Ιανός: Ζητούν πίσω αποζημιώσεις από πλημμυροπαθείς της Καρδίτσας

Έξι χρόνια μετά την καταστροφή που άφησε πίσω της η κακοκαιρία «Ιανός», κυρίως σε χωριά της Καρδίτσας, οι πλημμυροπαθείς βρίσκονται ξανά αντιμέτωποι με το κράτος. Αυτή τη φορά, όχι για να λάβουν στήριξη, αλλά για να αποδείξουν εκ των υστέρων ότι δικαιούνταν την αποζημίωση των 5.000 ευρώ που είχαν λάβει για την αντικατάσταση οικοσκευών.

Τις τελευταίες ημέρες, αρμόδιος φορέας του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας αποστέλλει ειδοποιητήρια σε αποζημιωθέντες πληγέντες, ζητώντας σειρά εγγράφων και δικαιολογητικών για επανέλεγχο. Η διαδικασία προκαλεί οργή και αναστάτωση, καθώς οι πολίτες καλούνται να συγκεντρώσουν στοιχεία που αφορούν ζημιές του 2020, σε μια περίοδο κατά την οποία πολλοί φάκελοι έχουν χαθεί, αρκετοί δικαιούχοι έχουν πεθάνει και οι οικογένειές τους καλούνται να αντιμετωπίσουν μια διοικητική απαίτηση που μοιάζει αποκομμένη από την πραγματικότητα.

Στα ειδοποιητήρια αναφέρεται ότι, σε περίπτωση μη προσκόμισης των απαιτούμενων δικαιολογητικών, οι πληγέντες ενδέχεται να κληθούν να επιστρέψουν τα χρήματα που έλαβαν ως αποζημίωση. Η προθεσμία που τίθεται είναι δύο μήνες από την παραλαβή των εγγράφων, γεγονός που επιτείνει την πίεση σε ανθρώπους που ήδη δοκιμάστηκαν από δύο διαδοχικές μεγάλες πλημμυρικές καταστροφές, τον «Ιανό» και αργότερα τον «Ντάνιελ».

Οι πλημμυροπαθείς καλούνται να αποδείξουν ξανά τις ζημιές

Ο πρόεδρος της κοινότητας Αγίου Θεοδώρου Καρδίτσας, Κώστας Νταρακλίτσης, περιγράφει την κατάσταση ως εξαιρετικά φορτισμένη. Όπως αναφέρει, μετά την καταστροφή του 2020 είχαν περάσει από τα χωριά μηχανικοί του δήμου και της περιφέρειας, οι οποίοι πραγματοποίησαν αυτοψίες και κατέγραψαν τις ζημιές. Με βάση εκείνες τις διαδικασίες, οι πληγέντες έλαβαν την αποζημίωση των 5.000 ευρώ για την αντικατάσταση των οικοσκευών.

Ο ίδιος επισημαίνει ότι ορισμένοι κάτοικοι, που είχαν υποστεί ακόμη μεγαλύτερες ζημιές, επρόκειτο να λάβουν επιπλέον ποσά, τα οποία τελικά δεν εισπράχθηκαν, καθώς ακολούθησε η κακοκαιρία «Ντάνιελ» και οι δικαιούχοι εξακολουθούν να περιμένουν. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, τα νέα ειδοποιητήρια για τον «Ιανό» λειτουργούν ως νέο πλήγμα για ανθρώπους που θεωρούσαν ότι η υπόθεση είχε κλείσει διοικητικά εδώ και χρόνια.

Σύμφωνα με τον κ. Νταρακλίτση, οι κάτοικοι καλούνται μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα να προσκομίσουν μεγάλο αριθμό εγγράφων, πολλά από τα οποία δεν διαθέτουν πλέον. Τονίζει επίσης ότι αρκετοί από τους αρχικούς πληγέντες έχουν πεθάνει στο ενδιάμεσο διάστημα, με αποτέλεσμα οι οικογένειές τους να βρίσκονται μπροστά σε μια δύσκολη και συχνά αδύνατη διαδικασία. Η τοπική κοινωνία, όπως σημειώνει, είναι ανάστατη και δεν αποκλείονται αντιδράσεις, εφόσον η υπηρεσία επιμείνει στη διαδικασία επιστροφής των χρημάτων.

Τα ζητούμενα δικαιολογητικά περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, φορολογικά έντυπα Ε1, Ε2, Ε9 και ΕΝΦΙΑ για το φορολογικό έτος 2019, αρχικές δηλώσεις για το 2020, λογαριασμούς ρεύματος του Σεπτεμβρίου 2020, καθώς και φωτογραφίες από την περίοδο της καταστροφής, στις οποίες να αποτυπώνονται οι ζημιές και οι όψεις του πληγέντος κτιρίου, σε περιπτώσεις όπου δεν είχε πραγματοποιηθεί αυτοψία από δημόσια ή δημοτική αρχή.

Διοικητική απαίτηση έξι χρόνια μετά την καταστροφή

Ο λογιστής πλημμυροπαθών και γιος πληγέντα, Αναστάσιος Ασκονίτης, συνδέει τα ειδοποιητήρια με τροποποίηση της απόφασης του Οκτωβρίου 2020, η οποία δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ στις 10 Μαρτίου 2026. Όπως αναφέρει, το κράτος έρχεται έξι χρόνια μετά να ζητήσει επανέλεγχο για αποζημιώσεις που είχαν δοθεί με βάση τις τότε αυτοψίες και διαδικασίες.

Το πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι πρακτικό και ουσιαστικό. Οι πολίτες δεν ήταν υποχρεωμένοι να κρατήσουν αρχείο έξι ετών με παλιούς λογαριασμούς ρεύματος, φωτογραφίες ζημιών και πλήρη φάκελο εγγράφων από την περίοδο της πλημμύρας. Πολλοί ηλικιωμένοι δεν είναι σε θέση να συγκεντρώσουν τα έγγραφα, ενώ οι συγγενείς όσων έχουν πεθάνει αντιμετωπίζουν ακόμη μεγαλύτερη δυσκολία να αναζητήσουν στοιχεία για μια καταστροφή που συνέβη το 2020.

Ο κ. Ασκονίτης αναφέρει ότι επικοινώνησε με την αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και ενημερώθηκε πως έχουν αποσταλεί περίπου 10.000 ειδοποιητήρια σε πληγέντες. Κατά την ίδια ενημέρωση, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι οκτώ στους δέκα δικαιούχους μπορεί να κληθούν να επιστρέψουν την αποζημίωση των 5.000 ευρώ, εφόσον δεν μπορέσουν να καλύψουν τις απαιτήσεις του επανελέγχου.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ασφυκτική, καθώς λόγοι απόρριψης μπορεί να είναι η μη απόλυτη ταύτιση των τετραγωνικών μέτρων του πληγέντος σπιτιού σε όλα τα δημόσια έγγραφα ή η μη ολοκλήρωση αποδοχής κληρονομιάς. Πρόκειται για τυπικές εκκρεμότητες που, έξι χρόνια μετά, μετατρέπονται σε απειλή επιστροφής χρημάτων για πολίτες που έλαβαν μια βασική ενίσχυση ύστερα από θεομηνία.

Ο αντιπεριφερειάρχης Καρδίτσας, Κώστας Τέλιος, χαρακτηρίζει το ζήτημα ιδιαίτερα σοβαρό και υπογραμμίζει ότι οι πολίτες πρέπει να προστατευθούν. Επισημαίνει ότι είναι παράλογο να ζητούνται σήμερα φωτογραφίες από τις καταστροφές του 2020, καθώς πολλοί άνθρωποι έχουν αλλάξει κινητά τηλέφωνα ή δεν διατήρησαν τέτοιο υλικό. Κατά τον ίδιο, δεν μπορεί η Πολιτεία να μεταφέρει ευθύνες στους πολίτες ύστερα από τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα.

Η υπόθεση ανοίγει ένα βαρύ ζήτημα θεσμικής αξιοπιστίας και κρατικής ευθύνης. Οι πλημμυροπαθείς της Καρδίτσας είχαν υποστεί μια μεγάλη καταστροφή, ελέγχθηκαν τότε από αρμόδιες αρχές και αποζημιώθηκαν με ένα περιορισμένο ποσό για βασικές ανάγκες. Η σημερινή απαίτηση επανελέγχου, με απειλή επιστροφής της αποζημίωσης, εμφανίζει ένα κράτος που αργεί έξι χρόνια, ζητά αποδείξεις από ανθρώπους που δοκιμάστηκαν και μετατρέπει τη γραφειοκρατική του καθυστέρηση σε βάρος των πολιτών.