Η περίπλοκη σχέση μεταξύ ισλαμισμού και των υποστηρικτών της κουλτούρας αφύπνισης

Η 7η Οκτωβρίου σηματοδότησε μια σκοτεινή επέτειο βαρβαρότητας και ανθρώπινου πόνου, θυμίζοντας πώς η τρομοκρατία μπορεί να παραβιάσει κάθε έννοια ανθρωπιάς. Εκείνη την ημέρα, ο κόσμος έγινε μάρτυρας μιας αποτρόπαιης επίθεσης από τη Χαμάς εναντίον άμαχων πολιτών του Ισραήλ, κοντά στα σύνορα με τη Λωρίδα της Γάζας. Οι πράξεις ακραίας βίας, συμπεριλαμβανομένων απαγωγών, βιασμών, ακρωτηριασμών και μαζικών δολοφονιών, στόχευσαν όχι μόνο Ισραηλινούς, αλλά και άτομα άλλων εθνοτήτων που βρέθηκαν στην περιοχή.

Ωστόσο, παρά την απόλυτη φρίκη που προκάλεσαν, οι πράξεις αυτές δεν προκάλεσαν αποκλειστικά καταδίκη. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτές οι βάρβαρες επιθέσεις επικροτήθηκαν όχι μόνο από τους μαχητές της Χαμάς αλλά και από αμάχους στη Γάζα, όπως και από ορισμένους Άραβες που διαμένουν στην Ευρώπη. Η υποστήριξη αυτών των ενεργειών έφερε στο φως έναν περίεργο και ανησυχητικό δεσμό μεταξύ της φονταμενταλιστικής ιδεολογίας του ισλαμισμού και ενός τμήματος της δυτικής κοινωνίας, το οποίο εκφράζεται συχνά μέσα από την κουλτούρα της αφύπνισης (woke culture).

Αύξηση αντισημιτικών περιστατικών στην Ευρώπη και ειδικά στη Γερμανία

Η 7η Οκτωβρίου δεν σημάδεψε μόνο τον ακραίο τρόμο των επιθέσεων, αλλά και ένα κύμα αντισημιτικών περιστατικών σε πόλεις της Ευρώπης, και μάλιστα εκεί όπου η ιστορία θα έπρεπε να αποτρέπει τέτοια φαινόμενα: στη Γερμανία. Παρά το γεγονός ότι οι γερμανικές αρχές και ειδικά η αστυνομία έχουν θέσει ισχυρά μέτρα προστασίας στα μνημεία του Ολοκαυτώματος στο Βερολίνο, η επέτειος συνοδεύτηκε από ταραχές και αντισημιτικά συνθήματα. Μια τέτοια εικόνα, ειδικά από νέους αραβικής καταγωγής που διαμένουν στη γερμανική πρωτεύουσα, έφερε ανησυχία σε ένα έθνος που γνωρίζει πολύ καλά το βαρύ κόστος του αντισημιτισμού.

Οι σκηνές χαράς και πανηγυρισμών για την απώλεια αθώων ζωών θύμιζαν μία άλλη, καθοριστική στιγμή στην παγκόσμια τρομοκρατία: την επίθεση στους Δίδυμους Πύργους στις 11 Σεπτεμβρίου 2001. Όπως τότε, έτσι και τώρα, η φρίκη των γεγονότων συνοδεύτηκε από εικόνες εορτασμών σε αραβικές χώρες, συμπεριλαμβανομένης της Γάζας, όπου η τρομοκρατία προβλήθηκε από κάποιους ως “ηρωισμός” και “θυσία για την ελευθερία”.

Το ακραίο Ισλάμ στην Ευρώπη: Προβληματισμός και ανησυχία για τις κοινωνικές συνέπειες

Παρατηρητές όπως ο ψυχολόγος και συγγραφέας Ahmad Mansour και η εθνολόγος Susanne Schroeter, επισημαίνουν έναν αυξανόμενο ισλαμιστικό φανατισμό που αναπτύσσεται στην Ευρώπη, και αυτό σε μεγάλο βαθμό λόγω της αποτυχημένης μεταναστευτικής πολιτικής. Η πολιτική αυτή, που στόχευε σε μια πολυπολιτισμική συνύπαρξη, δεν κατάφερε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τις προκλήσεις ενσωμάτωσης, με αποτέλεσμα να αφήσει χώρο σε ιδεολογίες φανατισμού και βίας. Ο ισλαμισμός αυτός συνδέεται επίσης με μια παράδοξη και επικίνδυνη σχέση με τους υποστηρικτές της “κουλτούρας αφύπνισης” ή αλλιώς “δικαιωματιστές”.

Η σχέση αυτή ανάμεσα σε ένα ακραίο πολιτικό Ισλάμ και την κουλτούρα αφύπνισης μπορεί να φαίνεται αντιφατική, καθώς η woke agenda προωθείται συχνά από ομάδες που προασπίζονται τις αρχές της δικαιοσύνης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της ισότητας. Ωστόσο, μια βαθύτερη ανάλυση δείχνει ότι οι δύο ιδεολογίες μοιράζονται μια κοινή εχθρότητα προς τη Δύση και τον δυτικό πολιτισμό.

Το κοινό έδαφος του μίσους προς τη Δύση

Η εχθρότητα αυτή, που προκύπτει κυρίως από κριτικές στο δυτικό αποικιοκρατικό παρελθόν, εκδηλώνεται μέσα από την άποψη ότι ο δυτικός πολιτισμός είναι ο κύριος υπεύθυνος για τη διάδοση της καταπίεσης, της εκμετάλλευσης και των κοινωνικών αδικιών. Η στάση αυτή καλλιεργείται και ενισχύεται πολλές φορές και από τα δημόσια μέσα ενημέρωσης και πολιτιστικούς θεσμούς, οι οποίοι φιλτράρουν την κριτική τους προς τον πολιτισμό της Δύσης, παρουσιάζοντάς τον ως κατ’ εξοχήν υπαίτιο των σύγχρονων προβλημάτων.

Ο κοινωνιολόγος F. Furedi ανέλυσε πώς αυτή η αντιδυτική σκέψη αναπτύχθηκε, αρχικά μέσα από τη θεμιτή αντιαποικιακή κριτική που άρχισε να ενισχύεται τη δεκαετία του 1960. Σταδιακά, αυτή η σκέψη συνδέθηκε με την κρίση πολιτικής ταυτότητας της Δύσης και την πολυπολιτισμικότητα, οδηγώντας σε ένα ιδεολογικό πλαίσιο που προωθεί την αποδόμηση και την αμφισβήτηση του δυτικού πολιτισμού. Τα δυτικά πανεπιστήμια και πολιτιστικά ιδρύματα έγιναν φορείς αυτής της ιδεολογίας, επηρεάζοντας όχι μόνο τους φοιτητές τους, αλλά και την πολιτική ατζέντα.

Ο ισλαμισμός ως “απελευθερωτικός αγώνας”: Μια στρεβλή θεώρηση από την Αριστερά

Σήμερα, ακραίες εκδηλώσεις αυτής της αντιδυτικής σκέψης οδηγούν σε υπερβολές, όπως η θεώρηση του ισλαμικού εξτρεμισμού και των τρομοκρατικών επιθέσεων ως μέρος ενός μετααποικιακού “απελευθερωτικού αγώνα”. Τέτοιες θέσεις εκφράζονται και από μερίδα της ακαδημαϊκής κοινότητας, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την υποστήριξη από αριστερές οργανώσεις, όπως οι Columbia Students for Justice in Palestine, που υποστηρίζουν ανοιχτά ότι αγωνίζονται για την εξάλειψη του δυτικού πολιτισμού.

Αυτή η μορφή μηδενιστικού ακτιβισμού στοχεύει στη διάλυση των βασικών στοιχείων που συνθέτουν τον δυτικό πολιτισμό, όπως η φιλοσοφία και η επιστήμη. Οι τρομοκρατικές επιθέσεις που διαπράττονται από εξτρεμιστικές οργανώσεις, όπως η Χαμάς, χαρακτηρίζονται σε αυτό το πλαίσιο ως “αντιαποικιακοί αγώνες”, υποβαθμίζοντας τη βαρβαρότητα τους και εντάσσοντας τις σε μια θεωρητική αποδόμηση της Δύσης.

Το κενό της κριτικής: Η αυτοκαταστροφική πορεία της Δύσης

Περαιτέρω, οι διαπιστώσεις των παραπάνω επιστημόνων (Mansour, Schroeder, Furedi), έχουν ένα μεγάλο κενό – το ότι υπάρχει πρόσφορο έδαφος για το μίσος εναντίον της Δύσης που όμως δημιουργεί η ίδια η Δύση. Το γεγονός αυτό οφείλεται λιγότερο στο δυτικό αποικιοκρατικό παρελθόν που έχει εξετασθεί, αναλυθεί, καθώς επίσης αφομοιωθεί επαρκώς και περισσότερο στα «διαλείμματα πολιτισμού», στις παραβιάσεις του που συμβαίνουν ακόμη και σήμερα – με την έννοια ότι, διαπράττονται ακόμη εγκλήματα στη Δύση που ασφαλώς δεν είναι πολιτισμένα.

Παράδειγμα το ότι, υπήρξε μία άλλη 11η Σεπτεμβρίου από αυτήν του 2001 – σχεδόν τρεις δεκαετίες πριν το 2001, το 1973, όπου την ίδια ημερομηνία στη Χιλή, ο στρατηγός A. Pinochet πραγματοποίησε ένα πραξικόπημα εναντίον του δημοκρατικά εκλεγμένου προέδρου S. Allende. Το πραξικόπημα αυτό ξεκίνησε και υποστηρίχθηκε από τις ΗΠΑ – ενώ την περίοδο που ακολούθησε, περίπου 38.000 άνθρωποι φυλακίσθηκαν και βασανίσθηκαν, καθώς επίσης χιλιάδες πέθαναν στα στρατόπεδα της φασιστικής στρατιωτικής δικτατορίας.

Εν προκειμένω, ο νομπελίστας οικονομολόγος F.A. von Hayek, ο αυτοαποκαλούμενος θεματοφύλακας του Δισκοπότηρου της ελευθερίας από τη «δουλεία», ανακοίνωσε το 1978 που ασφαλώς γνώριζε τι είχε συμβεί στη Χιλή ότι, η δικτατορία του Pinochet ήταν μία απαραίτητη μεταβατική περίοδος – στην πορεία προς την πραγμάτωση της ατομικής και οικονομικής ελευθερίας. Ότι δηλαδή παραβιάσθηκε μεν ο πολιτισμός, αλλά αποτελούσε ένα αναγκαίο «διάλειμμα» – για να επανέλθει βελτιωμένος.

Με την ίδια λογική λοιπόν, το Ισραήλ έκανε ένα «διάλειμμα» στον πολιτισμό την 7η Οκτωβρίου – αποτεφρώνοντας ολόκληρη τη Λωρίδα της Γάζας, κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου. Η εισβολή του στρατού του δε, του IDF, έχει κοστίσει πάνω από 40.000 ζωές Παλαιστινίων – χωρίς ποτέ να αναρωτηθεί τουλάχιστον για την αναλογικότητα των ενεργειών του.

Εάν δηλαδή οι δικές του σφαγές είναι ανάλογες με αυτές της Χαμάς – ή, έστω, εάν είναι απαραίτητες για την άμυνα του που φυσικά δικαιούται. Εδώ θυμίζει δυστυχώς τις θηριωδίες των ναζί – οι οποίοι, όταν δέχονταν επιθέσεις από αντιστασιακούς, σκότωναν δέκα φορές περισσότερους αμάχους, για να «συνετίσουν» τα χωριά που επέτρεπαν τις επιθέσεις και που τελικά ερήμωναν από τα εγκλήματα τους.

Το μίσος πάντως εναντίον του Ισραήλ δεν προέρχεται μόνο από τον παραδοσιακό αντισημιτισμό – ούτε από τη γενοκτονία που συντελείται στη Γάζα. Η αλήθεια είναι πως για δεκαετίες, η ισραηλινή κυβέρνηση κλέβει συστηματικά γη και διώχνει των παλαιστινιακό πληθυσμό στη Δυτική Όχθη – με τη βοήθεια μαχητών εποίκων. Η παράνομη δε κατασκευή οικισμών και τειχών, εκτείνεται πέρα από τα σύνορα του 1967 (εικόνα) – ενώ, όπως ανέφερε πρόσφατα η ισραηλινή εφημερίδα Haaretz, η κυβέρνηση Νετανιάχου υποστηρίζει υλικοτεχνικά και οικονομικά την επέλαση και την παρενόχληση των Παλαιστινίων αγροτών στη Δυτική Όχθη.

Στο Ισραήλ πάντως δεν δόθηκε μία έκταση γης χωρίς ανθρώπους, όπως φαίνεται ότι πιστεύουν οι Ισραηλινοί – ούτε ήταν άγριοι ή/και τρομοκράτες οι προηγούμενοι κάτοικοι της περιοχής, όπως δεν ήταν άδεια έκταση η Αμερική ή/και άγριοι οι Ινδιάνοι που την κατοικούσαν, οι οποίοι χαρακτηρίσθηκαν ως τέτοιοι από τους Ευρωπαίους εποίκους.

Αυτή είναι η άλλη όψη μίας περίπλοκης σύγκρουσης – την οποία φαίνεται πως αγνοούν οι Schroter και Mansour, όταν τείνουν να συνδυάζουν την κριτική για το Ισραήλ και τον αντισημιτισμό. Με απλά λόγια, όπως δεν πρόκειται για ρατσισμό όταν επισημαίνουμε την αυξανόμενη ισχύ του πολιτικού Ισλάμ στην Ευρώπη και τη δύσκολη ενσωμάτωση των μουσουλμάνων μεταναστών, έτσι δεν είναι αντισημιτισμός η καταγγελία των στρατιωτικών ενεργειών του Ισραήλ και η πολιτική του των παράνομων εποικισμών στη Δυτική Όχθη – αλλά κοινή λογική που θα ίσχυε για οποιονδήποτε λαό, με ανάλογες συμπεριφορές.

Είναι επίσης αλήθεια πως όσο η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή παραμένει άλυτη, ο ισλαμισμός που κερδίζει έδαφος παγκοσμίως, θα συνεχίσει να βρίσκει νέα τροφή – ότι στην ουσία τρέφεται από αυτά τα γεγονότα. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε πως η παράνομα κατεχόμενη ανατολική Ιερουσαλήμ, φιλοξενεί τους τρίτους πιο σημαντικούς χώρους του Ισλάμ: το Θόλο του Βράχου (Dome of the Rock) και το Τζαμί Al-Aqsa. Σε κάθε περίπτωση, όσο η μία πλευρά θεωρεί τον εαυτό της καλό και την άλλη κακό, δεν πρόκειται να βρεθεί λύση – δυστυχώς.

Όσον αφορά δε τον άκριτο αυτοέπαινο της «φιλελεύθερης και ελεύθερης κοινωνίας» που χρησιμοποιείται από τη Δύση, απέναντι στο πολιτικό Ισλάμ, είναι έωλος – αφού παραμένει αμφίβολο το εάν ένας πολιτισμός, ο οποίος ορίζει όλο και περισσότερο την ελευθερία ως μία συσσώρευση ανθρώπων που συμμορφώνονται με την αγορά και έχουν στην ουσία μετατραπεί σε υπερατομικιστές σε αστικά χωνευτήρια, μπορεί να προσφέρει ταύτιση σε όλο και πιο πολυεθνικές κοινωνίες.

Επίλογος

Ολοκληρώνοντας, η νεοφιλελεύθερη πίστη της Δύσης στην ενοποιητική δύναμη της αγοράς, κληρονομιά του Hayek, παραβλέπει πως η περίφημη απελευθέρωση της αγοράς που βιώνουμε μετά το 1980, η απορρύθμιση όπως λέγεται, διαβρώνει τις αξίες, τις παραδόσεις, τους περιορισμούς και το μέτρο παντού – ενώ η απώλεια της κοινωνικής συνοχής, φέρει μαζί της τους σπόρους της αυτοκαταστροφής, οι οποίοι φαίνονται καθαρά στις «εκτός μέτρου» αντιλήψεις της «woke agenda».

Οι Μουσουλμάνοι από την άλλη πλευρά, είναι αυτοί που έχουν βιώσει την αυξανόμενη φτωχοποίηση, την παραμέληση και την περιθωριοποίηση στα αποβιομηχανισμένα κράτη της Ευρώπης, από τη δεκαετία του 1980 – ενώ πολλοί που δεν ήταν φανατικοί, στρέφονται πια στο συντηρητικό Ισλάμ, επειδή το θεωρούν ως το μόνο τείχος προστασίας για τα παιδιά τους, ενάντια στην αυξανόμενη χρήση ναρκωτικών, στην απομόνωση, στην εγκληματικότητα και στον αποπροσανατολισμό.

Στα πλαίσια αυτά, εάν ο δυτικός πολιτισμός θέλει να διεκδικήσει τον εαυτό του και τις αξίες του, καθώς επίσης να τα προστατεύσει, δεν αρκεί να αγωνισθεί απλά εναντίον του δικαιωματισμού, του ισλαμισμού και των άλλων εξτρεμισμών. Πρέπει επίσης να αμφισβητήσει τον εαυτό του και τις συνέπειες της πολιτικής του – χωρίς όμως να αρνείται τα μεγάλα πνευματικά και πολιτιστικά του επιτεύγματα, μέσω του μίσους προς τον εαυτό του.

Τέλος, δεν πρέπει να υποβαθμίζεται η προσφορά της χριστιανικής θρησκείας με την ευρύτερη έννοια της, στον εκπολιτισμό των δυτικών κοινωνιών – εναντίον της οποίας δεν έχουν στραφεί μόνο οι δικαιωματιστές, αλλά ένα μεγάλο μέρος των δυτικών κοινωνιών, υποκινούμενο από τις πολιτικές και ακαδημαϊκές, κατ’ επίφαση ή μη, ελίτ.