Κόμμα Σαμαρά: Το δίλημμα που φοβίζει το Μαξίμου για την αυτοδυναμία

Δύο αντίθετες γραμμές διαμορφώνονται στο εσωτερικό της κυβέρνησης για το πολιτικό κόστος που μπορεί να προκαλέσει στη Νέα Δημοκρατία ένα κόμμα υπό τον Αντώνη Σαμαρά. Αν και στις ανεπίσημες μετρήσεις ο πρώην πρωθυπουργός εμφανίζεται, προς το παρόν, να κινείται στα επίπεδα του 3% έως 4%, ακόμη και αυτό το ποσοστό μπορεί να αποδειχθεί καθοριστικό για τον βασικό στόχο του Μεγάρου Μαξίμου: την αυτοδυναμία στις εκλογές του 2027.

Το κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί το κυβερνητικό επιτελείο είναι από ποια δεξαμενή ψηφοφόρων θα αντλήσει δυνάμεις ο Αντώνης Σαμαράς, εφόσον τελικά προχωρήσει σε αυτόνομη πολιτική κάθοδο. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα δεν είναι ενιαία μέσα στη Νέα Δημοκρατία. Αντίθετα, κορυφαία κυβερνητικά στελέχη διαβάζουν τα ίδια δεδομένα με εντελώς διαφορετικό τρόπο.

Δύο αντίθετες εκτιμήσεις για τη ζημιά στη Νέα Δημοκρατία

Η πρώτη εκτίμηση υποστηρίζει ότι ένα κόμμα Σαμαρά δεν θα αφαιρέσει ουσιαστικές δυνάμεις από τον βασικό πυρήνα της Νέας Δημοκρατίας. Με βάση αυτή την ανάλυση, όσοι ψηφοφόροι ήταν να κινηθούν προς τα δεξιά της κυβερνητικής παράταξης έχουν ήδη απομακρυνθεί, κυρίως προς κόμματα όπως η Ελληνική Λύση ή άλλους δεξιούς σχηματισμούς.

Σύμφωνα με αυτή τη γραμμή, ο Αντώνης Σαμαράς μπορεί να προσελκύσει πολίτες που ήδη βρίσκονται εκτός της σημερινής νεοδημοκρατικής επιρροής, χωρίς όμως να διαρρήξει τον κορμό της κυβερνητικής παράταξης. Η συγκεκριμένη ανάγνωση θεωρεί ότι ο σκληρός εκλογικός πυρήνας της Νέας Δημοκρατίας θα παραμείνει συμπαγής, ιδίως μπροστά στο δίλημμα της κυβερνησιμότητας.

Η δεύτερη εκτίμηση είναι πολύ πιο ανησυχητική για το Μέγαρο Μαξίμου. Υποστηρίζει ότι μια εκλογική κάθοδος Σαμαρά θα μπορούσε να λειτουργήσει ως καθοριστικό πλήγμα για τη Νέα Δημοκρατία, όχι επειδή θα προσελκύσει τους αντισυστημικούς ψηφοφόρους, αλλά επειδή θα δώσει διέξοδο σε ένα τμήμα συντηρητικών πολιτών που παραμένουν κοντά στη ΝΔ, αλλά διαφωνούν έντονα με κυβερνητικούς χειρισμούς.

Στο επίκεντρο αυτής της ανάλυσης βρίσκονται οι ψηφοφόροι που ασκούν κριτική στην κυβέρνηση για τα εθνικά θέματα, την εξωτερική πολιτική, το ιδεολογικό στίγμα και την απομάκρυνση από παραδοσιακές θέσεις της παράταξης. Για αυτούς τους πολίτες, ένα κόμμα Σαμαρά μπορεί να εμφανιστεί ως πιο συντεταγμένη και πολιτικά ασφαλής μορφή διαμαρτυρίας, σε σχέση με την ψήφο σε αντισυστημικά ή μικρότερα δεξιά σχήματα.

Αυτή είναι και η πραγματική απειλή για τη Νέα Δημοκρατία. Ένα ποσοστό 3% ή 4% μπορεί να φαίνεται περιορισμένο σε απόλυτους αριθμούς, όμως σε μια αναμέτρηση όπου η αυτοδυναμία θα κριθεί σε λεπτές ισορροπίες, μπορεί να αποδειχθεί αρκετό για να χαθεί ο στόχος. Το πρόβλημα για το Μαξίμου δεν είναι αν ο Σαμαράς μπορεί να γίνει κυβερνητική εναλλακτική. Είναι αν μπορεί να αφαιρέσει τις κρίσιμες μονάδες που χρειάζεται η ΝΔ για να κυβερνήσει μόνη της.

Επίθεση ή συνεννόηση απέναντι στον Σαμαρά

Η διάσταση απόψεων δεν περιορίζεται στην εκτίμηση της εκλογικής ζημιάς. Επεκτείνεται και στον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπιστεί πολιτικά ο πρώην πρωθυπουργός. Η μία πλευρά θεωρεί ότι ο Αντώνης Σαμαράς βρίσκεται πλέον απέναντι στη Νέα Δημοκρατία και ότι απαιτείται καθαρή, ευθεία και σταθερή αντιπαράθεση.

Με αυτή τη λογική, η κυβέρνηση δεν μπορεί να κινείται άλλοτε ήπια και άλλοτε αυστηρά. Όσοι εισηγούνται σκληρή στάση υποστηρίζουν ότι κάθε αμφισημία ενισχύει την εικόνα πως ο πρώην πρωθυπουργός εξακολουθεί να διαθέτει εσωτερικό ακροατήριο μέσα στην παράταξη και μπορεί να επηρεάζει την πολιτική της πορεία.

Η άλλη πλευρά θεωρεί ότι η σύγκρουση αντιμετωπίστηκε λανθασμένα από την αρχή. Κατά αυτή την προσέγγιση, έπρεπε να είχε αναζητηθεί φόρμουλα συνεννόησης, ώστε να μην οδηγηθούν οι σχέσεις στη διαγραφή και στην οριστική ρήξη. Το επιχείρημα είναι ότι οι πολιτικές συνθήκες απαιτούν συσπείρωση, ακόμη και με υπαρκτές διαφωνίες, αντί για κινήσεις που παράγουν νέα εσωτερικά μέτωπα.

Η διαφωνία αυτή αποτυπώνει ένα βαθύτερο πρόβλημα στρατηγικής. Το Μέγαρο Μαξίμου θέλει να εμφανίσει τη Νέα Δημοκρατία ως τον μοναδικό αξιόπιστο πόλο σταθερότητας, την ίδια ώρα που η υπόθεση Σαμαρά υπενθυμίζει πως η κυβερνητική παράταξη δεν έχει κλείσει τους λογαριασμούς της με το δεξιό και πατριωτικό ακροατήριο.

Υπάρχει, ωστόσο, και μια αριθμητική ανάγνωση που προκαλεί ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Αν ένα κόμμα Σαμαρά κινηθεί οριακά κάτω από το 3% και μείνει εκτός Βουλής, τότε το ποσοστό αυτό θα προστεθεί στο σύνολο των ψήφων που δεν εκπροσωπούνται κοινοβουλευτικά. Όσο μεγαλύτερο είναι το ποσοστό των κομμάτων που μένουν εκτός Βουλής, τόσο χαμηλότερα πέφτει ο πήχης της αυτοδυναμίας για το πρώτο κόμμα.

Με απλά λόγια, ένα κόμμα Σαμαρά στο 2,99% θα μπορούσε, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να λειτουργήσει παράδοξα υπέρ της Νέας Δημοκρατίας, εφόσον δεν περνούσε το εκλογικό όριο. Αντίθετα, η είσοδός του στη Βουλή θα δημιουργούσε νέο πολιτικό και κοινοβουλευτικό συσχετισμό, αφαιρώντας ζωτικό χώρο από τον σχεδιασμό του Μαξίμου.

Το ζήτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο πολιτικό. Είναι και καθαρά εκλογικό. Η Νέα Δημοκρατία γνωρίζει ότι η αυτοδυναμία δεν θα κριθεί μόνο από το δικό της ποσοστό, αλλά και από το πόσα κόμματα θα περάσουν το όριο του 3%. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Αντώνης Σαμαράς μετατρέπεται σε έναν αστάθμητο παράγοντα που μπορεί είτε να μπλοκάρει είτε, υπό οριακές συνθήκες, να διευκολύνει την κυβερνητική αριθμητική.

Η πραγματική αγωνία στο κυβερνητικό στρατόπεδο είναι ότι η υπόθεση Σαμαρά δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με επικοινωνιακή διαχείριση. Αγγίζει πολιτικές ταυτότητες, ιδεολογικές διαφωνίες και εκλογικά όρια. Και αυτό ακριβώς την κάνει επικίνδυνη για μια κυβέρνηση που δηλώνει ότι διεκδικεί αυτοδυναμία, ενώ γνωρίζει πως ακόμη και λίγες μονάδες στα δεξιά της μπορούν να αλλάξουν ολόκληρη την εξίσωση του 2027.