Αξιολόγηση του ιρανικού ειρηνευτικού σχεδίου από τον Ντόναλντ Τραμπ
Ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, ανακοίνωσε στις 2 Μαΐου την πρόθεσή του να μελετήσει ένα καινούργιο πλαίσιο ειρήνης, το οποίο υπέβαλαν πρόσφατα οι Ιρανοί διαπραγματευτές. Παρά τη συγκεκριμένη κίνηση, εξέφρασε έντονες επιφυλάξεις σχετικά με την προοπτική να αποτελέσει η πρόταση αυτή τη βάση για μια ικανοποιητική τελική συμφωνία μεταξύ των δύο εμπλεκόμενων πλευρών.
Μέσω ανάρτησης στην πλατφόρμα Truth Social, ο Αμερικανός ηγέτης ανέφερε ότι η εξέταση του σχεδίου που απέστειλε η Τεχεράνη θα πραγματοποιηθεί εντός σύντομου χρονικού διαστήματος. Ωστόσο, χαρακτήρισε την αποδοχή του ως ένα δύσκολο εγχείρημα, υποστηρίζοντας ότι το Ιράν οφείλει να καταβάλει ακόμη το απαραίτητο τίμημα για τις ενέργειές του εις βάρος της ανθρωπότητας και της διεθνούς σταθερότητας κατά τη διάρκεια των τελευταίων 47 ετών.
Το ιστορικό πλαίσιο και οι διμερείς σχέσεις
Οι σχέσεις μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης παραμένουν τεταμένες από το 1979, έτος κατά το οποίο η ισλαμική επανάσταση ανέτρεψε τον τελευταίο Σάχη του Ιράν και εγκαθίδρυσε το υφιστάμενο σιιτικό σύστημα ηγεσίας. Η κατάληψη της αμερικανικής πρεσβείας και η ομηρία 66 πολιτών των Ηνωμένων Πολιτειών τον Νοέμβριο του 1979 αποτέλεσε σημείο καμπής, με τους ομήρους να απελευθερώνονται τελικά τον Ιανουάριο του 1981. Εκτοτε, η αμερικανική κυβέρνηση κατατάσσει συστηματικά το Ιράν ως τον κορυφαίο κρατικό χορηγό της τρομοκρατίας παγκοσμίως. Ο Τραμπ περιγράφει αυτή την ιστορική περίοδο ως έναν συνεχή πόλεμο συνολικής διάρκειας 47 ετών.
Οι άξονες της πρότασης της Τεχεράνης
Το κρατικό ιρανικό μέσο ενημέρωσης PressTV μετέδωσε ότι η πρόταση περιλαμβάνει ένα πλαίσιο 14 σημείων. Στα βασικά αιτήματα περιλαμβάνονται ο τερματισμός των μαχών σε όλα τα μέτωπα, η παύση του αμερικανικού αποκλεισμού στα λιμάνια του Ιράν και η παροχή εγγυήσεων κατά μελλοντικών εχθροπραξιών. Επιπλέον, το σχέδιο προβλέπει την αποχώρηση των αμερικανικών στρατιωτικών δυνάμεων από την ευρύτερη περιοχή του Ιράν, την πλήρη άρση των κυρώσεων, την αποδέσμευση των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων και την καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων. Αναφορά γίνεται επίσης σε έναν νέο μηχανισμό για τα Στενά του Ορμούζ, χωρίς όμως να δίνονται επιπλέον διευκρινίσεις.
Η ένταση στην περιοχή κλιμακώθηκε μετά τις 28 Φεβρουαρίου, όταν αμερικανικές και ισραηλινές δυνάμεις ξεκίνησαν επιχειρήσεις κατά του Ιράν. Σε απάντηση, οι ιρανικές δυνάμεις στοχοποίησαν τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, προκαλώντας καθυστερήσεις στην εμπορική κίνηση μέσω αυτής της κρίσιμης διεθνούς οδού. Αν και ο Τραμπ συμφώνησε σε εκεχειρία στις 7 Απριλίου, οι συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις δεν έχουν επιφέρει σημαντική πρόοδο προς μια μόνιμη διευθέτηση.
Πυρηνικό πρόγραμμα και θεσμικές εξελίξεις
Ο πρόεδρος επιμένει ότι η αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από το Ιράν υπήρξε ο κύριος λόγος για την έναρξη των επιθετικών επιχειρήσεων. Το Ιράν έχει προχωρήσει στον εμπλουτισμό ουρανίου σε καθαρότητα 60%, πλησιάζοντας το επίπεδο που απαιτείται για την κατασκευή όπλων, ειδικά μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη διεθνή πυρηνική συμφωνία. Ο Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ τόνισε ότι η χώρα θα συνεχίσει να αντιμετωπίζει το πυρηνικό της πρόγραμμα ως προστατευόμενο εθνικό κεφάλαιο.
Την Παρασκευή, ο Τραμπ ενημέρωσε το Κογκρέσο για τον επίσημο τερματισμό των εχθροπραξιών που ξεκίνησαν τον Φεβρουάριο, εναρμονιζόμενος με τις προθεσμίες του ψηφίσματος για τις πολεμικές εξουσίες του 1973. Σε πρόσφατη ερώτηση για το μέλλον, δήλωσε ότι η επανέναρξη στρατιωτικών επιχειρήσεων παραμένει πιθανή, εφόσον η Τεχεράνη επιδείξει εκ νέου αρνητική συμπεριφορά.
