Η Θεματική Ομάδα Παιδείας της ΝΙΚΗΣ εκφράζει την ικανοποίησή της για το γεγονός ότι αρχίζει να αναγνωρίζεται στον δημόσιο λόγο η πραγματική έκταση και η δυσκολία του έργου του εκπαιδευτικού. Οι ολοένα αυξανόμενες επιθέσεις που δέχονται οι εκπαιδευτικοί από γονείς και μαθητές συνιστούν αντανάκλαση μιας βαθύτερης κοινωνικής κρίσης. Οι μαθητές μας, δυστυχώς, αποτελούν συχνά τα ίδια τα θύματα μιας κοινωνίας που αποδομεί την αυθεντία του δασκάλου, διαρρηγνύει τον σεβασμό και μεταφέρει στο σχολείο εντάσεις τις οποίες η ίδια αδυνατεί να διαχειριστεί.
Την ίδια στιγμή, η στάση του Υπουργείου Παιδείας προκαλεί έντονη δυσαρέσκεια. Η απουσία σαφούς και ρητής τοποθέτησης για την προστασία και τη στήριξη των εκπαιδευτικών συνιστά πολιτική στάση. Το Υπουργείο επιλέγει να κρύβεται πίσω από γενικόλογες διατυπώσεις και να αναπαράγει τη γνώριμη πρακτική των αποσπασματικών νομοθετημάτων, τα οποία στην πράξη είτε δεν εφαρμόζονται είτε εξαντλούνται σε χρονοβόρες και αναποτελεσματικές διαδικασίες.
Η τραγική περίπτωση της εκπαιδευτικού Σοφίας Χρηστίδου ανέδειξε με δραματικό τρόπο τα όρια αυτού του μοντέλου. Λειτούργησε ως αποκάλυψη μιας δομικής ανεπάρκειας του συστήματος να προστατεύσει τους λειτουργούς του. Κατέδειξε ότι ακόμη και θεσμικά προβλεπόμενα μέτρα δεν φθάνουν ποτέ να εφαρμοστούν ουσιαστικά, διότι το πρόβλημα είναι βαθιά πολιτικό.
Η ΝΙΚΗ προτείνει ένα συνεκτικό πλαίσιο παρεμβάσεων που αποκαθιστά την αξιοπρέπεια του εκπαιδευτικού και επαναθεμελιώνει το σχολείο ως χώρο παιδείας. Η διασφάλιση αξιοπρεπούς βίου, μέσω ουσιαστικής αύξησης των αποδοχών, αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση, καθώς η οικονομική απαξίωση υπονομεύει το κύρος του ρόλου. Η απεμπλοκή του εκπαιδευτικού από τον ασφυκτικό γραφειοκρατικό φόρτο είναι αναγκαία, ώστε να επανέλθει στο επίκεντρο η παιδαγωγική σχέση.
Κομβικής σημασίας είναι η ενίσχυση του Συλλόγου Διδασκόντων ως πραγματικού πυρήνα λήψης αποφάσεων μέσα στη σχολική μονάδα, με ουσιαστικές αρμοδιότητες και θεσμική θωράκιση. Παράλληλα, η αξιολόγηση, στη σημερινή της μορφή, λειτουργεί κυρίως ως μηχανισμός πίεσης και απειλής και όχι ως εργαλείο βελτίωσης. Για τον λόγο αυτό απαιτείται ριζικός επανασχεδιασμός της, με παιδαγωγικά κριτήρια, εμπιστοσύνη και υποστηρικτικό χαρακτήρα.
Η σταθερή παρουσία ψυχολόγων και κοινωνικών λειτουργών στις σχολικές μονάδες, η μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τμήμα, με ανώτατο όριο τους 20, η έγκαιρη διάγνωση μαθησιακών δυσκολιών και η ενίσχυση της ειδικής αγωγής, καθώς και η παροχή νομικής κάλυψης, αποτελούν απαραίτητες προϋποθέσεις για ένα ασφαλές και λειτουργικό σχολείο. Απαιτείται επίσης η καθιέρωση σαφών και άμεσα εφαρμόσιμων πρωτοκόλλων διαχείρισης περιστατικών βίας και αυθαιρεσίας, ώστε να τεθεί τέλος στην αδράνεια και στη διάχυση της ευθύνης χωρίς αποτέλεσμα.
Πάνω απ’ όλα, όμως, χρειάζεται επαναπροσδιορισμός του στόχου της παιδείας μας. Η κυρίαρχη κατεύθυνση, που ανάγει την εκπαίδευση σε σύνολο μετρήσιμων δεξιοτήτων και εργαλειακών ικανοτήτων, απογυμνώνει το σχολείο από τον μορφωτικό και αξιακό του πυρήνα και υπονομεύει τον ίδιο τον ρόλο του διδάσκοντος. Η γνώση έχει μετατραπεί σε «πακέτο δεξιοτήτων» και ο εκπαιδευτικός σε απλό διαχειριστή διαδικασιών, γεγονός που διαβρώνει το κύρος του στα μάτια μαθητών και γονέων.
Αντιθέτως, μια παιδεία που εδράζεται στη γλωσσική καλλιέργεια, στην ιστορική γνώση, στη φιλοσοφική σκέψη και στην καλλιέργεια εθνικής και θρησκευτικής συνείδησης αποκαθιστά, φυσικά και ουσιαστικά, τον ρόλο του εκπαιδευτικού. Τον επαναφέρει στη θέση του πνευματικού καθοδηγητή και παιδαγωγού, ενισχύει τη σχέση εμπιστοσύνης μέσα στην τάξη και επαναθεμελιώνει τον σεβασμό ως αποτέλεσμα της αναγνώρισης του έργου και της αποστολής του. Μόνο σε ένα τέτοιο πλαίσιο ο μαθητής θα πάψει να βλέπει τον δάσκαλο ως γραφειοκρατικό παράγοντα και θα τον τοποθετήσει στη θέση που του αρμόζει, δηλαδή σε εκείνη του φορέα γνώσης και αξιών.
Η ΝΙΚΗ υποστηρίζει ότι, χωρίς αυτή τη βαθιά στροφή στον προσανατολισμό της Παιδείας, καμία επιμέρους μεταρρύθμιση δεν μπορεί να αποδώσει. Η αποκατάσταση του κύρους του εκπαιδευτικού απαιτεί την επανανοηματοδότηση του ίδιου του σχολείου και της αποστολής του.
Η Παιδεία δεν μπορεί να συνεχίσει να λειτουργεί με όρους επικοινωνιακής διαχείρισης. Απαιτεί πολιτική βούληση, σαφείς επιλογές και μέτρα που εφαρμόζονται στην πράξη. Η ΝΙΚΗ καλεί το Υπουργείο Παιδείας να εγκαταλείψει τη σιωπή και να αναλάβει επιτέλους την ευθύνη που του αναλογεί.
