Κλιματικές καταστροφές: 13,6 εκατ. εκτοπισμένοι

Ραγδαία αύξηση κατέγραψε το 2025 ο αριθμός των ανθρώπων που αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους μέσα στις ίδιες τους τις χώρες εξαιτίας φυσικών καταστροφών και ακραίων καιρικών φαινομένων, σύμφωνα με μελέτη του Πανεπιστημίου του Αμβούργου για λογαριασμό της Greenpeace.

Η μελέτη αναφέρει ότι 13,6 εκατομμύρια άνθρωποι εκτοπίστηκαν εσωτερικά το 2025 λόγω τέτοιων φαινομένων, αριθμός σημαντικά αυξημένος σε σχέση με τα 9,9 εκατομμύρια που είχαν καταγραφεί το 2024. Τα στοιχεία βασίζονται σε δεδομένα του Κέντρου Παρακολούθησης Εσωτερικού Εκτοπισμού, IDMC, όπως μετέδωσε το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων επικαλούμενο το γερμανικό πρακτορείο dpa.

Σύμφωνα με το κείμενο που δόθηκε στη δημοσιότητα, η κλιματική αλλαγή εντείνει τόσο τη συχνότητα όσο και τη σφοδρότητα των ακραίων καιρικών φαινομένων. Οι συνέπειες, όμως, δεν κατανέμονται ισομερώς. Οι πληθυσμοί του λεγόμενου παγκόσμιου Νότου υφίστανται δυσανάλογα μεγάλο βάρος, καθώς βρίσκονται πιο εκτεθειμένοι στις κλιματικές πιέσεις και διαθέτουν περιορισμένους πόρους προσαρμογής.

Η έκθεση επισημαίνει ότι οι ένοπλες συγκρούσεις και τα περιστατικά βίας, που αποτελούν επίσης βασική αιτία αναγκαστικού εσωτερικού εκτοπισμού, έχουν φθάσει στο υψηλότερο επίπεδο μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Την ίδια στιγμή, οι διαθέσιμοι πόροι για ανθρωπιστική βοήθεια και αναπτυξιακή συνεργασία μειώθηκαν το 2025 κατά περίπου ένα τέταρτο, δηλαδή κατά 175 δισεκατομμύρια δολάρια, σε σύγκριση με το 2024.

Το Αφγανιστάν ως χαρακτηριστική περίπτωση

Μέσα σε αυτό το διεθνές περιβάλλον, περίπου 82,2 εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ζούσαν το 2025 μακριά από τα σπίτια τους, έναντι 83,5 εκατομμυρίων το 2024. Η μελέτη αναδεικνύει ειδικά την περίπτωση του Αφγανιστάν ως χαρακτηριστικό παράδειγμα χώρας όπου πολλαπλές κρίσεις αλληλοτροφοδοτούνται και οδηγούν σε εκτοπισμούς.

Όπως σημειώνεται, η τήξη των παγετώνων των Ιμαλαΐων απειλεί τα αποθέματα πόσιμου νερού και τα αρδευτικά συστήματα της χώρας. Παράλληλα, το Αφγανιστάν έχει βιώσει περιόδους ακραίας ξηρασίας, οι οποίες ακολουθήθηκαν από αιφνίδιες πλημμύρες, αναγκάζοντας πληθυσμούς να εγκαταλείψουν τις περιοχές όπου ζούσαν.

Η Καμπούλ ενδέχεται να γίνει η πρώτη μεγαλούπολη στον κόσμο που θα στερηθεί πόσιμο νερό στο άμεσο μέλλον, σύμφωνα με τη μελέτη, η οποία επαναφέρει προειδοποιήσεις που έχουν ήδη διατυπώσει και άλλες μη κυβερνητικές οργανώσεις. Το Αφγανιστάν συγκαταλέγεται στις χώρες που πλήττονται πιο σκληρά από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, ενώ βρίσκεται συχνά αντιμέτωπο και με καταστροφικούς σεισμούς.

Στους παράγοντες που επιβαρύνουν την κατάσταση προστίθεται η βαριά κληρονομιά δεκαετιών πολέμου, πολιτικής αστάθειας και οικονομικής κατάρρευσης, ιδίως μετά την επάνοδο των Ταλιμπάν στην εξουσία. Το αποτέλεσμα είναι ένας πληθυσμός πολλαπλά εκτεθειμένος, με περιορισμένη κρατική προστασία και ελάχιστες δυνατότητες ανάκαμψης.

Περικοπές βοήθειας ενώ αυξάνονται οι ανάγκες

Ο Φαουάντ Ντουράνι, ειδικός του γερμανικού παραρτήματος της Greenpeace, τόνισε ότι την ώρα που οικογένειες στον παγκόσμιο Νότο χάνουν τα σπίτια τους από κλιματικές καταστροφές, οι πλούσιες χώρες περικόπτουν τους προϋπολογισμούς ανθρωπιστικής βοήθειας.

Ο ίδιος κάλεσε τις βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες να επιταχύνουν τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, που τροφοδοτούν την υπερθέρμανση του πλανήτη, και να επενδύσουν ουσιαστικά στην προσαρμογή των πιο ευάλωτων κρατών. Η μελέτη καταλήγει σε ένα σαφές συμπέρασμα: οι κλιματικές καταστροφές, οι πόλεμοι και η μείωση της διεθνούς βοήθειας διαμορφώνουν ένα εκρηκτικό περιβάλλον για εκατομμύρια ανθρώπους που χάνουν την πρόσβαση σε ασφάλεια, στέγη, νερό και αξιοπρεπή διαβίωση.