Η τουρκική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια άνευ προηγουμένου κρίση στα συναλλαγματικά της αποθέματα, καθώς τον Μάρτιο καταγράφηκε η μεγαλύτερη μηνιαία πτώση στην ιστορία της χώρας. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ισοζυγίου πληρωμών που δημοσιεύθηκαν την Τετάρτη, τα αποθέματα μειώθηκαν κατά 43,4 δισεκατομμύρια δολάρια, γεγονός που αποδίδεται σε μεγάλο βαθμό στις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν.
Οι επιπτώσεις της γεωπολιτικής κρίσης
Η σύγκρουση στην περιοχή προκάλεσε ένα παγκόσμιο κύμα ρευστοποιήσεων σε περιουσιακά στοιχεία αναδυόμενων αγορών, ασκώντας σημαντική πίεση στην τουρκική λίρα. Μέρος της μείωσης των αποθεμάτων οφείλεται σε κρατικές παρεμβάσεις που αποσκοπούσαν στην αντιστάθμιση των εκροών κεφαλαίων, οι οποίες εντάθηκαν λόγω της αβεβαιότητας. Το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε στα 9,7 δισεκατομμύρια δολάρια τον Μάρτιο, από 7,3 δισεκατομμύρια τον Φεβρουάριο, σύμφωνα με δημοσίευμα του Bloomberg.
Ως μεγάλος εισαγωγέας ενέργειας, η Τουρκία έχει πληγεί ιδιαίτερα από την αύξηση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η κρίση προκλήθηκε από το ουσιαστικό κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, το οποίο διατάραξε τις παγκόσμιες προμήθειες αργού και διυλισμένων προϊόντων. Οι διεθνείς τιμές ενέργειας παραμένουν σε υψηλά επίπεδα, επιβαρύνοντας περαιτέρω το τουρκικό εμπορικό ισοζύγιο.
Αναθεώρηση προβλέψεων και πληθωριστικές πιέσεις
Ορισμένες διεθνείς τράπεζες έχουν ήδη αρχίσει να αναθεωρούν προς το χειρότερο τις θετικές τους προβλέψεις για την πορεία της τουρκικής λίρας, επικαλούμενες τη συνεχή διεύρυνση του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών. Ο οικονομολόγος Haluk Burumcekci σημείωσε ότι οι αυξημένες προβλέψεις για τις τιμές πετρελαίου το 2026, σε συνδυασμό με τις διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις περιφερειακές εντάσεις, δημιουργούν ανοδικούς κινδύνους. Ο ίδιος τόνισε ότι ο πιθανός αρνητικός αντίκτυπος στα έσοδα από μεταφορές και τουρισμό διατηρεί την αβεβαιότητα για το τέλος του έτους.
Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας, Fatih Karahan, δήλωσε την περασμένη εβδομάδα ότι ο λόγος του ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών προς το ΑΕΠ θα παραμείνει κάτω από τους ιστορικούς μέσους όρους φέτος, αναγνωρίζοντας ωστόσο την ύπαρξη ανοδικών κινδύνων. Από την επανεκλογή του προέδρου Ερντογάν το 2023, η νέα οικονομική ομάδα επιδιώκει να σταθεροποιήσει τα εξωτερικά οικονομικά της χώρας μέσω υψηλότερων επιτοκίων και περιορισμών στην πιστωτική επέκταση.
Νομισματική πολιτική και πληθωρισμός
Η κεντρική τράπεζα διατηρεί το βασικό επιτόκιο στο 37% για δύο συνεχόμενες συνεδριάσεις, αλλά έχει ουσιαστικά αυστηροποιήσει τη ρευστότητα δανείζοντας με επιτόκιο 40% μετά την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Πρόκειται για ένα τεχνικό μέτρο σύσφιξης χωρίς επίσημη αύξηση επιτοκίων, το οποίο αποσκοπεί στη συγκράτηση των πληθωριστικών πιέσεων. Ο ετήσιος πληθωρισμός αυξήθηκε στο 32,4% τον Απρίλιο, παραμένοντας σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα.
Ο Karahan αναμένεται να παρουσιάσει την Πέμπτη την τελευταία εκτίμηση για τον πληθωρισμό, με τους οικονομολόγους να προβλέπουν αναθεώρηση προς τα πάνω του στόχου τέλους έτους, ο οποίος επί του παρόντος βρίσκεται στο 16%. Η εξέλιξη αυτή θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για την αξιοπιστία της νομισματικής πολιτικής της χώρας, εν μέσω ενός δυσμενούς διεθνούς περιβάλλοντος.
