Η Κομισιόν παραβίασε τις κόκκινες γραμμές του πολέμου με τη Ρωσία

Την Τρίτη 3 Δεκεμβρίου, η Κομισιόν προχώρησε σε μια από τις πιο ριζοσπαστικές και αμφιλεγόμενες πρωτοβουλίες της τελευταίας δεκαετίας. Υπό το πρόσχημα της ανάγκης χρηματοδότησης της Ουκρανίας για τα έτη 2026-2027, παρουσίασε μια πρόταση που αλλάζει άρδην τα δεδομένα: την αξιοποίηση δεσμευμένων ρωσικών κρατικών περιουσιακών στοιχείων για τη χορήγηση «δανείου αποζημιώσεων» ύψους 165 δισ. ευρώ, ως μέρος ενός συνολικού πακέτου που φτάνει τα 210 δισ. για τη στήριξη του Κιέβου. Μια κίνηση που η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν βάφτισε «καινοτόμο χρηματοοικονομικό εργαλείο», αλλά που στην ουσία αποτελεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο: μια πράξη οικονομικού πολέμου, εκτελεσμένη με τον μανδύα της αλληλεγγύης.

Η κίνηση αυτή, που πέρασε παρότι το Βέλγιο είχε εκφράσει έντονες ενστάσεις, σηματοδοτεί τη στιγμή όπου η Ε.Ε. αποφάσισε ότι οι κανόνες δεν ισχύουν πια. Η παραβίαση του δικαιώματος της ιδιοκτησίας, η μονομερής δέσμευση περιουσιακών στοιχείων ξένου κράτους και η χρησιμοποίησή τους ως εγγύηση για ένα δάνειο που πιθανότητα δεν θα αποπληρωθεί ποτέ, σηματοδοτούν μια εποχή ανεξέλεγκτης πολιτικής υπεροψίας. Οι Ευρωπαίοι τεχνοκράτες δείχνουν πλέον να κινούνται με τη λογική «αποφασίζουμε και διατάζουμε», παρακάμπτοντας το ευρωπαϊκό οικοδόμημα του δικαίου, στο όνομα μιας σύγκρουσης που δεν είναι δική μας.

Με απλά λόγια, η Ευρώπη προσφέρει στην Ουκρανία ένα χρέος γραμμένο στο… χιόνι. Συνδέει την αποπληρωμή του με μια υπόθεση που δεν πρόκειται να υλοποιηθεί: την πληρωμή αποζημιώσεων από τη Ρωσία. Πρόκειται για μια δημοσιονομική απάτη η οποία μεταφέρει το βάρος στους Ευρωπαίους φορολογούμενους, ενώ ταυτόχρονα εγκλωβίζει την Ένωση σε έναν δρόμο σύγκρουσης χωρίς τέλος.

Η εικόνα που σχηματίζεται πλέον είναι καθαρή: μια Ευρώπη που δεν διαπραγματεύεται, αλλά επιβάλλει. Τα κράτη-μέλη έχουν μετατραπεί σε δευτερεύοντες παίκτες σε μια διαδικασία όπου αποφασίζουν λίγοι και πληρώνουν πολλοί. Ο ρόλος της Ουκρανίας λειτουργεί ως πρόσχημα, ως ένα εργαλείο νομιμοποίησης μιας σειράς επιλογών που αν εφαρμοζόταν σε οτιδήποτε άλλο, θα ξεσήκωναν θύελλα αντιδράσεων.

Οι «αποζημιώσεις» που υπόσχονται οι Βρυξέλλες δεν είναι τίποτα περισσότερο από πολιτική μυθοπλασία. Ένα αφήγημα που κρύβει ότι το ουκρανικό κράτος λειτουργεί εδώ και χρόνια χάρη σε ξένη χρηματοδότηση, χωρίς να διαφαίνεται πραγματική δυνατότητα αυτοσυντήρησης. Στην τελική, αυτοί που σηκώνουν το βάρος είναι οι Ευρωπαίοι πολίτες, σε μια Ευρώπη που έχει παύσει να λειτουργεί ως οικονομική Ένωση και έχει μετατραπεί σε μηχανισμό αναγκαστικής μεταβίβασης πόρων.

Η επιτροπή της Φον ντερ Λάιεν έχει μεταμορφωθεί σε έναν υπερεθνικό οργανισμό που προωθεί μια ατζέντα συνεχούς κλιμάκωσης με τη Ρωσία. Μετά την πρόσφατη μικρή αποκλιμάκωση που είχε διαφανεί στη διπλωματία, πολλοί περίμεναν μια πιο ισορροπημένη στάση. Αντιθέτως, οι Βρυξέλλες ανέβασαν τους τόνους, με πρωταγωνιστή τον Εμανουέλ Μακρόν, την Κάγια Κάλας και τη φον ντερ Λάιεν, οι οποίοι αυτοανακηρύσσονται «ηγέτες της ευρωπαϊκής αποφασιστικότητας», χωρίς όμως να διαθέτουν την αντίστοιχη λαϊκή εντολή.

Ο ευρωπαϊκός λόγος, από το Παρίσι μέχρι τη Βαρσοβία και την Αθήνα, έχει κατακλυστεί από μια ρητορική ηθικής ανωτερότητας. Οι ηγέτες της Ε.Ε. μιλούν για αξίες, δικαιοσύνη και αλληλεγγύη, την ώρα που οι πολιτικές τους έχουν αποδιαρθρώσει τη βιομηχανία, έχουν εκτοξεύσει το ενεργειακό κόστος και έχουν οδηγήσει εκατομμύρια πολίτες σε οικονομική ασφυξία. Η αντιρωσική εμμονή δεν έχει υλικό υπόβαθρο ούτε στρατηγική. Αποτελεί κομμάτι μιας πολιτικής ταυτότητας που επιβλήθηκε άνωθεν, χωρίς να υπάρχει πραγματικό σχέδιο για το αύριο της ευρωπαϊκής ηπείρου.

Οι κυρώσεις που υποτίθεται ότι θα «γονάτιζαν» τη Ρωσία κατέληξαν να πλήξουν τις ίδιες τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Η ενεργειακή ανεξαρτησία αποδείχθηκε ευσεβής πόθος. Η βιομηχανική παραγωγή μειώθηκε, οι επενδύσεις υποχώρησαν και χώρες, όπως η Γερμανία, η Γαλλία, αλλά και η Ελλάδα, βρίσκονται αντιμέτωπες με ύφεση και εκτόξευση του χρέους.

Στην πραγματικότητα, η Ευρώπη έχει μετατραπεί σε ένα είδος τεχνοκρατικού μορφώματος που κυβερνάται μέσω διατάξεων, αποφάσεων κεκλεισμένων των θυρών και οικονομικών τελεσιγράφων που δεν έχουν καμία σχέση με τις ανάγκες των λαών της. Η δημοκρατική νομιμοποίηση έχει εξαφανιστεί, ενώ οι εθνικές κυβερνήσεις περιορίζονται στον ρόλο διαχειριστών μιας πολιτικής που αποφασίζεται αλλού.

Ακόμη και η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, που υποτίθεται ότι αποτελεί θεσμικό αντίβαρο, φαίνεται πλέον να ενισχύει διαρκώς τις εξουσίες της, με τον Ρίτερ να εμφανίζεται πρόθυμος να επεκτείνει ακόμη περισσότερο τον ρόλο της. Μια δομή που χτίζεται όχι για να προστατεύει, αλλά για να επιβλέπει, να ελέγχει και—κάποιες φορές—να εκφοβίζει.

Σε αυτό το σκηνικό, η Ευρώπη δεν μοιάζει πια με την ένωση των λαών που σχεδίασαν οι ιδρυτές της. Μοιάζει περισσότερο με ένα αυτοκρατορικό κατασκεύασμα χωρίς λαό, χωρίς φρένα, χωρίς αντίβαρα. Μια κατασκευή που λειτουργεί υπέρ των ελίτ και εις βάρος των πολιτών.

Κι ενώ το αφήγημα της «στήριξης της Ουκρανίας» χρησιμοποιείται ως νομιμοποίηση, το πραγματικό διακύβευμα είναι άλλο: η επιβολή μιας πολιτικής που διαλύει την κοινωνική συνοχή της Ένωσης. Το ερώτημα πλέον δεν είναι τι κάνει η Ευρώπη για την Ουκρανία, αλλά τι κάνει στην ίδια της την ψυχή.

Αν υπάρχει ελπίδα, αυτή βρίσκεται πια μόνο στους ίδιους τους Ευρωπαίους λαούς. Μόνο μια συλλογική αφύπνιση μπορεί να ανακόψει την πορεία προς μια Ευρώπη που δεν υπηρετεί κανέναν παρά μόνο τους εαυτούς της.