύση για τη μεταπολεμική κατάσταση.

Το αδιέξοδο και οι διαπραγματεύσεις

Η κατάσταση παραμένει σε απόλυτο αδιέξοδο, με τον παλαιστινιακό θύλακο να βρίσκεται βυθισμένος σε ανθρωπιστική κρίση, παρά την επισφαλή κατάπαυση του πυρός. Το 60% του εδάφους του παραμένει υπό ισραηλινή κατοχή. Η ισραηλινή κυβέρνηση απαιτεί τον πλήρη αφοπλισμό της Χαμάς πριν από οποιαδήποτε πολιτική συζήτηση, ενώ η Χαμάς αρνείται να καταθέσει τα όπλα της χωρίς εγγυήσεις για μια εναλλακτική παλαιστινιακή κυβέρνηση.

Στο Κάιρο διεξάγονται συνομιλίες με τη συμμετοχή Παλαιστινίων παραγόντων, στελεχών της Χαμάς, απεσταλμένων του "Συμβουλίου Ειρήνης" του Ντόναλντ Τραμπ, καθώς και χωρών όπως το Κατάρ και η Τουρκία. Παρά τις "μεγάλες προσπάθειες" και τους "πειραματισμούς", όπως αναφέρει πηγή που συμμετείχε στις επαφές, πολλοί θέλουν να δουν να εξασφαλίζονται "μέσα". Ο κ. Λόβατ σημειώνει ότι οι συνομιλίες "προχωρούν", αλλά "είμαστε ακόμα μακριά από την ανοικοδόμηση" της Γάζας.

Ο κίνδυνος νέας σύγκρουσης

Οι φόβοι για αναζωπύρωση του πολέμου παραμένουν έντονοι. Τα ισραηλινά αεροπορικά πλήγματα και οι σποραδικές συγκρούσεις δεν έχουν σταματήσει ποτέ, ενώ ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου απειλεί να αφοπλίσει τη Χαμάς διά της βίας. Ισραηλινά ΜΜΕ κάνουν λόγο για προετοιμασίες ενόψει πιθανής επίθεσης εναντίον του παλαιστινιακού κινήματος μέσα στο καλοκαίρι.

Ωστόσο, με τις στρατιωτικές δυνατότητες του Ισραήλ στα όριά τους και τον βασικό σύμμαχό του, τις ΗΠΑ, να επιθυμούν να κλείσουν τον κύκλο του πολέμου, ο Μάικλ Μιλστάιν, ειδικός σε ισραηλινές στρατιωτικές υποθέσεις, εκτιμά ότι "το Ισραήλ δεν έχει πολλούς μοχλούς, ούτε περιθώριο ελιγμών". Κατά την άποψή του, το εβραϊκό κράτος μπορεί να αναγκαστεί, υπό αμερικανική πίεση, να αποδεχθεί έναν προοδευτικό αφοπλισμό της Χαμάς και ένα πολιτικό σχήμα μετάβασης. Παρ' όλα αυτά, με τις βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ να πλησιάζουν, η κυβέρνηση Νετανιάχου δεν αποκλείεται να επιλέξει τη φυγή προς τα εμπρός, διατάσσοντας νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις.