Η σειρά μετρήσεων της Metron για το 2025 δεν καταγράφει απλώς μια σταδιακή φθορά της κυβέρνησης Μητσοτάκη. Αποτυπώνει κάτι βαθύτερο και πιο ανησυχητικό: μια ευρεία και δομική αποσύνδεση ανάμεσα στην κυβερνητική εξουσία και την κοινωνική πλειοψηφία.
Τα δημοσκοπικά ευρήματα είναι ενδεικτικά. Η θετική αξιολόγηση της κυβέρνησης μειώνεται αισθητά, από το 27% τον Ιανουάριο στο 23% τον Δεκέμβριο, την ώρα που οι αρνητικές γνώμες αγγίζουν το 72%. Παράλληλα, η πρόθεση ψήφου για τη Νέα Δημοκρατία ακολουθεί καθοδική πορεία και κλείνει το έτος στο 21%, ποσοστό που αντιστοιχεί πλέον σε καθαρή μειοψηφία. Τα δεδομένα αυτά σκιαγραφούν μια κυβέρνηση η οποία, τόσο αριθμητικά όσο και πολιτικά, δεν φαίνεται πλέον να εκφράζει τη βούληση της πλειονότητας των πολιτών.
Εδώ ανακύπτει το κρίσιμο δημοκρατικό ερώτημα: μπορεί να συνεχίσει να κυβερνά μια εξουσία που έχει χάσει την κοινωνική της νομιμοποίηση; Τυπικά, το θεσμικό πλαίσιο το επιτρέπει. Ουσιαστικά όμως, από δημοκρατική άποψη, η απάντηση είναι σαφώς αρνητική.
Μια Κυβέρνηση σε καθεστώς πολιτικής και ηθικής αποδυνάμωσης
Η φθορά της κυβέρνησης δεν είναι συγκυριακή ούτε ανεξήγητη. Αποτελεί το αποτέλεσμα μιας μακράς περιόδου αλαζονείας, σκανδάλων, αδιαφάνειας και συστηματικής απομάκρυνσης από τα πραγματικά προβλήματα της κοινωνίας. Υποθέσεις όπως τα Τέμπη, οι καταγγελίες γύρω από τον ΟΠΕΚΕΠΕ, η επίμονη ακρίβεια και η διάχυτη αίσθηση ατιμωρησίας έχουν διαμορφώσει ένα περιβάλλον βαθιάς δυσπιστίας. Πολλοί πολίτες θεωρούν πλέον ότι η κυβερνητική πολιτική δεν υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, αλλά συγκεκριμένα οικονομικά και επιχειρηματικά κέντρα.
Το αποτέλεσμα είναι μια εξουσία που εμφανίζεται ηθικά αποδυναμωμένη, πολιτικά απομονωμένη και κοινωνικά μειοψηφική. Παραμένει στην εξουσία χάρη στη σημερινή κοινοβουλευτική αριθμητική, η οποία όμως δεν αντανακλά πλέον τον πραγματικό συσχετισμό δυνάμεων μέσα στην κοινωνία.
Κατακερματισμός της αντιπολίτευσης και κρίση εκπροσώπησης
Την ίδια στιγμή, το πολιτικό σύστημα στο σύνολό του δοκιμάζεται. Η αντιπολίτευση εμφανίζεται κατακερματισμένη και αδύναμη να διαμορφώσει μια πειστική, ενιαία εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Το ΠΑΣΟΚ παρουσιάζει σημάδια υποχώρησης, ο ΣΥΡΙΖΑ συρρικνώνεται περαιτέρω, μικρότερα κόμματα κινούνται στα όρια της κοινοβουλευτικής επιβίωσης, ενώ η αποχή και η λεγόμενη «γκρίζα ζώνη» των αναποφάσιστων διευρύνονται.
Ο κατακερματισμός αυτός δεν είναι απλώς εκλογικό φαινόμενο. Συνιστά βαθιά κρίση πολιτικής εκπροσώπησης, με ολοένα και περισσότερους πολίτες να αισθάνονται ότι κανένας πολιτικός φορέας δεν εκφράζει ουσιαστικά τις ανάγκες, τις αγωνίες και τις αξίες τους.
Η ανάγκη για δημοκρατική επανανομιμοποίηση
Σε αυτό το περιβάλλον γενικευμένης απαξίωσης, ενισχύεται το αίτημα για δημοκρατική ανανέωση και επανανομιμοποίηση της εξουσίας. Όταν μια κυβέρνηση κυβερνά χωρίς πλειοψηφική κοινωνική αποδοχή και η αντιπολίτευση αδυνατεί να συγκροτήσει αξιόπιστη εναλλακτική, η κρίση δεν είναι απλώς κυβερνητική αλλά συστημική.
Η προσφυγή στις κάλπες, υπό αυτές τις συνθήκες, δεν συνιστά απειλή για τη σταθερότητα. Αντιθέτως, μπορεί να λειτουργήσει ως δημοκρατική διέξοδος. Η εμμονή στην εξουσία από μια κυβέρνηση που έχει μετατραπεί σε μειοψηφία κινδυνεύει να υπονομεύσει την ίδια τη λειτουργία του πολιτεύματος.
Προς μια νέα πολιτική περίοδο
Τα σημερινά δεδομένα δείχνουν ότι η χώρα βρίσκεται στο μεταίχμιο μιας νέας πολιτικής φάσης. Οι επόμενες εκλογές δεν θα αποτελέσουν απλώς μια ακόμη εκλογική αναμέτρηση, αλλά μια δοκιμασία δημοκρατικής ανασύνταξης. Το ζητούμενο δεν είναι η παράταση της φθοράς, αλλά η επιστροφή της πολιτικής πρωτοβουλίας στους πολίτες.
Σε μια κοινωνία που εμφανίζεται ολοένα και πιο αποξενωμένη από το πολιτικό σύστημα, η επόμενη ημέρα θα κριθεί από το κατά πόσο θα αναδειχθούν δυνάμεις με σαφή ταυτότητα, αξιακή συνέπεια και πραγματική κοινωνική γείωση, ικανές να απαντήσουν στην κρίση εκπροσώπησης και να αποκαταστήσουν τη χαμένη εμπιστοσύνη.
