Ιράν: Μηδενικές οι εξαγωγές πετρελαίου προς Ασία

Οι εξαγωγές ιρανικού πετρελαίου προς την ασιατική ήπειρο έχουν σχεδόν σταματήσει, με αποτέλεσμα το κόστος των φορτίων να εκτοξεύεται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων ετών. Αυτή η εξέλιξη καταγράφεται πριν ακόμη η αμερικανική κυβέρνηση ανακοινώσει νέα μέτρα για την περαιτέρω απομόνωση της Τεχεράνης και των εμπορικών της εταίρων.

Τα ιδιωτικά διυλιστήρια της Κίνας, γνωστά και ως teapots, αποτελούσαν επί σειρά ετών τον κύριο αποδέκτη του ιρανικού αργού. Ωστόσο, τις τελευταίες εβδομάδες η διαθέσιμη προσφορά στην περιοχή έχει συρρικνωθεί δραματικά, με τις τιμές των φορτίων να μετατρέπονται από έκπτωση σε σχέση με τα διεθνή benchmarks σε premium της τάξεως των 4 δολαρίων ανά βαρέλι. Τα στοιχεία αυτά προκύπτουν από το Bloomberg, το οποίο επικαλείται εμπόρους που συμμετέχουν ενεργά στις διαπραγματεύσεις.

Η έλλειψη αυτή αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στην επιτυχία του αμερικανικού αποκλεισμού, ο οποίος έχει παγιδεύσει ιρανικά τάνκερ εντός του Περσικού Κόλπου, ενώ ένας στόλος από άδεια πλοία παραμένει εγκλωβισμένος εκτός αυτού. Σύμφωνα με την εταιρεία ανάλυσης δεδομένων Kpler, μόλις 40 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου βρίσκονται πλέον στα ύδατα ανατολικά της χερσονήσου της Μαλαισίας, μιας περιοχής που χρησιμοποιείται ευρέως για αποθήκευση και μεταφόρτωση από Κινέζους και άλλους Ασιάτες αγοραστές. Από αυτά, εκτιμάται ότι μόνο περίπου 4 εκατομμύρια βαρέλια παραμένουν αδιάθετα, ποσότητα που αντιστοιχεί σε μόλις δύο υπερδεξαμενόπλοια.

Ο υπουργός Οικονομικών των ΗΠΑ, Σκοτ Μπέσεντ, αναμένεται να παρουσιάσει αργότερα σήμερα, Δευτέρα, ένα σχέδιο που περιγράφεται ως «η μεγαλύτερη συντονισμένη οικονομική απομόνωση στην ιστορία του κόσμου». Τα κινεζικά διυλιστήρια και οι τράπεζες που τα χρηματοδοτούν αποτελούν τους πιο εμφανείς στόχους, ωστόσο το ενδεχόμενο οικονομικό και διπλωματικό κόστος μιας τέτοιας κίνησης, που χαρακτηρίζεται ως «οικονομική D-Day», καθίσταται ακόμη πιο έντονο σε μια περίοδο όπου οι τιμές είναι ήδη υψηλές και η προσφορά βρίσκεται σχεδόν στο χαμηλότερο δυνατό επίπεδο.

Μέχρι σήμερα, οι προσπάθειες των ΗΠΑ να απομονώσουν το Ιράν είχαν επικεντρωθεί σε λιγότερο εμφανείς παράγοντες του πετρελαϊκού τομέα, επιβάλλοντας κυρώσεις σε μικρότερα ιδιωτικά διυλιστήρια, λιμάνια και μεσάζοντες. Παράλληλα, απέφευγαν την αυστηρή εφαρμογή των μέτρων, καθώς υπήρχαν φόβοι για ανεπιθύμητες επιπτώσεις στις σχέσεις με το Πεκίνο και για ενδεχόμενη άνοδο της τιμής του πετρελαίου.

Νωρίτερα φέτος, ωστόσο, η Ουάσινγκτον επέβαλε κυρώσεις στη Hengli Petrochemical (Dalian) Refinery Co. Ltd., ένα από τα μεγαλύτερα ιδιωτικά διυλιστήρια της Κίνας. Αυτή η κίνηση άνοιξε έναν απρόσμενο νέο δρόμο και προκάλεσε έντονη αντίδραση, με την Κίνα να δίνει εντολή στις εγχώριες εταιρείες να μην συμμορφωθούν. Οι ΗΠΑ, πάντως, μέχρι στιγμής έχουν αποφύγει να στοχοποιήσουν τις μεγάλες κινεζικές τράπεζες.

Στα σημερινά επίπεδα, η τιμή του ιρανικού πετρελαίου βρίσκεται κοντά στο υψηλότερο σημείο από το τέλος της πρώτης προεδρίας Τραμπ, όπως επισημαίνει η Έμμα Λι, επικεφαλής αναλύτρια της κινεζικής αγοράς στην εταιρεία αναλύσεων Vortexa. Η ίδια σημειώνει ότι αυτό μπορεί να ωθήσει τα teapots να στραφούν και πάλι σε συμβατικούς τύπους πετρελαίου, όπως έκαναν τον Ιούλιο, ή απλώς να μειώσουν τη λειτουργία τους.

Οι υψηλές διεθνείς τιμές αναφοράς και διαρθρωτικές αλλαγές, όπως η συνεχιζόμενη υιοθέτηση ηλεκτρικών οχημάτων, έχουν επηρεάσει αρνητικά την κινεζική ζήτηση, καθιστώντας ακόμη πιο αβέβαιες τις προοπτικές για τα μικρά διυλιστήρια.

Το Ιράν έχει αντέξει δεκαετίες αυστηρών κυρώσεων και δεν είναι σαφές κατά πόσο η απειλή οικονομικού πολέμου μπορεί να μετατοπίσει τη συζήτηση από μια στρατιωτική εκστρατεία διάρκειας μηνών, η οποία μέχρι στιγμής δεν έχει οδηγήσει το Ιράν σε παράδοση. Ο Μπέσεντ, ωστόσο, έχει δεσμευτεί να διακόψει «κάθε οικονομική γραμμή ζωής».

«Οι υποστηρικτές του Ιράν αγοράζουν και μεταφέρουν το πετρέλαιό του. Διευκολύνουν τη ροή των χρημάτων του μέσω ανταλλακτηρίων συναλλάγματος και ζωνών ελεύθερου εμπορίου», έγραψε ο Μπέσεντ σε άρθρο που δημοσιεύθηκε τη Δευτέρα στους Financial Times. «Με λίγα λόγια, αυτές οι χώρες υπολογίζουν ότι ο κατευνασμός του καθεστώτος είναι η ασφαλέστερη επιλογή. Όμως θα έκαναν καλά να εξετάσουν τις συνέπειες της διατήρησής του», πρόσθεσε.