Πλεύρης: «Καμία συνέπεια» από το τουρκολιβυκό – Παραδέχεται στροφή προς την Άγκυρα

Την κυβερνητική θέση ότι η επικύρωση του τουρκολιβυκού μνημονίου δεν δημιουργεί νέα νομικά τετελεσμένα σε βάρος της Ελλάδας επανέλαβε ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου, Θάνος Πλεύρης, αναγνωρίζοντας ωστόσο ότι η μεταστροφή της Ανατολικής Λιβύης προς την Τουρκία προκαλεί σοβαρό προβληματισμό στην Αθήνα. Παράλληλα, παραδέχθηκε ότι οι μεταναστευτικές ροές προς την Κρήτη παρουσιάζουν αύξηση, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο λήψης πρόσθετων μέτρων.

Μιλώντας την Παρασκευή 23 Οκτωβρίου στην εκπομπή «Σήμερα» του ΣΚΑΪ, ο υπουργός υποστήριξε ότι η απόφαση της Βουλής των Αντιπροσώπων της Λιβύης να εγκρίνει τη συμφωνία θαλάσσιας οριοθέτησης με την Τουρκία, παρά τις προσπάθειες της ελληνικής διπλωματίας να αποτρέψει αυτή την εξέλιξη, δεν μεταβάλλει το καθεστώς των ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων.

Ο κ. Πλεύρης επιχείρησε να διαχωρίσει τις νομικές συνέπειες της λιβυκής απόφασης από την πολιτική σημασία της, απαντώντας εμμέσως και στην κριτική που έχει ασκηθεί για τους χειρισμούς της κυβέρνησης.

Κατά την τοποθέτησή του, η ουσιαστική σημασία μιας διπλωματικής εξέλιξης εξαρτάται από το εάν αυτή δημιουργεί διεθνή έννομα αποτελέσματα. Στο πλαίσιο αυτό, υποστήριξε ότι η επικύρωση του μνημονίου από τη λιβυκή Βουλή δεν παράγει νέες δεσμεύσεις για την Ελλάδα.

Επικαλέστηκε τη μη αναγνώριση της συμφωνίας από την Ελλάδα, την Κύπρο, την Αίγυπτο και το Ισραήλ, καθώς και την αντίθεση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη συγκεκριμένη οριοθέτηση.

Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι το μνημόνιο του 2019 παραβιάζει το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας, καθώς επιχειρεί να καθορίσει θαλάσσια όρια μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης παραγνωρίζοντας τα δικαιώματα ελληνικών νησιών, μεταξύ των οποίων η Κρήτη, η Κάρπαθος και η Ρόδος.

Ο υπουργός αναφέρθηκε επίσης στις προοπτικές ενεργειακών ερευνών νοτίως της Κρήτης, με συμμετοχή αμερικανικών εταιρειών, υποστηρίζοντας ότι ο ελληνικός σχεδιασμός συνεχίζεται ανεξάρτητα από τις αποφάσεις της λιβυκής πλευράς.

Παραδοχή Πλεύρη: Η Ανατολική Λιβύη μετακινείται προς την Τουρκία

Παρά την προσπάθεια υποβάθμισης των άμεσων νομικών επιπτώσεων της κύρωσης, ο Θάνος Πλεύρης αναγνώρισε ότι οι πολιτικές ισορροπίες στη Λιβύη μεταβάλλονται σε βάρος των ελληνικών διπλωματικών επιδιώξεων.

Όπως εξήγησε, η δυτική πλευρά της Λιβύης βρισκόταν ήδη υπό ισχυρή τουρκική επιρροή. Αντίθετα, οι αρχές της ανατολικής περιοχής είχαν διαμορφώσει σχέσεις συνεργασίας με την Ελλάδα και την Αίγυπτο, δημιουργώντας διαφορετικές πολιτικές ισορροπίες στο εσωτερικό της χώρας.

Η πρόσφατη απόφαση του κοινοβουλίου της Βεγγάζης, που επικύρωσε το τουρκολιβυκό μνημόνιο και ανακάλεσε προηγούμενες αποφάσεις απόρριψής του, αποτελεί πλέον ένδειξη ενίσχυσης της τουρκικής επιρροής και στην Ανατολική Λιβύη.

Η συγκεκριμένη παραδοχή του υπουργού έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αναδεικνύει τη διαφορά ανάμεσα στη νομική αξιολόγηση της συμφωνίας και στις πολιτικές επιπτώσεις της.

Η απουσία νέων έννομων αποτελεσμάτων για την Ελλάδα δεν αναιρεί τη μεταβολή των διπλωματικών συσχετισμών. Η δυνατότητα της Τουρκίας να εξασφαλίζει υποστήριξη από πολιτικούς παράγοντες και των δύο πλευρών της Λιβύης διαμορφώνει ένα περισσότερο σύνθετο περιβάλλον για την ελληνική εξωτερική πολιτική.

Η Αθήνα καλείται πλέον να διαχειριστεί μια κατάσταση στην οποία η συνεργασία με την Ανατολική Λιβύη, που αποτελούσε σημαντικό διπλωματικό δίαυλο τα προηγούμενα χρόνια, εμφανίζει σημάδια αποδυνάμωσης.

Παράλληλα, η εξέλιξη δημιουργεί πρόσθετες δυσκολίες στις προσπάθειες συνεννόησης για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών και επηρεάζει το ευρύτερο πλαίσιο συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η κυβερνητική θέση επικεντρώνεται στο γεγονός ότι η κύρωση του μνημονίου δεν μπορεί από μόνη της να μεταβάλει τα ελληνικά δικαιώματα. Ωστόσο, η ενίσχυση των δεσμών Άγκυρας και ανατολικής Λιβύης αποτελεί πολιτικό δεδομένο το οποίο αναγνώρισε ο ίδιος ο υπουργός.

Μεταναστευτικό: Αυξημένες αφίξεις στην Κρήτη και προβληματισμός για τη στάση της Λιβύης

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Θάνος Πλεύρης στην αύξηση των μεταναστευτικών ροών από τη Λιβύη προς την Κρήτη, επισημαίνοντας ότι η συνεργασία με τις αρχές της ανατολικής περιοχής δεν βρίσκεται πλέον στο επίπεδο που επιθυμεί η ελληνική κυβέρνηση.

Ο υπουργός υπενθύμισε ότι κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού είχε αναπτυχθεί συνεργασία με τη λιβυκή πλευρά, η οποία, κατά την εκτίμησή του, είχε αποδώσει σημαντικά αποτελέσματα στον περιορισμό των αναχωρήσεων.

Όπως υποστήριξε, για χρονικό διάστημα περίπου ενάμιση μήνα η επικοινωνία με τις αρχές της Ανατολικής Λιβύης και ο συντονισμός με το υπουργείο Ναυτιλίας και το Λιμενικό Σώμα είχαν οδηγήσει σε αποτελεσματικότερο έλεγχο των μεταναστευτικών κινήσεων.

Η εικόνα αυτή άρχισε να μεταβάλλεται από τον Αύγουστο, όταν παρατηρήθηκε σταδιακή αύξηση των αφίξεων. Η επιδείνωση συνεχίστηκε τον Οκτώβριο, με τις ροές να δημιουργούν πρόσθετες πιέσεις στις υπηρεσίες υποδοχής και διαχείρισης μεταναστών στην Κρήτη.

Ο κ. Πλεύρης συνέδεσε την εποχική αύξηση των μετακινήσεων και με τη δραστηριότητα των κυκλωμάτων διακινητών, τα οποία, όπως ανέφερε, επιδιώκουν να πραγματοποιούν περισσότερες αναχωρήσεις πριν από την επιδείνωση των καιρικών συνθηκών του χειμώνα.

Ωστόσο, αναγνώρισε ότι η ελληνική κυβέρνηση εξετάζει πλέον και ένα περισσότερο σύνθετο ενδεχόμενο: εάν οι αυξημένες μεταναστευτικές ροές αποτελούν αποτέλεσμα περιορισμένης αποτελεσματικότητας των λιβυκών αρχών ή εάν συνδέονται με σκόπιμη άσκηση πολιτικής πίεσης.

Η συγκεκριμένη εκτίμηση παραμένει αντικείμενο αξιολόγησης. Μέχρι στιγμής δεν έχουν παρουσιαστεί δημόσια αποδεικτικά στοιχεία που να τεκμηριώνουν ότι οι αναχωρήσεις οργανώνονται από λιβυκές αρχές ως αντίποινα ή ως μέσο πίεσης προς την Ελλάδα.

Ο υπουργός αναφέρθηκε ειδικότερα στην αύξηση των αφίξεων στην περιοχή της Ιεράπετρας, κατά το προηγούμενο Σαββατοκύριακο, επισημαίνοντας ότι εντοπίστηκε νέο σημείο αναχώρησης από τα λιβυκά παράλια.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε, ακολούθησε επικοινωνία με την ανατολική λιβυκή πλευρά και υπήρξε ενημέρωση για ανάπτυξη σκαφών με σκοπό τον περιορισμό των αναχωρήσεων από τη συγκεκριμένη περιοχή.

Παρά τις ενέργειες αυτές, η εικόνα εξακολουθεί να προκαλεί προβληματισμό στην Αθήνα. Ο Θάνος Πλεύρης παραδέχθηκε ότι οι αφίξεις παραμένουν αυξημένες, αναφέροντας ότι κατά το πρώτο δεκάμηνο του 2026 είχαν καταγραφεί περίπου 20.000 αφίξεις, με βάση τα στοιχεία που παρουσίασε.

Η αύξηση των μεταναστευτικών πιέσεων δημιουργεί ιδιαίτερες απαιτήσεις για την Κρήτη, όπου οι διαθέσιμες υποδομές υποδοχής και προσωρινής φιλοξενίας καλούνται να ανταποκριθούν στις μεταβαλλόμενες ανάγκες.

Παράλληλα, η γεωγραφική εγγύτητα με τη Λιβύη καθιστά το νησί βασικό σημείο άφιξης για όσους επιχειρούν να διασχίσουν τη Μεσόγειο από τις βορειοαφρικανικές ακτές.

Ο υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου υποστήριξε ότι η κυβέρνηση προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο περαιτέρω κλιμάκωσης, ενώ ο πρωθυπουργός έχει ήδη θέσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση ζήτημα ενεργοποίησης μηχανισμών αντιμετώπισης έκτακτων μεταναστευτικών πιέσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, παρέπεμψε σε προηγούμενες κυβερνητικές αποφάσεις, όπως η αναστολή της υποβολής αιτήσεων ασύλου σε συγκεκριμένες συνθήκες και η ενίσχυση της επιτήρησης των συνόρων, παρουσιάζοντάς τες ως παραδείγματα μέτρων που θα μπορούσαν να εξεταστούν σε περίπτωση νέας επιδείνωσης.

Η εφαρμογή οποιασδήποτε έκτακτης διαδικασίας θα πρέπει να αξιολογηθεί με βάση το ισχύον ευρωπαϊκό και διεθνές νομικό πλαίσιο, καθώς και τις υποχρεώσεις της Ελλάδας για την προστασία ανθρώπων που ζητούν διεθνή προστασία.

Ο κ. Πλεύρης υπογράμμισε ότι οι επόμενες ημέρες θεωρούνται κρίσιμες για την αξιολόγηση της στάσης των λιβυκών αρχών και για τις αποφάσεις που ενδέχεται να ακολουθήσουν.

Αναφέρθηκε επίσης στη δυσκολία συνεργασίας με την Ανατολική Λιβύη, καθώς η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Τρίπολης παραμένει ο κύριος θεσμικός συνομιλητής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σημείωσε ότι χώρες όπως η Ιταλία και η Αίγυπτος έχουν αναπτύξει διαύλους επικοινωνίας για τη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών.

Οι δηλώσεις Πλεύρη αποτυπώνουν δύο παράλληλες προκλήσεις για την ελληνική κυβέρνηση: την ενίσχυση της τουρκικής επιρροής στη Λιβύη και την αύξηση των μεταναστευτικών αφίξεων στην Κρήτη. Η νομική αμφισβήτηση του τουρκολιβυκού μνημονίου παραμένει σταθερή ελληνική θέση, ενώ οι πολιτικές εξελίξεις στο λιβυκό εσωτερικό δημιουργούν νέες απαιτήσεις διπλωματικής διαχείρισης.

Η ουσιαστική δοκιμασία για την Αθήνα θα βρίσκεται στην ικανότητά της να διατηρήσει αποτελεσματικούς διαύλους συνεργασίας με τη Λιβύη, να προστατεύσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα και να αντιμετωπίσει τις μεταναστευτικές πιέσεις με συγκεκριμένο επιχειρησιακό σχεδιασμό. Η κυβερνητική διαβεβαίωση περί απουσίας νομικών συνεπειών συνοδεύεται πλέον από την αναγνώριση μιας πολιτικής μεταβολής με άμεσο ενδιαφέρον για τα ελληνικά συμφέροντα.