Οι μικρές αυλές που αντιστέκονται στο τσιμέντο

Αρκεί να έχουμε τα μάτια και την ψυχή μας ανοιχτά για να τους ανακαλύψουμε.

Τώρα, βέβαια, με το δίκιο σας θα αναρωτηθείτε:

«Μα καλά, υπάρχουν ακόμη τέτοιες αυλές μέσα στην τσιμεντούπολή μας;»
Κι όμως, ναι! Υπάρχουν ακόμη ομορφιές στο Ηράκλειο. Μικρές, διακριτικές, σχεδόν κρυμμένες από τα βλέμματα των περαστικών. Αρκεί φυσικά να θέλεις να τις αναζητήσεις. Και, κυρίως, να έχεις διατηρήσει εκείνη τη σπάνια πλέον ικανότητα να τις βλέπεις και να τις αντιλαμβάνεσαι.

Γιατί, κακά τα ψέματα, το Ηράκλειο δεν είναι πια η πόλη που θυμούνται οι παλαιότεροι.
Η ανεξέλεγκτη οικοδόμηση, οι πολυκατοικίες που ξεφυτρώνουν η μία δίπλα στην άλλη, η έλλειψη πρασίνου και η διαρκής υποχώρηση των ελεύθερων χώρων έχουν μεταμορφώσει πολλές γειτονιές σε απέραντες εκτάσεις τσιμέντου.

Εκεί όπου κάποτε υπήρχαν μονοκατοικίες με αυλές, γιασεμιά, βασιλικούς και ασβεστωμένους τοίχους, σήμερα υψώνονται πολυώροφα κτίρια. Εκεί όπου οι γείτονες αντάλλασσαν μια καλημέρα πάνω από τις αυλόπορτες, σήμερα συχνά δεν γνωρίζουμε ούτε ποιος κατοικεί στο διπλανό διαμέρισμα.

Και κάπως έτσι, μαζί με τις παλιές αυλές, χάθηκε και ένα κομμάτι της ανθρώπινης επικοινωνίας.

Κι όμως, μέσα σε αυτή την πραγματικότητα, υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που επιμένουν να κρατούν ζωντανή μια διαφορετική εικόνα του Ηρακλείου.
Άνθρωποι που φροντίζουν τις αυλές τους, περιποιούνται τα λουλούδια τους, φυτεύουν ένα γεράνι, έναν βασιλικό, μια τριανταφυλλιά. Που επιμένουν να δίνουν χρώμα στο γκρίζο και ζωή εκεί όπου το τσιμέντο μοιάζει να έχει επικρατήσει ολοκληρωτικά.
Δεν χρειάζονται πολλά τετραγωνικά μέτρα για να δημιουργηθεί μια όμορφη γωνιά. Ούτε ακριβά υλικά, ούτε εντυπωσιακές κατασκευές.

Χρειάζεται μεράκι, προσωπική φροντίδα και, πάνω απ' όλα, αγάπη για τον χώρο στον οποίο ζούμε.

Μια μικρή αυλή, ένα ανθισμένο μπαλκόνι, μια παλιά ξύλινη πόρτα με μια γλάστρα δίπλα της μπορούν να μας θυμίσουν ότι η ομορφιά δεν μετριέται πάντοτε με το μέγεθος ή την οικονομική αξία.

Μετριέται με το συναίσθημα που προκαλεί.

Μια πόλη που ξέχασε να αναπνέει

Το ερώτημα, ωστόσο, είναι βαθύτερο.

Πώς φτάσαμε στο σημείο να θεωρούμε αξιοθέατο κάτι που άλλοτε ήταν αυτονόητο;
Πώς καταφέραμε να μετατρέψουμε το πράσινο, τις αυλές και τους ανοιχτούς χώρους από αναπόσπαστο στοιχείο της καθημερινότητάς μας σε σπάνιες εξαιρέσεις;
Και, κυρίως, γιατί εξακολουθούμε να αντιμετωπίζουμε την ανάπτυξη μιας πόλης σχεδόν αποκλειστικά μέσα από τα τετραγωνικά μέτρα που χτίζονται και όχι από την ποιότητα ζωής που προσφέρεται στους κατοίκους της;

Γιατί μια πόλη δεν γίνεται καλύτερη μόνο όταν αποκτά περισσότερα κτίρια, περισσότερα αυτοκίνητα και περισσότερες εμπορικές δραστηριότητες.

Γίνεται καλύτερη όταν οι άνθρωποί της μπορούν να περπατήσουν, να αναπνεύσουν, να καθίσουν κάτω από ένα δέντρο, να χαρούν μια όμορφη γειτονιά.
Το Ηράκλειο έχει ανάγκη από αυτή την ποιότητα ζωής. Από περισσότερο πράσινο, περισσότερους ελεύθερους χώρους, αλλά και μεγαλύτερο σεβασμό σε όσα στοιχεία της παλιάς του φυσιογνωμίας έχουν απομείνει.
Οι αυλές δεν είναι μόνο λουλούδια – Είναι αναμνήσεις
Για τους παλαιότερους Ηρακλειώτες, μια τέτοια αυλή δεν αποτελεί απλώς μια όμορφη εικόνα.
Είναι ένα ταξίδι πίσω στον χρόνο.
Είναι οι καλοκαιρινές βραδιές με τις καρέκλες έξω από την πόρτα. Είναι οι μυρωδιές από το γιασεμί και τον βασιλικό. Είναι οι γειτόνισσες που συζητούσαν, τα παιδιά που έπαιζαν στις γειτονιές, οι άνθρωποι που γνώριζαν ο ένας τον άλλον.
Είναι μια καθημερινότητα πιο απλή, ενδεχομένως πιο δύσκολη από τη σημερινή σε πολλά επίπεδα, αλλά με μια διαφορετική αίσθηση συντροφικότητας.
Και βέβαια, δεν χρειάζεται να εξιδανικεύουμε το παρελθόν για να αναγνωρίσουμε όσα πολύτιμα χάσαμε στην πορεία προς τον εκσυγχρονισμό.
Γιατί η πρόοδος δεν θα έπρεπε να απαιτεί τη διαγραφή της μνήμης.
Ούτε η ανάπτυξη να σημαίνει ότι πρέπει να εξαφανιστεί κάθε ίχνος της παλιάς πόλης.
Ας μάθουμε να βλέπουμε ξανά το Ηράκλειο
Ίσως, τελικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα να μην είναι μόνο ότι οι ομορφιές λιγοστεύουν.
Ίσως είναι και το γεγονός ότι έχουμε πάψει να τις παρατηρούμε.
Περπατάμε βιαστικά, οδηγούμε εκνευρισμένοι, κοιτάζουμε συνεχώς το ρολόι ή την οθόνη του κινητού μας. Προσπερνάμε εικόνες, ανθρώπους, γωνιές και μικρές λεπτομέρειες που θα μπορούσαν να μας προσφέρουν λίγες στιγμές ηρεμίας.

Και ξαφνικά, μια μικρή αυλή γεμάτη λουλούδια γίνεται η αφορμή να σταματήσουμε.

Να κοιτάξουμε.

Να θυμηθούμε.

Να συνειδητοποιήσουμε ότι αυτή η πόλη, παρά τα προβλήματά της, εξακολουθεί να έχει μια ομορφιά που δεν κατάφεραν να εξαφανίσουν ούτε οι μπουλντόζες ούτε οι εργολαβίες ούτε η αδιαφορία.

Ας προσέξουμε, λοιπόν, αυτές τις μικρές γωνιές. Ας αναγνωρίσουμε την προσπάθεια των ανθρώπων που τις διατηρούν και ας προβληματιστούμε για το είδος της πόλης που θέλουμε να παραδώσουμε στις επόμενες γενιές.

Γιατί μια πόλη χωρίς πράσινο μπορεί να αποκτήσει πολλά κτίρια, αλλά δύσκολα αποκτά ψυχή.

Και, τελικά, ίσως αυτό να είναι το πραγματικό μήνυμα μιας μικρής, όμορφης αυλής στο Ηράκλειο: Ότι η ομορφιά δεν χάθηκε ακόμη. Απλώς κρύφτηκε πίσω από το τσιμέντο και περιμένει κάποιον να την ανακαλύψει.