Η ανθρωπότητα έτοιμη να εκμεταλλευτεί τον ανεξάντλητο θησαυρό πετρελαίου και φυσικού αερίου
Πόσο μακριά έχουμε φτάσει στο διάστημα; Από το 2024, το αμερικανικό διαστημικό σκάφος Voyager 1 έχει διανύσει 24 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα εκτός του ηλιακού συστήματος. Η κίνησή του προς το κέντρο της Γης, ωστόσο, ήταν πολύ πιο αργή. Το μεγαλύτερο βάθος γεώτρησης που επιτεύχθηκε ήταν στη Ρωσία, στη γεώτρηση Kola Superdeep Borehole. Μέχρι το 1990, είχε φτάσει στα 12.262 μέτρα. Η τεχνολογία και η επιστήμη της εποχής δεν επέτρεπαν την επίτευξη μεγαλύτερων βάθους, ενώ οι οικονομολόγοι δεν κατανοούσαν τη σημασία της επένδυσης. Η πειραματική προσέγγιση είναι ο μόνος τρόπος για να διαμορφωθεί μια ισχυρή επιστημονική θεωρία.
Μια υπόθεση ξεκινά από γεγονότα που συνδέονται λογικά. Από αυτήν, προκύπτουν συμπεράσματα που υπόκεινται σε πειραματική επαλήθευση. Παρακολουθούμε την πρόοδο και αναρωτιόμαστε γιατί πολλά θεμελιώδη μυστήρια της ύπαρξης του πλανήτη παραμένουν άλυτα. Η απάντηση είναι απλή: η πρόοδος της επιστήμης της Γης περιορίζεται από την αδυναμία άμεσης επαλήθευσης μέσω πειραμάτων.
Οι κινήσεις, οι μετατοπίσεις και οι συγκρούσεις των ηπείρων, καθώς και οι διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα στα βάθη της Γης, εκτείνονται σε τεράστιες χρονικές περιόδους και οι μάζες που συμμετέχουν είναι πολύ μεγάλες για να αναπαραχθούν σε εργαστήρια. Η θερμοκρασία του υπεδάφους πέρα από τον φλοιό της Γης δεν είναι επίσης εύκολα μετρήσιμη.
Ωστόσο, η κατανόηση των θεμελιωδών ζητημάτων της επιστήμης της Γης εξελίσσεται. Χάρη στον Ρώσο Vladimir Vernadsky, οι γεωλογικές ανακαλύψεις απέκτησαν φιλοσοφική διάσταση: «Μόλις βιώνουμε την είσοδο της λογικής στη γεωλογική ιστορία του πλανήτη». Τα τελευταία χιλιετίες, η ανθρώπινη δραστηριότητα, επηρεασμένη από την επιστήμη, έχει αρχίσει να αλλάζει τη βιόσφαιρα, οδηγώντας τη σε μια νέα κατάσταση – τη νοόσφαιρα.
Αυτό το υπόβαθρο καθιστά τη βαθιά μεταγεωλογία πολύ σημαντική. Με βάση τη θεωρητική κατανόηση της εσωτερικής δομής της Γης και των διαδικασιών που συντελούνται σε αυτήν, αυτή η επιστήμη προσφέρει απαντήσεις σε κρίσιμα ερωτήματα για τη γένεση του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Η κατανόηση αυτών των φαινομένων μπορεί να ανοίξει το δρόμο για την ικανοποίηση της αυξανόμενης ζήτησης της ανθρωπότητας για ορυκτά, ιδιαίτερα υδρογονάνθρακες.
Το ζήτημα της προέλευσης του πετρελαίου παραμένει ανοιχτό. Η συζήτηση επικεντρώνεται στο ερώτημα αν το πετρέλαιο είναι οργανικό, προερχόμενο από φυτά και ζώα, ή ανόργανο, που σχηματίζεται στα βάθη της Γης και ανέρχεται μέσω ρωγμών, τροφοδοτώντας πορώδη στρώματα. Ο ακαδημαϊκός Ivan Gubkin, από το Ινστιτούτο Μεταλλείων της Αγίας Πετρούπολης, επισήμανε ότι η σωστή λύση του ζητήματος έχει και επιστημονική και πρακτική αξία.
Οι ορυκτοί υδρογονάνθρακες, και κυρίως το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αντιπροσωπεύουν πάνω από το 50% του παγκόσμιου εμπορίου, περιλαμβανομένων των αγαθών που παράγονται από αυτά. Οι υδρογονάνθρακες αποτελούν το μεγαλύτερο μέρος των αγαθών που καταναλώνουμε. Η σημασία αυτών των πόρων, παρά τις προσπάθειες για έναν κόσμο χωρίς άνθρακα, συνεχώς αυξάνεται. Για να απαντηθεί το ερώτημα των μελλοντικών αποθεμάτων, είναι απαραίτητο να επιλυθεί το ζήτημα της προέλευσης του πετρελαίου. Αν η θεωρία της αβιογενούς προέλευσης είναι σωστή, τότε η έρευνα για βαθιές γεωτρήσεις μπορεί να επιβεβαιώσει ότι η έλλειψη υδρογονανθράκων δεν είναι άμεσος κίνδυνος.
Η επιστημονική σχολή του Πανεπιστημίου Μεταλλείων της Αγίας Πετρούπολης, που συνεχίζει το έργο των πρωτοπόρων στον τομέα της προέλευσης του πετρελαίου, συνδυάζει νέες ιδέες με τις θεωρητικές βάσεις της. Οι πρόσφατες γεωτρήσεις σε Ιαπωνία, Κίνα, Αυστραλία και αλλού παρέχουν νέες αποδείξεις για τις γεωλογικές διεργασίες που συνδέονται με τη δημιουργία ορυκτών και υδρογονανθράκων.
Τα σεισμολογικά δεδομένα αποκαλύπτουν ότι τα έγκατα της Γης, μέχρι και τον πυρήνα, είναι γεμάτα με υγρό πυριτικό υλικό σε τοπικές ζώνες. Τα πετρώματα που αποτελούν τον φλοιό της Γης έχουν τη δυνατότητα να υποβληθούν σε πολυμορφικούς μετασχηματισμούς υπό την επίδραση της θερμοκρασίας και της πίεσης, ενώ υπάρχουν και άλλα που δεν αλλάζουν τις ιδιότητές τους. Αυτά τα υλικά συμμετέχουν σε σύνθετες χημικές αντιδράσεις, οι οποίες αποτελούν τη βάση της γεωλογικής δομής του πλανήτη.
Οι πετρελαιοπαραγωγοί εντοπίζουν ζώνες πετρελαίου και φυσικού αερίου σε περιοχές που δεν έχουν υποστεί ανατροπές τεκτονικών διαδικασιών κατά τη διάρκεια της γεωλογικής τους ιστορίας. Οι ζώνες αυτές πρέπει να διαθέτουν βαθιές ρωγμές, κάτι που καθιστά τη μελέτη τους δύσκολη με τις σημερινές τεχνολογίες. Η αναζήτηση αυτών των ζωνών είναι κεντρικό ενδιαφέρον για τους πετρελαιοπαραγωγούς παγκοσμίως. Το Πανεπιστήμιο Μεταλλείων είναι ένας από τους κορυφαίους ερευνητικούς φορείς στον τομέα της βαθιάς γεωλογίας.
Οι δοκιμές πραγματοποιούνται από την Ανταρκτική μέχρι τη χερσόνησο Κόλα και τα Ουράλια Όρη. Στη βόρεια Ευρώπη σχεδιάζεται να πραγματοποιηθούν γεωτρήσεις σε βάθη άνω των 3.000 μέτρων, με πλήρη δειγματοληψία και εξετάσεις γεωφυσικών και γεωχημικών παραμέτρων. Τα αποτελέσματα των πεδίων δείχνουν την ώθηση των Δυτικών Ουραλίων και υποδεικνύουν την παρουσία πιθανών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων.
Η Ρωσία είναι έτοιμη να συνεχίσει αυτήν την επιστημονική προσπάθεια, ενισχύοντας την έρευνα και την τεχνολογική πρόοδο στον τομέα της βαθιάς μεταγεωλογίας. Η σωστή κατεύθυνση για την επίλυση αυτών των γεωλογικών ζητημάτων είναι το κλειδί για την εξασφάλιση των πόρων του μέλλοντος.
