Μια απόφαση-σταθμός για τα παγκόσμια εργασιακά δικαιώματα σηματοδοτεί η 21η Μαΐου 2026, όπως υπογραμμίζει σε ανακοίνωσή της η Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδας (ΓΣΕΕ). Η ημερομηνία αυτή χαρακτηρίζεται ως ιστορική για τη δημοκρατία, την κοινωνική δικαιοσύνη και τους εργατικούς αγώνες, μετά την έκδοση συμβουλευτικής γνωμοδότησης από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης.
Η ομόφωνη αναγνώριση της αρμοδιότητας
Το ανώτατο δικαιοδοτικό όργανο των Ηνωμένων Εθνών, αναγνωρίζοντας ομόφωνα την αρμοδιότητά του να εκδώσει γνωμοδότηση, προχώρησε σε μια κρίσιμη νομική διευκρίνιση. Το ερώτημα είχε παραπεμφθεί από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας (ΔΟΕ) το 2023. Με αυξημένη πλειοψηφία, οι δικαστές αποφάνθηκαν ότι το δικαίωμα στην απεργία προστατεύεται αναπόσπαστα και ισότιμα ως θεμελιώδες δικαίωμα, το οποίο εντάσσεται στη συνδικαλιστική ελευθερία, όπως αυτή κατοχυρώνεται από τη Διεθνή Σύμβαση Εργασίας αριθ. 87 του 1948.
Η γνωμοδότηση αυτή δεν αποτελεί μια μεμονωμένη νομική πράξη, αλλά έρχεται να επιβεβαιώσει και να επικαλεστεί δεκαετίες συνεπούς νομολογίας και πρακτικής των εποπτικών οργάνων της ΔΟΕ. Με τον τρόπο αυτό, θωρακίζεται ένα διεθνές κοινωνικό κεκτημένο, αποκαθιστώντας παράλληλα την ασφάλεια δικαίου και την αξιοπιστία του διεθνούς συστήματος εργασιακών προτύπων. Η συμβουλευτική γνωμοδότηση συνιστά μια σημαντική νίκη για τη ΔΟΕ και το σύστημα τριμερούς διακυβέρνησής της, το οποίο βασίζεται στη συνεργασία κυβερνήσεων, εργοδοτών και εργαζομένων.
Η νομική σαφήνεια και η σημασία της
Η επίτευξη νομικής σαφήνειας σε μια τόσο κρίσιμη πτυχή του διεθνούς εργατικού δικαίου κρίνεται απαραίτητη για την υπεράσπιση των συμφερόντων των εργαζομένων. Διασφαλίζει την αξιοπρεπή εργασία με ισότητα σε ολόκληρο τον κόσμο και ενισχύει τις δημοκρατικές αρχές που στηρίζουν τις σύγχρονες κοινωνίες. Η ΓΣΕΕ τονίζει ότι η εξέλιξη αυτή θέτει τέλος σε μια μακροχρόνια νομική, πολιτική και διαδικαστική αμφισβήτηση της ισότιμης προστασίας του δικαιώματος στην απεργία.
Η αμφισβήτηση αυτή, σύμφωνα με τη Συνομοσπονδία, επιδιώχθηκε κυρίως από την πλευρά των εργοδοτών. Η θέση και η τακτική τους ως προς την ερμηνεία της Διεθνούς Σύμβασης Εργασίας αριθ. 87 είχαν σοβαρές συνέπειες για τη λειτουργία και την αξιοπιστία των μοναδικών θεσμοθετημένων τριμερών διαδικασιών της ΔΟΕ. Η απόφαση της Χάγης έρχεται να αποκαταστήσει αυτή την ισορροπία.
Η αναφορά στην Ελλάδα και η ιστορική διάσταση
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι στην τεκμηρίωση της παραπομπής στο Διεθνές Δικαστήριο γίνεται σημαντική αναφορά στην Ελλάδα. Η χώρα μας συνδέεται άμεσα με την πολιτική και συνταγματική ιστορία της προστασίας των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων. Ειδικότερα, γίνεται μνεία στην Εξεταστική Επιτροπή που διορίστηκε το 1968 για να εξετάσει καταγγελίες σχετικά με την τήρηση από την Ελλάδα των Συμβάσεων αριθ. 87 και 98.
Η περίοδος αυτή, μια από τις πιο σκοτεινές της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, χαρακτηρίστηκε από την καταστολή των συνδικαλιστικών δικαιωμάτων και του δικαιώματος στην απεργία από τη στρατιωτική δικτατορία. Η κατάσταση παρακολουθήθηκε και αξιολογήθηκε μέσω των καταστατικών διαδικασιών της ΔΟΕ. Η συμβολή της ιστορικής εμπειρίας της Ελλάδας στη διαμόρφωση του διεθνούς πλαισίου προστασίας αντιμετωπίζεται πλέον με διεθνή σεβασμό. Αναδεικνύεται ως κρίσιμο στοιχείο της αποκατάστασης της δημοκρατίας, η οποία οδήγησε στη ρητή κατοχύρωση του δικαιώματος απεργίας στο ελληνικό Σύνταγμα του 1975 (άρθρο 23 παρ. 2).
Η ΓΣΕΕ, στο πλαίσιο της συμμετοχής της στα κορυφαία διεθνή και ευρωπαϊκά συνδικαλιστικά και θεσμικά όργανα, δεσμεύεται να συμβάλει ενεργά στην παρακολούθηση της εφαρμογής και αξιοποίησης αυτής της κρίσιμης γνωμοδότησης, συμπεριλαμβανομένης της σχετικής νομολογίας των εθνικών δικαστηρίων.
