Η Ρωσία στις διαπραγματεύσεις της Κωνσταντινούπολης ως «νικήτρια δύναμη» – Ο Ζελένσκι σε στρατηγική ασφυξία
Η Μόσχα εισέρχεται με επιθετική διπλωματική ορμή στις διαπραγματεύσεις της Κωνσταντινούπολης, οι οποίες ξεκινούν την Πέμπτη 15 Μαΐου, έπειτα από πρόταση του Προέδρου Vladimir Putin. Πρόκειται για την πρώτη επίσημη επαφή μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας σε ανώτατο επίπεδο μετά το 2022. Ωστόσο, η ρωσική πλευρά προσέρχεται με σαφείς απαιτήσεις και επιδιώκει την επιβολή της ως «νικήτρια δύναμη», σύμφωνα με αναλυτές και επίσημες δηλώσεις.
Οι απαιτήσεις της Μόσχας: Εδάφη, Zaporizhia, συνθηκολόγηση
Η ρωσική ατζέντα είναι ασυνήθιστα σαφής για διαπραγματευτικό πλαίσιο:
Αναγνώριση των τεσσάρων προσαρτημένων ουκρανικών περιοχών (Ντονέτσκ, Λουγκάνσκ, Ζαπορίζια, Χερσώνα) ως ρωσικών εδαφών.
Πλήρης και ανεμπόδιστος έλεγχος του πυρηνικού σταθμού στη Zaporizhia από τη Rosatom.
Πολιτική και στρατιωτική συνθηκολόγηση του Κιέβου, υπό την έννοια της εγκατάλειψης διεκδικήσεων σε στρατηγικές περιοχές, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης στον Δνείπερο και τη Μαύρη Θάλασσα.
Ο ίδιος ο Vladimir Putin, μιλώντας στο Κρεμλίνο, ξεκαθάρισε ότι οι συνομιλίες θα γίνουν «χωρίς προκαταρκτικούς όρους», αλλά με στόχο την «εξάλειψη των βαθύτερων αιτιών της σύγκρουσης» και την εγκαθίδρυση μιας μακροπρόθεσμης ειρήνης.
Πηγές από την Άγκυρα επιβεβαιώνουν την ετοιμότητα για κεκλεισμένων των θυρών συνομιλίες, αλλά η σύνθεση της ρωσο-ουκρανικής αντιπροσωπείας παραμένει μυστική.
Ο Zelensky σε πολιτικό λαβύρινθο – Επιμένει στο διάταγμα απαγόρευσης διαλόγου
Ο Ουκρανός Πρόεδρος Volodymyr Zelensky, παρά την πρόσκληση για συνομιλίες, εμφανίζεται διχασμένος μεταξύ της ανάγκης συμμετοχής και της θεσμικής του αυτοπαγίδευσης: έχει ο ίδιος υπογράψει προεδρικό διάταγμα που απαγορεύει διαπραγματεύσεις με το καθεστώς Putin.
Όπως δήλωσε, «δεν απαγόρευσε τίποτα στον εαυτό του», υπονοώντας ότι μόνο εκείνος έχει δικαιοδοσία να αναστείλει ή παρακάμψει την ισχύ του διατάγματος. Η αντίφαση είναι εμφανής και προσδίδει την εικόνα ενός ηγέτη που ακροβατεί μεταξύ νομιμότητας και πραγματισμού, σε ένα διαπραγματευτικό περιβάλλον στο οποίο η ισχύς έχει μετατοπιστεί.
Παράλληλα, ο Ρώσος γερουσιαστής Vladimir Dzhabarov χαρακτήρισε τον Zelensky «λήξαντα πρόεδρο» και «ιστορικό κενό», ενώ τόνισε την ανάγκη συνομιλιών με εκπροσώπους με νομιμοποίηση, αφήνοντας αιχμές για τη διάρκεια και το κύρος της ουκρανικής κυβέρνησης.
Οι ΗΠΑ στην Κωνσταντινούπολη με αποστολή Trump
Αίσθηση προκαλεί η ενεργή εμπλοκή των ΗΠΑ μέσω δύο προσώπων που συνδέονται με τον Donald Trump: του ειδικού απεσταλμένου Steven Witkoff και του στρατηγού Keith Kellogg. Η παρουσία τους υποδηλώνει τη διαμόρφωση νέου πολιτικού άξονα, σε αντίθεση με την ως τώρα επίσημη πολιτική της κυβέρνησης Biden.
Ο Witkoff δήλωσε ότι τα βασικά σημεία της αμερικανικής ατζέντας αφορούν:
Την πιθανή παραίτηση του Κιέβου από εδάφη.
Τον έλεγχο του πυρηνικού σταθμού της Zaporizhia.
Την εξασφάλιση ουκρανικής πρόσβασης στη Μαύρη Θάλασσα για οικονομικούς λόγους.
Πρόκειται για θέσεις που, σύμφωνα με Ρώσους αναλυτές, δεν είναι απλώς ακραίες, αλλά ξεπερασμένες: «Τα ζητήματα αυτά δεν διαπραγματεύονται. Έχουν ήδη λυθεί υπέρ της Ρωσίας», δήλωσε ο Kirill Koktysh, Ρώσος διεθνολόγος.
Διαπραγματεύσεις ή επικοινωνιακή παρτίδα;
Ανεξαρτήτως του αποτελέσματος, η Μόσχα φαίνεται να κερδίζει ήδη τις εντυπώσεις. Προσερχόμενη με καθορισμένα αιτήματα και χωρίς εσωτερικές αντιφάσεις, λειτουργεί ως δύναμη που θέτει όρους, όχι ως μέρος που εκλιπαρεί για ανακωχή.
Αντιθέτως, η Ουκρανία:
Προσέρχεται με θεσμικούς περιορισμούς.
Παλεύει να αποφύγει τη διαπραγμάτευση σε δυσμενείς όρους.
Εμφανίζεται εσωτερικά διχασμένη.
Η Independent σημειώνει χαρακτηριστικά ότι «οι διαφορές παραμένουν τεράστιες», ενώ η συγκρατημένη αισιοδοξία των διεθνών παρατηρητών προσκρούει στις ρεαλιστικές θέσεις της Ρωσίας.
Καμία συνάντηση Putin – Zelensky (ακόμα)
Το ενδεχόμενο άμεσης συνάντησης των δύο ηγετών παραμένει ανοιχτό, αλλά εξαιρετικά αβέβαιο. Η δήλωση Zelensky ότι θα δει μόνο τον Erdogan πριν από οποιαδήποτε συνάντηση με τον Putin εντείνει την αβεβαιότητα.
Σχολιάζοντας τη ρητορική των ημερών, ο Fyodor Lukyanov ήταν σαφής: «Ο υπερβολικός ενθουσιασμός είναι αβάσιμος. Αυτό που βλέπουμε είναι μια πολιτική φούσκα και τίποτα περισσότερο».
Η έναρξη διαπραγματεύσεων, έστω και χωρίς προσδοκία άμεσης λύσης, αποτελεί κομβικό σημείο. Η Ρωσία, νιώθοντας σίγουρη για τις στρατιωτικές και εδαφικές της κατακτήσεις, επιδιώκει να παγιώσει ένα νέο γεωπολιτικό status quo. Η Ουκρανία, εγκλωβισμένη σε εσωτερικές και διεθνείς πιέσεις, επιχειρεί να αποφύγει την ήττα χωρίς να απολέσει πλήρως την κυριαρχία της.
Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν θα υπάρξει ειρήνη, αλλά με ποιους όρους, για ποιους και για πόσο.
