Καύσιμα από Νότια Κορέα στη Ρωσία με κυρωμένα πλοία

Η πρόσφατη αποκάλυψη ότι καύσιμα μεταφέρονται από τη Νότια Κορέα προς τη Ρωσία μέσω πλοίων που υπόκεινται σε διεθνείς κυρώσεις έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στους κόλπους της διεθνούς κοινότητας, καθώς η Μόσχα, εν μέσω της συνεχιζόμενης πολεμικής σύγκρουσης στην Ουκρανία, αναζητά απεγνωσμένα εναλλακτικές πηγές εφοδιασμού. Σύμφωνα με ανάλυση που βασίζεται σε δεδομένα παρακολούθησης πλοίων και αρχεία λιμένων, κατά τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο, περισσότεροι από 176.000 τόνοι καυσίμων, κυρίως ντίζελ, φορτώθηκαν σε επτά δεξαμενόπλοια σε νοτιοκορεατικούς λιμένες, τα οποία πραγματοποίησαν συνολικά 14 ταξίδια προς τη ρωσική Άπω Ανατολή. Αξιοσημείωτο είναι ότι τρία από αυτά τα πλοία έχουν υποστεί κυρώσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ ένα εξ αυτών παρέλαβε το φορτίο μέσω μεταφόρτωσης από πλοίο σε πλοίο σε νοτιοκορεατικά ύδατα, μια τακτική που χρησιμοποιείται συχνά για την απόκρυψη της προέλευσης των εμπορευμάτων και την αποφυγή ελέγχων σε λιμενικούς σταθμούς.

Ο Isaac Levi, αναλυτής στο Centre for Research on Energy and Clean Air (CREA), ένα φινλανδικό thinktank, χαρακτήρισε την κατάσταση «σοκαριστική», τονίζοντας ότι «δεξαμενόπλοια στα οποία έχουν επιβληθεί κυρώσεις από την ΕΕ φόρτωσαν καύσιμα σε νοτιοκορεατικούς λιμένες και τα μετέφεραν στη Ρωσία», γεγονός που «υπονομεύει το καθεστώς κυρώσεων και τη στήριξη της Νότιας Κορέας προς την Ουκρανία». Η Σεούλ, από την πλευρά της, έχει παράσχει στην Ουκρανία ανθρωπιστική βοήθεια και μη φονικό στρατιωτικό εξοπλισμό, όπως κράνη, αλεξίσφαιρα γιλέκα και οχήματα αποναρκοθέτησης, ενώ το 2023 δεσμεύτηκε να διαθέσει 2,3 δισεκατομμύρια δολάρια για τη στήριξη της χώρας, κυρίως υπό μορφή δανείων. Ωστόσο, η Νότια Κορέα επιδιώκει διαχρονικά να ισορροπήσει τη στήριξή της προς την Ουκρανία με την επιθυμία της να βελτιώσει τις σχέσεις της με τη Ρωσία, αποκλείοντας το ενδεχόμενο αποστολής άμεσων όπλων στην Ουκρανία, σύμφωνα με την πάγια πρακτική της να μην προμηθεύει φονικά όπλα σε εμπόλεμες χώρες. Η Μόσχα, από την άλλη, έχει εκφράσει ενδιαφέρον για την αποκατάσταση των εμπορικών σχέσεων με τη Σεούλ.

Παρά το γεγονός ότι το εμπόριο καυσίμων αφορά πλοία που έχουν υποστεί κυρώσεις από δυτικούς εταίρους της Σεούλ, δεν φαίνεται να παραβιάζει την εσωτερική νομοθεσία της Νότιας Κορέας, καθώς τα μέτρα της χώρας κατά της Ρωσίας επικεντρώνονται κυρίως σε ελέγχους εξαγωγών για βιομηχανικά μηχανήματα, ηλεκτρονικά είδη και οχήματα. Ωστόσο, οι αποστολές αυτές ενδέχεται να εκθέσουν τη Σεούλ ως αδύναμο κρίκο στις δυτικές προσπάθειες άσκησης πίεσης στη Ρωσία, ειδικά σε μια περίοδο που οι σχέσεις με το Κίεβο δέχονται πιέσεις λόγω της μεταφοράς δύο Βορειοκορεατών αιχμαλώτων πολέμου στη Νότια Κορέα, μια ενέργεια που η Σεούλ υποστηρίζει ότι επρόκειτο να παραμείνει μυστική. Η ταυτότητα του ιδιοκτήτη ή του πωλητή των καυσίμων παραμένει ασαφής, καθώς τα αρχεία των νοτιοκορεατικών λιμένων δεν παρέχουν τέτοιες πληροφορίες.

Ειδικότερα, το μεγαλύτερο από τα πλοία μεταφοράς, το Layla, το οποίο υπόκειται σε κυρώσεις, πραγματοποίησε δύο ταξίδια από το νοτιοανατολικό λιμάνι Ουλσάν προς το Βλαδιβοστόκ, αναχωρώντας στις 19 Ιουλίου και στις 10 Αυγούστου, μεταφέροντας συνολικά 57.000 τόνους ντίζελ. Κατά το πρώτο ταξίδι, οι νοτιοκορεατικές αρχές ενημερώθηκαν ότι προορισμός ήταν το Βλαδιβοστόκ, ενώ στο δεύτερο δηλώθηκε ως προορισμός η Νιιγκάτα της Ιαπωνίας. Ένα άλλο δεξαμενόπλοιο υπό κυρώσεις, το ρωσικής σημαίας Astoria, το οποίο υπόκειται επίσης σε αυστραλιανές κυρώσεις, φόρτωσε σχεδόν 11.000 τόνους καυσίμων στην Ουλσάν την 1η Αυγούστου, δηλώνοντας ως προορισμό την Ιαπωνία, προτού κατευθυνθεί τελικά προς το Βλαδιβοστόκ. Το τρίτο δεξαμενόπλοιο υπό κυρώσεις, το Chongchon, δεν προσέγγισε ποτέ σε λιμάνι, αλλά παρέλαβε περίπου 26.000 τόνους καυσίμων από το μη κυρωμένο δεξαμενόπλοιο Celeste I σε αγκυροβόλιο στα ανοικτά του νοτιοκορεατικού λιμανιού Γεοσού στις αρχές Αυγούστου, και στη συνέχεια κατευθύνθηκε προς το Βλαδιβοστόκ, δηλώνοντας ως προορισμό τη Σιγκαπούρη. Οι ιδιοκτήτες και οι διαχειριστές των τεσσάρων δεξαμενόπλοιων δεν απάντησαν σε αιτήματα για σχόλιο.

Η ικανότητα της Ρωσίας να διυλίζει πετρέλαιο έχει πληγεί σοβαρά από τις επιθέσεις ουκρανικών drones, με την παραγωγή των διυλιστηρίων της να μειώνεται τον Ιούνιο στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 20 και πλέον ετών, και την παραγωγή ντίζελ να σημειώνει πτώση σχεδόν 30% σε ετήσια βάση, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας. Η στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών της Ουκρανίας, HUR, αναφέρει ότι η Μόσχα έχει αναγκαστεί να εισάγει πετρελαϊκά προϊόντα για να τροφοδοτήσει την «πολεμική μηχανή της». Σύμφωνα με στοιχεία της ναυτιλιακής εταιρείας αναλύσεων Kpler, μεταξύ των αγοραστών περιλαμβάνονται η Rosneft, η κρατικά ελεγχόμενη ρωσική πετρελαϊκή εταιρεία που υπόκειται σε κυρώσεις από το Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ, την ΕΕ και την Αυστραλία, καθώς και η NNK, ένας ρωσικός πετρελαϊκός όμιλος, ο ιδιοκτήτης του οποίου, Eduard Khudainatov, και μία από τις εταιρείες του, η NNK-Oil, υπόκεινται σε βρετανικές κυρώσεις. Τον Αύγουστο, η Ρωσία εισήγαγε διά θαλάσσης 368.000 τόνους πετρελαϊκών προϊόντων, ποσότητα υπερεπταπλάσια σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα και η μεγαλύτερη μηνιαία από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής στην Ουκρανία, σύμφωνα με στοιχεία της Kpler που ανέλυσε το CREA. Η Νότια Κορέα αντιστοιχούσε σε 112.000 τόνους, ή 31% του συνόλου, καταλαμβάνοντας τη δεύτερη θέση μετά την Ινδία.

Οι φορτώσεις σε νοτιοκορεατικούς λιμένες άρχισαν να αυξάνονται απότομα τον Ιούλιο, ακριβώς τη στιγμή που ο πρόεδρος της χώρας, Λι Τζαε Μγιουνγκ, δεσμεύτηκε να διαθέσει 100 εκατομμύρια δολάρια για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας σε σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Τουρκία. Έρευνα εμπορικής ένωσης του 2025 διαπίστωσε ότι σχεδόν το 80% των νοτιοκορεατικών εταιρειών που είχαν διακόψει τις εξαγωγές προς τη Ρωσία από την έναρξη του πολέμου ήταν πρόθυμες να επαναλάβουν το εμπόριο. Τον Μάρτιο, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν έκλεισε τα Στενά του Ορμούζ, η Νότια Κορέα έθεσε ανώτατο όριο στις εξαγωγές ορισμένων καυσίμων και εισήγαγε ρωσική νάφθα βάσει αμερικανικής εξαίρεσης από τις κυρώσεις. Την 1η Οκτωβρίου, το Ηνωμένο Βασίλειο εξαίρεσε προσωρινά τις υφιστάμενες συμβάσεις φυσικού αερίου της Νότιας Κορέας από την απαγόρευση παροχής θαλάσσιων υπηρεσιών για ρωσικό LNG, η οποία τίθεται σε ισχύ τον Ιανουάριο του 2027.

Όταν επικοινώνησε μαζί του το πρακτορείο, το υπουργείο Εξωτερικών της Νότιας Κορέας δεν σχολίασε τις συγκεκριμένες αποστολές ή τα δεξαμενόπλοια στα οποία έχουν επιβληθεί κυρώσεις. Σε ανακοίνωσή του ανέφερε ότι, ως «υπεύθυνο μέλος της διεθνούς κοινότητας, η κυβέρνηση στηρίζει και συμμετέχει ενεργά στις διεθνείς προσπάθειες για να βοηθήσει στον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία και στην επίτευξη μιας ειρηνικής ανοικοδόμησης». Ανέφερε ότι έχει επεκτείνει τους ελέγχους στις εξαγωγές προς τη Ρωσία, βάσει του Νόμου περί Εξωτερικού Εμπορίου, «πέραν των στρατηγικών ειδών, σε 1.402 μη στρατηγικά είδη με υψηλές δυνατότητες εκτροπής προς στρατιωτική χρήση» και ότι «τους εφαρμόζει αυστηρά». Η κυβέρνηση «συνεχίζει να παρακολουθεί την εφαρμογή των ελέγχων στις εξαγωγές προς τη Ρωσία και, όπου είναι απαραίτητο, λαμβάνει μέτρα σύμφωνα με τους σχετικούς νόμους και κανονισμούς», ανέφερε το υπουργείο. Το βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τη χρήση νοτιοκορεατικών λιμένων από δεξαμενόπλοια στα οποία έχουν επιβληθεί βρετανικές κυρώσεις ούτε ανέφερε εάν οι αποστολές είχαν τεθεί υπόψη της Σεούλ. Εκπρόσωπος δήλωσε: «Το Ηνωμένο Βασίλειο παραμένει σταθερά προσηλωμένο στην αποτελεσματική παρακολούθηση των κυρώσεών μας και στη συνεργασία με διεθνείς εταίρους για την αύξηση της οικονομικής πίεσης στη Ρωσία και τη μείωση των εσόδων που χρηματοδοτούν τον παράνομο πόλεμό της εναντίον της Ουκρανίας».