Περίπου 300.000 άνθρωποι στην Ελλάδα εκτιμάται ότι ζουν με καρδιακή ανεπάρκεια, μια χρόνια, προοδευτική και ιδιαίτερα σοβαρή νόσο, η οποία συγκαταλέγεται στις βασικές αιτίες νοσηλείας και θανάτου διεθνώς, καθώς και στη χώρα μας. Η καρδιακή ανεπάρκεια εξελίσσεται συχνά αθόρυβα, επιβαρύνοντας σταδιακά την ποιότητα ζωής των ασθενών και ασκώντας μεγάλη πίεση στο σύστημα υγείας.
Με αφορμή τις Ημέρες Ευαισθητοποίησης για την καρδιακή ανεπάρκεια της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας, η Ομάδα Εργασίας Καρδιακής Ανεπάρκειας της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας υλοποιεί πανελλαδική εκστρατεία ενημέρωσης πολιτών και ασθενών. Στόχος είναι η άμεση κινητοποίηση, η έγκαιρη διάγνωση και η ισότιμη πρόσβαση σε όλες τις διαθέσιμες σύγχρονες θεραπείες.
Η ενημερωτική αυτή προσπάθεια συμπίπτει χρονικά με την Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης, η οποία τιμάται κάθε χρόνο στις 17 Μαΐου. Η υπέρταση αποτελεί έναν ακόμη σιωπηλό και επικίνδυνο εχθρό των αγγείων και της καρδιάς, με μεγάλη επίπτωση στον γενικό πληθυσμό και σημαντική συμβολή στα καρδιαγγειακά επεισόδια.
Το μήνυμα της φετινής πανελλήνιας καμπάνιας της ΕΚΕ, «Ό,τι δεν φαίνεται, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει! Ενημερώσου και Προστάτεψε την Καρδιά σου!», εστιάζει στον μεγάλο αριθμό ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια που παραμένουν αδιάγνωστοι. Η καθυστέρηση στη διάγνωση στερεί από πολλούς ανθρώπους την έγκαιρη έναρξη θεραπειών που μπορούν να αποδειχθούν σωτήριες.
Η ενημέρωση γιατρών, ασθενών και πολιτών θεωρείται κρίσιμη, καθώς μπορεί να οδηγήσει περισσότερους ασθενείς σε έγκαιρη ιατρική εκτίμηση και κατάλληλη θεραπευτική αντιμετώπιση. Με σωστή διάγνωση και συστηματική παρακολούθηση, η καρδιακή ανεπάρκεια μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικότερα, προσφέροντας στους ασθενείς περισσότερα χρόνια ποιοτικής ζωής.
Πανελλαδική καμπάνια για την καρδιακή ανεπάρκεια
Από τις 14 έως τις 20 Μαΐου, καρδιολογικές κλινικές και Ιατρεία Καρδιακής Ανεπάρκειας σε νοσοκομεία όλης της χώρας συμμετέχουν στην πανελλαδική δράση ευαισθητοποίησης. Μέσα από open day clinics και άλλες πρωτοβουλίες, ασθενείς και πολίτες θα έχουν τη δυνατότητα να ενημερωθούν για τη νόσο, τα συμπτώματα, τους παράγοντες κινδύνου και τις σύγχρονες θεραπευτικές δυνατότητες.
Στη δράση συμμετέχουν νοσοκομεία και καρδιολογικές κλινικές όπως το ΓΝΑ «Ο Ευαγγελισμός», το ΓΝΑ Ιπποκράτειο μέσω της Α’ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής, το ΠΓΝΑ «Αττικόν» μέσω της Β’ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής, το ΓΝΑ Σισμανόγλειο, το ΓΝΑ Αλεξάνδρα, το Γενικό Νοσοκομείο Νίκαιας - Πειραιά «Άγιος Παντελεήμων», το 251 Γενικό Νοσοκομείο Αεροπορίας, το ΓΝΘ «Γ. Παπανικολάου», το ΓΝΘ Ιπποκράτειο, καθώς και πανεπιστημιακά και γενικά νοσοκομεία σε Ιωάννινα, Πάτρα, Λάρισα, Αλεξανδρούπολη, Χαλκίδα, Βέροια, Κοζάνη, Καλαμάτα, Καρδίτσα, Δράμα και Κατερίνη.
Η καρδιακή ανεπάρκεια είναι πολύ συχνή και εξαιρετικά σοβαρή πάθηση. Υπολογίζεται ότι αφορά περίπου το 3% του ενήλικου πληθυσμού, ενώ στα άτομα άνω των 70 ετών η συχνότητά της ξεπερνά το 10%. Συνολικά, ένας στους τέσσερις ανθρώπους άνω των 40 ετών αναμένεται να εμφανίσει καρδιακή ανεπάρκεια κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Η νόσος μπορεί να προκληθεί από πολλές και διαφορετικές αιτίες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η στεφανιαία νόσος, το έμφραγμα του μυοκαρδίου, οι μυοκαρδιοπάθειες, οι βαλβιδοπάθειες, η χρόνια αρτηριακή υπέρταση, οι συγγενείς καρδιοπάθειες και η κολπική μαρμαρυγή. Στην ουσία, η καρδιακή ανεπάρκεια αποτελεί συχνά την τελική έκφραση πολλών καρδιαγγειακών παθήσεων.
Η εμφάνισή της δεν είναι μοιραία κατάληξη, καθώς σημαντικό μέρος του κινδύνου μπορεί να περιοριστεί μέσω πρόληψης. Η πρόληψη ξεκινά από τον έλεγχο βασικών παραγόντων κινδύνου, όπως η υπέρταση, ο σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή, η κατανάλωση αλκοόλ, το κάπνισμα και οι αρρυθμίες, κυρίως η κολπική μαρμαρυγή.
Οι προκλήσεις για το σύστημα υγείας
Η Ελλάδα αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις στη διαχείριση της καρδιακής ανεπάρκειας. Τα προβλήματα επιδεινώθηκαν τα τελευταία χρόνια από τις επιπτώσεις της οικονομικής κρίσης και τη γήρανση του πληθυσμού, με αποτέλεσμα η ανάγκη για οργανωμένες δομές, έγκαιρη διάγνωση και συνεχή φροντίδα να γίνεται ακόμη πιο πιεστική.
Μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις είναι η υποδιάγνωση. Εκτιμάται ότι μεγάλος αριθμός ασθενών παραμένει για χρόνια χωρίς διάγνωση, επειδή τα συμπτώματα είναι συχνά μη ειδικά και η ευαισθητοποίηση του κοινού παραμένει περιορισμένη. Δύσπνοια, κόπωση, οιδήματα και μειωμένη αντοχή μπορεί να αποδοθούν λανθασμένα στην ηλικία ή σε άλλες αιτίες, καθυστερώντας την ιατρική διερεύνηση.
Σημαντικό πρόβλημα αποτελεί και η καθυστερημένη πρόσβαση σε εξειδικευμένες υπηρεσίες. Η περιορισμένη παρουσία Ιατρείων Καρδιακής Ανεπάρκειας εκτός μεγάλων αστικών κέντρων δυσκολεύει τη συστηματική παρακολούθηση των ασθενών και δημιουργεί ανισότητες ανάμεσα στις διαφορετικές περιοχές της χώρας.
Μεγάλη επιβάρυνση προκαλεί και ο υψηλός αριθμός επανεισαγωγών στα νοσοκομεία. Οι έκτακτες και επαναλαμβανόμενες νοσηλείες λόγω απορρύθμισης της καρδιακής ανεπάρκειας ταλαιπωρούν τους ασθενείς και τις οικογένειές τους, ενώ παράλληλα επιβαρύνουν σοβαρά το Εθνικό Σύστημα Υγείας, με κόστος που εκτιμάται σε εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο.
Οι ανισότητες στη θεραπεία παραμένουν υπαρκτές. Δεν έχουν όλοι οι ασθενείς στην Ελλάδα ισότιμη πρόσβαση στις σύγχρονες θεραπείες που προβλέπονται από τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες. Το πρόβλημα γίνεται ακόμη εντονότερο στην προχωρημένη καρδιακή ανεπάρκεια, όπου οι θεραπευτικές ανάγκες είναι σύνθετες και απαιτούν εξειδικευμένες υποδομές.
Υπολογίζεται ότι στη χώρα υπάρχουν 200 έως 300 ασθενείς με προχωρημένη καρδιακή ανεπάρκεια, οι οποίοι δεν λαμβάνουν θεραπείες διαθέσιμες σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Σε αυτή την κατηγορία ασθενών, η θνητότητα μπορεί να φθάσει το 50% μέσα σε διάστημα 6 έως 12 μηνών. Η μεταμόσχευση καρδιάς παραμένει σε χαμηλά επίπεδα λόγω του μικρού αριθμού δοτών, ενώ οι συσκευές χρόνιας υποβοήθησης της κυκλοφορίας εφαρμόζονται σε ελάχιστους ασθενείς.
Ένα ακόμη σοβαρό έλλειμμα αφορά την απουσία προγραμμάτων καρδιακής αποκατάστασης, σε αντίθεση με όσα ισχύουν σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Η έλλειψη αυτών των προγραμμάτων δυσχεραίνει την επανένταξη των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια σε μια λειτουργική καθημερινότητα και περιορίζει τις δυνατότητες πλήρους αποκατάστασης μετά από νοσηλείες ή σοβαρή επιδείνωση της νόσου.
Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης και δράσεις ενημέρωσης
Η Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης, στις 17 Μαΐου, έχει ως στόχο την ευαισθητοποίηση του πληθυσμού για την υψηλή αρτηριακή πίεση, την πρόληψη, την έγκαιρη ανίχνευση και τον αποτελεσματικό έλεγχο της νόσου. Η υπέρταση παραμένει η κύρια αιτία πρόωρου θανάτου που μπορεί να προληφθεί σε παγκόσμιο επίπεδο.
Υπολογίζεται ότι 1,6 δισεκατομμύρια άνθρωποι ζουν με υπέρταση παγκοσμίως. Παρά την ύπαρξη αποτελεσματικών και οικονομικά προσιτών θεραπειών, πολλοί άνθρωποι αγνοούν ότι πάσχουν, ενώ μόνο περίπου ένας στους τέσσερις υπερτασικούς έχει επαρκώς ελεγχόμενη αρτηριακή πίεση.
Η υπέρταση αποκαλείται συχνά «σιωπηλός δολοφόνος», επειδή στις περισσότερες περιπτώσεις δεν προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Παρ’ όλα αυτά αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου, νεφρικής νόσου και πρόωρου θανάτου. Η τακτική μέτρηση της πίεσης, η έγκαιρη διάγνωση και η συνεχής θεραπεία μπορούν να αποτρέψουν μεγάλο μέρος των επιπλοκών.
Στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Ημέρας Υπέρτασης, η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία και η Ομάδα Εργασίας Αρτηριακής Υπέρτασης της ΕΚΕ πραγματοποιούν διαδικτυακή ενημερωτική καμπάνια, αρθρογραφία στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο, καθώς και δράσεις σε συνεργασία με φορείς.
Την Παρασκευή 15 Μαΐου 2026, σε συνεργασία με τον Ενιαίο Δημοσιογραφικό Οργανισμό Επικουρικής Ασφάλισης Περίθαλψης, πραγματοποιείται κοινή δράση στο κτίριο του ΕΔΟΕΑΠ, στην οδό Σισίνη 18 στην Αθήνα. Κεντρικός στόχος είναι η ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των ασφαλισμένων του Οργανισμού και ευρύτερα των πολιτών, με μετρήσεις αρτηριακής πίεσης, ενημέρωση από γιατρούς και διανομή εξειδικευμένου ενημερωτικού φυλλαδίου.
Την Τρίτη 19 Μαΐου 2026, η Ομάδα Εργασίας Αρτηριακής Υπέρτασης της Ελληνικής Καρδιολογικής Εταιρείας, σε συνεργασία με τον Δήμο Μοσχάτου - Ταύρου και την Πνευματική Εστία Μοσχάτου, θα βρεθεί στο ΚΑΠΗ Μοσχάτου, στην οδό Χαλκίδη 21, από τις 10:30 έως τις 12:30, για την ενημέρωση των δημοτών. Στις δύο δράσεις θα συμβάλει και η Σχολή Ανώτερης Επαγγελματικής Κατάρτισης του ΓΝΑ «Ευαγγελισμός», με συμμετοχή σπουδαστών της.
Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Υπέρτασης, ο καθηγητής Καρδιολογίας και πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Υπέρτασης, Κωνσταντίνος Τσιούφης, επισημαίνει ότι ένας στους τρεις Έλληνες πάσχει από υπέρταση χωρίς να το γνωρίζει. Τονίζει, επίσης, ότι η νόσος ευθύνεται για το 15% των θανάτων, αναδεικνύοντας την ανάγκη ενίσχυσης της δράσης «Μάιος Μήνας Μέτρησης».
Η συχνότητα της αδιάγνωστης υπέρτασης στον ελληνικό πληθυσμό παραμένει υψηλή. Η τακτική μέτρηση της αρτηριακής πίεσης, ιδιαίτερα στο πλαίσιο των παγκόσμιων δράσεων του Μαΐου, μπορεί να λειτουργήσει ως κρίσιμο εργαλείο αφύπνισης και πρόληψης, συμβάλλοντας μακροπρόθεσμα στη διάσωση ζωών.
Η μη ελεγχόμενη υπέρταση αποτελεί βασική αιτία σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων. Για τον λόγο αυτό, η Ελληνική Εταιρεία Υπέρτασης υλοποιεί ενημερωτικές καμπάνιες και σεμινάρια για την ευαισθητοποίηση του κοινού, συστήνοντας τακτική μέτρηση της πίεσης σε όλες τις ηλικίες, τόσο στο σπίτι όσο και σε ιατρικό περιβάλλον.
