Λέκκας: Κίνδυνος πλημμυρών με την πρώτη βροχή

Ο πρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ), καθηγητής Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών, Ευθύμιος Λέκκας, προχώρησε σε μια σημαντική προειδοποίηση σχετικά με τις άμεσες συνέπειες των πρόσφατων μεγάλων πυρκαγιών που έπληξαν τις περιοχές της Αττικής, της Βοιωτίας και του Ρεθύμνου. Μιλώντας σε κεντρικό δελτίο ειδήσεων, ο κ. Λέκκας επισήμανε τον αυξημένο κίνδυνο εκδήλωσης πλημμυρικών και κατολισθητικών φαινομένων, ο οποίος μπορεί να γίνει πραγματικότητα ακόμη και με την πρώτη, έστω και ασθενή, βροχόπτωση.

Αρχικά, ο καθηγητής εκτίμησε ότι οι επικρατούσες καιρικές συνθήκες, οι οποίες είναι ευνοϊκότερες, δημιουργούν βάσιμες προσδοκίες για την πλήρη οριοθέτηση των ενεργών πυρκαγιών. Ωστόσο, δεν παρέλειψε να υπογραμμίσει τη μεγάλη επιχειρησιακή δυσκολία που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν οι αρμόδιες δυνάμεις, καθώς το τελευταίο διάστημα εκδηλώθηκαν περισσότερα από εκατό πύρινα μέτωπα σε ολόκληρη τη χώρα. Η διασπορά αυτή των περιστατικών κατέστησε ιδιαίτερα δύσκολη τη διαχείριση της κατάστασης, όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, τονίζοντας ότι η συνολική εικόνα δεν μπορεί να αξιολογηθεί μεμονωμένα με βάση ένα μόνο πύρινο μέτωπο.

Ο άμεσος κίνδυνος πλημμυρικών φαινομένων

Στρέφοντας το βλέμμα στην επόμενη ημέρα, ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ ανέλυσε διεξοδικά τους κινδύνους που ελλοχεύουν μετά από μια πυρκαγιά τόσο μεγάλης έκτασης. Όπως εξήγησε, απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και επαγρύπνηση, ανεξάρτητα από το αν οι πληγείσες περιοχές είχαν καεί και στο παρελθόν. Οι συνέπειες, σύμφωνα με τον ίδιο, δεν περιορίζονται στην υποβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος, στην καταστροφή της χλωρίδας και στην απομάκρυνση της πανίδας. Αντιθέτως, ανάλογα με τη γεωλογία και τη μορφολογία του υδρογραφικού δικτύου κάθε περιοχής, μπορεί να εκδηλωθούν πλημμύρες ακόμη και έπειτα από μια βροχόπτωση μικρής έντασης.

«Τα πλημμυρικά φαινόμενα μπορούν να εκδηλωθούν μέσα σε έναν μήνα, ουσιαστικά με την πρώτη βροχόπτωση. Ακόμη και αν δεν είναι πολύ ισχυρή, μια απλή βροχή μπορεί να δημιουργήσει τέτοια φαινόμενα», σημείωσε χαρακτηριστικά. Ο κίνδυνος είναι ακόμη μεγαλύτερος στις μικρές λεκάνες απορροής, όπου τα νερά κινούνται με μεγάλη ταχύτητα προς τα κατάντη. Μετά τη φωτιά, το έδαφος μένει γυμνό και διαβρώνεται άμεσα, με αποτέλεσμα μαζί με το νερό να μεταφέρονται μεγάλες ποσότητες φερτών υλικών. «Στον συνολικό όγκο του νερού που ρέει προς τα κατάντη προστίθεται ένας αντίστοιχος όγκος από φερτά υλικά. Αυτό δημιουργεί μεγάλα και ιδιαίτερα καταστροφικά πλημμυρικά φαινόμενα», επισήμανε ο κ. Λέκκας.

Ο προσεκτικός σχεδιασμός των αντιδιαβρωτικών έργων

Ο καθηγητής υπογράμμισε την επιτακτική ανάγκη να εξεταστούν άμεσα και μεθοδικά η ποιότητα και η ποσότητα των υπόγειων υδροφόρων οριζόντων, η δυνατότητα φυσικής αναγέννησης του οικοσυστήματος και η σκοπιμότητα κατασκευής αντιδιαβρωτικών έργων και φραγμάτων κατά μήκος των ρεμάτων. Ωστόσο, διευκρίνισε με έμφαση ότι οι παρεμβάσεις αυτές χρειάζονται προσεκτική και εξειδικευμένη μελέτη, καθώς ένας λανθασμένος σχεδιασμός μπορεί να επιδεινώσει τα φαινόμενα αντί να τα αποτρέψει.

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέφερε την περιοχή της Κινέτας, όπου μετά την πυρκαγιά του 2018 και τις πλημμύρες του 2019, ορισμένες παρεμβάσεις που πραγματοποιήθηκαν δεν απέτρεψαν τις εκτεταμένες καταστροφές. Σύμφωνα με τον ίδιο, θα πρέπει να αποφασιστεί με επιστημονική τεκμηρίωση ποια έργα είναι πραγματικά αναγκαία, πότε πρέπει να υλοποιηθούν και σε ποια σημεία είναι προτιμότερο να αφεθεί η φύση να αναγεννηθεί χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση.

Η συνθετότητα των κινδύνων στις πληγείσες περιοχές

Ο κ. Λέκκας χαρακτήρισε ιδιαίτερα σύνθετη τη γεωλογική δομή των πληγεισών περιοχών. Όπως ανέφερε, σε αρκετά σημεία υπάρχουν ανθρακικά και ασβεστολιθικά πετρώματα, τα οποία δεν διαβρώνονται εύκολα. Σε άλλες ζώνες, ωστόσο, όπως στα Μέγαρα και στο όρος Πατέρας, τα διαβρωτικά και κατολισθητικά φαινόμενα μπορεί να είναι εντονότερα και να εκδηλωθούν με μεγαλύτερη σφοδρότητα. Παράλληλα, επισήμανε ότι η ευρύτερη περιοχή της Ψάθας και του Πόρτο Γερμενού είναι γεωτεκτονικά ενεργή, ξεκαθαρίζοντας ωστόσο ότι αυτό δεν σημαίνει πως υπάρχει κάποια σύνδεση ανάμεσα στις πυρκαγιές και στους σεισμούς.

«Υπάρχει μια συνθετότητα κινδύνων η οποία αναπτύσσεται αμέσως μετά τις πυρκαγιές», τόνισε. Για τον λόγο αυτό, όπως είπε, πρέπει να αξιολογηθεί όχι μόνο η τρωτότητα του φυσικού περιβάλλοντος, αλλά και των κρίσιμων υποδομών της χώρας, όπως οι γραμμές του ΑΔΜΗΕ και του ΔΕΔΔΗΕ, το οδικό δίκτυο και οι υπόλοιπες «γραμμές ζωής». Ο τελικός στόχος, όπως κατέληξε, είναι να δοθεί μεγαλύτερη ανθεκτικότητα σε μια περιοχή η οποία, ούτως ή άλλως, διατρέχει υψηλούς κινδύνους.