Η αδειοδότηση της Chevron αποτελεί την αρχή μιας μεγάλης διευθέτησης στη Μεσόγειο;
Αξίζει να αναφερθούμε σε μια αναγκαία διευκρίνιση για εκείνους που ενδεχομένως αμφέβαλλαν πρόσφατα για την ακρίβεια των πληροφοριών μας και αναστάτωσαν την κοινή γνώμη με τις διαψεύσεις του Μεγάρου Μαξίμου.
Όπως διαπιστώθηκε χθες (27/03), ο πρωθυπουργός απουσίασε από την τελετή εγκαινίων της Κιβωτού Εθνικής Μνήμης, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Πεντάγωνο και φιλοτεχνήθηκε από τον γνωστό γλύπτη Κώστα Βαρώτσο, κατόπιν εντολής του Υπουργού Εθνικής Άμυνας Νίκου Δένδια. Η τελετή αυτή ήταν αφιερωμένη στη μνήμη των 121.792 θυμάτων, οι οποίοι θυσιάστηκαν για την Ελλάδα κατά τη διάρκεια των εθνικών αγώνων.
Το γεγονός αυτό, εκτός από την απούσα παρουσία του πρωθυπουργού, συνοδεύτηκε και από τη συγκαλούμενη υπουργική συνεδρίαση, η οποία πραγματοποιήθηκε σε αργά το απόγευμα, αποτρέποντας στην ουσία την παρουσία των υπουργών στο γεγονός, ακόμη και αν το επιθυμούσαν. Με αυτήν την κίνηση, ο πρωθυπουργός όχι μόνο επιβεβαίωσε τις πληροφορίες μας σχετικά με την εσωτερική δυναμική των σχέσεων του με τον υπουργό Άμυνας, αλλά και ουσιαστικά έδωσε μια πολιτική διάσταση σε μια εκδήλωση που θα έπρεπε να ήταν καθαρά εθνική. Επομένως, καλούμε εκείνους που αμφισβήτησαν τις πληροφορίες μας να αναθεωρήσουν τη στάση τους. Οι πληροφορίες μας παραμένουν ακριβείς και πλήρως διασταυρωμένες.
Περνώντας στην ουσία του σημερινού σημειώματος, αναφερόμαστε στην απόφαση της Chevron να επενδύσει στην εξόρυξη υδρογονανθράκων σε μια θαλάσσια περιοχή εντός της ελληνικής ΑΟΖ νοτίως της Κρήτης. Πρόκειται για μια θετική εξέλιξη, αν και καθυστερημένη, η οποία έρχεται μετά από πολλά χρόνια αβεβαιότητας και αποτυχημένων προσπαθειών άλλων μεγάλων ενεργειακών εταιρειών όπως η Exxon Mobil και η Total. Στο παρελθόν, είχαμε πανηγυρίσει για αντίστοιχες κινήσεις, μόνο για να διαπιστώσουμε αργότερα ότι οι επενδύσεις αυτές απέτυχαν εξαιτίας των γεωπολιτικών κινδύνων. Τα ερωτήματα που τίθενται σε αυτό το σημείο είναι τρία και αφορούν τις συνέπειες αυτής της εξέλιξης για την Ελλάδα και τη μεσογειακή περιοχή:
Δικαιούται η ελληνική κυβέρνηση να πανηγυρίζει για την έλευση της Chevron στην ελληνική ΑΟΖ; Είναι πράγματι η ελληνική κυβέρνηση αυτή που διαπραγματεύθηκε και έφερε την εταιρεία αυτή στη χώρα, ή υπάρχουν άλλοι παράγοντες που έπαιξαν καταλυτικό ρόλο;
Επηρεάζει αυτή η συμφωνία την εγκυρότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου, το οποίο η Ελλάδα έχει κατηγορηματικά απορρίψει;
Τι σημαίνει η συμφωνία για τη μελλοντική οριοθέτηση της ΑΟΖ, ιδίως στην περιοχή του Καστελορίζου, και αν αυτή η επένδυση ανοίγει το δρόμο για την “μεγάλη μοιρασιά” της Μεσογείου, όπως πολλοί προεξοφλούν;
Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός ότι τον Ιανουάριο του 2023, ο πρωθυπουργός είχε απορρίψει κατηγορηματικά την έναρξη νέου γύρου παραχωρήσεων για την έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων, αναφέροντας, μάλιστα, ότι οι υδρογονάνθρακες είναι «ένα αγαθό που χάνει την αξία του». Αυτό συμβαδίζει με τη στάση που είχε υιοθετήσει το 2021, κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όταν υποστήριξε ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να εστιάσει στη συνεργασία με άλλες χώρες για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, παρά στις διαμάχες για τους υδρογονάνθρακες. Στην ίδια συγκυρία, η Chevron προσπαθούσε να εισέλθει στην ελληνική αγορά και να επενδύσει, όμως η κυβέρνηση φαινόταν να την απορρίπτει.
Τα πέντε χρόνια που πέρασαν από την αρχική πρόταση της Chevron, η Ελλάδα έχασε την ευκαιρία να εκμεταλλευτεί το ορυκτό της πλούτο, ενώ, ταυτόχρονα, παραμένει άλυτο το ζήτημα της οριοθέτησης ΑΟΖ, της επέκτασης των χωρικών υδάτων και του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, παρά τις διεθνείς πιέσεις και το ενδιαφέρον των πολυεθνικών εταιρειών.
Σε ό,τι αφορά το δεύτερο ερώτημα, η έλευση της Chevron προκαλεί το ερώτημα αν αυτή η συμφωνία «ακυρώνει» ή αμφισβητεί το τουρκολιβυκό μνημόνιο, το οποίο η Ελλάδα έχει απορρίψει με ένταση. Ουσιαστικά, η συμφωνία της Chevron ενδέχεται να αμφισβητήσει την ακεραιότητα του τουρκολιβυκού μνημονίου, αλλά το ζήτημα είναι αν αυτή η αμφισβήτηση έχει πραγματική γεωπολιτική αξία. Η δύναμη των αμερικανικών συμφωνιών και η πολιτική υποστήριξη που μπορεί να προσφέρει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ είναι καθοριστική σε αυτό το θέμα, κάτι που καθιστά την αμφισβήτηση της συμφωνίας εν μέρει σημαντική, αλλά όχι απόλυτα αποτελεσματική χωρίς τη συνδρομή των ΗΠΑ.
Το τρίτο ζήτημα που τίθεται αφορά την ευρύτερη στρατηγική του διαμοιρασμού της Μεσογείου και τη συμμετοχή της Ελλάδας σε διεθνείς διασκέψεις με χώρες όπως η Αίγυπτος, η Συρία, το Ισραήλ, η Λιβύη και οι ΗΠΑ. Η ερώτηση είναι αν η αδειοδότηση της Chevron αποτελεί την αρχή μιας νέας γεωπολιτικής διευθέτησης ή αν η Ελλάδα, χωρίς τη στήριξη του Διεθνούς Δικαίου, θα παραμείνει στο περιθώριο, αφήνοντας τα κυριαρχικά της δικαιώματα να υπονομεύονται χωρίς αντίδραση.
Τα δεδομένα είναι σαφή: από τις χώρες που ενδιαφέρονται για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών, μόνο η Ελλάδα και η Αίγυπτος έχουν προχωρήσει σε μερική οριοθέτηση, αφήνοντας περιοχές όπως το Καστελόριζο και το βόρειο τμήμα της Κρήτης εκτός διαπραγμάτευσης. Παράλληλα, οι συμφωνίες με την Αλβανία και την Αίγυπτο είναι περιορισμένες, καθώς η Ελλάδα είχε παραδοθεί σε πολιτικές πιέσεις χωρίς να προβεί σε σημαντικές βελτιώσεις των όρων.
Με βάση όλα τα παραπάνω, προκύπτει το ερώτημα αν η έλευση της Chevron σηματοδοτεί το πρώτο βήμα για την αποδοχή μιας γεωπολιτικής διευθέτησης που αφήνει εκτός την περιοχή του Καστελορίζου και οδηγεί σε μια νέα, ενδεχομένως ετεροβαρή, συμφωνία για τη Μεσόγειο. Οι επόμενοι μήνες θα αποκαλύψουν αν η Ελλάδα θα βρεθεί να συμμετάσχει σε μια νέα γεωπολιτική διάσκεψη για τον διαμοιρασμό της περιοχής, χωρίς τη σαφή υποστήριξη του Διεθνούς Δικαίου, αφήνοντας πίσω της τα εθνικά συμφέροντα.
