Ληξιπρόθεσμες οφειλές 165,18 δισ. ευρώ στο 66,5% του ΑΕΠ

Η ετήσια έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου για το έτος 2025 αποκαλύπτει μια ιδιαίτερα επιβαρυντική εικόνα για τα δημόσια οικονομικά, με τις ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το Δημόσιο και τους Φορείς Κοινωνικής Ασφάλισης να ανέρχονται σε 165,18 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 66,5% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ). Παράλληλα, η έκθεση φέρνει στο φως σημαντικά προβλήματα στον τομέα των δημόσιων συμβάσεων, καθώς διαγωνιστικές διαδικασίες συνολικής αξίας 873,91 εκατομμυρίων ευρώ κρίθηκαν αμετάκλητα μη νόμιμες, θέτοντας ζητήματα διαφάνειας και νομιμότητας.

Αναλύοντας την εξέλιξη των οφειλών, το Ελεγκτικό Συνέδριο επισημαίνει ότι το 2016 οι ληξιπρόθεσμες φορολογικές οφειλές ανέρχονταν σε 92,88 δισεκατομμύρια ευρώ, ενώ οι ασφαλιστικές σε 17,54 δισεκατομμύρια ευρώ. Μέχρι το τέλος του 2025, τα αντίστοιχα ποσά εκτοξεύτηκαν στα 113,86 δισεκατομμύρια ευρώ για τις φορολογικές και στα 51,32 δισεκατομμύρια ευρώ για τις ασφαλιστικές οφειλές. Τα ποσά αυτά αντιπροσωπεύουν το 45,8% και το 20,7% του ΑΕΠ του 2025, το οποίο ανήλθε σε 248,35 δισεκατομμύρια ευρώ. Αθροιστικά, οι συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές φτάνουν τα 165,18 δισεκατομμύρια ευρώ, δηλαδή το 66,5% του ΑΕΠ, και αντιστοιχούν στο 45,51% του δημόσιου χρέους, το οποίο διαμορφώθηκε στα 362,93 δισεκατομμύρια ευρώ (146,1% του ΑΕΠ).

Το Ελεγκτικό Συνέδριο, στην έκθεσή του, διατυπώνει σαφείς συστάσεις προς τη Διοίκηση για την αντιμετώπιση του φαινομένου των ληξιπρόθεσμων οφειλών, αναγνωρίζοντας ότι πρόκειται για ένα διαχρονικό και διογκούμενο διαρθρωτικό πρόβλημα. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάγκη διερεύνησης των αιτιών αναποτελεσματικότητας της διαδικασίας εκκαθάρισης των φορολογικών και ασφαλιστικών οφειλών, στην απλοποίηση των σχετικών διαδικασιών, αλλά και στην αξιοποίηση του υφιστάμενου θεσμικού πλαισίου για τη διαγραφή οφειλών, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις. Παράλληλα, προτείνεται η ενίσχυση του πλαισίου αυτού, προκειμένου να επιτευχθούν φιλόδοξοι αλλά ρεαλιστικοί στόχοι.

Προσυμβατικός έλεγχος και μη νόμιμες συμβάσεις

Στον τομέα του προσυμβατικού ελέγχου, κατά το έτος 2025, οι Υπηρεσίες Επιτρόπου και τα αρμόδια Κλιμάκια του Ελεγκτικού Συνεδρίου εξέδωσαν 4.180 Πράξεις προσυμβατικού ελέγχου. Το συνολικό οικονομικό αντικείμενο των συμβάσεων που ελέγχθηκαν ανήλθε σε 18 δισεκατομμύρια ευρώ (συμβατικό ποσό χωρίς ΦΠΑ). Ωστόσο, συμβάσεις συνολικής αξίας 873,91 εκατομμυρίων ευρώ κρίθηκαν αμετάκλητα μη νόμιμες από την Ολομέλεια και το Έβδομο Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου, γεγονός που καταδεικνύει σοβαρές παθογένειες στις διαδικασίες ανάθεσης δημόσιων έργων και προμηθειών.

Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στις συμβάσεις που χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ). Το 2025, τα Κλιμάκια Προσυμβατικού Ελέγχου εξέτασαν τη νομιμότητα σχεδίων συμβάσεων συνολικής αξίας 4 δισεκατομμυρίων ευρώ (χωρίς ΦΠΑ), ποσό που αντιπροσωπεύει περίπου το 22,5% της συνολικής αξίας των συμβάσεων που υποβλήθηκαν προς έλεγχο. Σε σύγκριση με το 2024, όπου οι συμβάσεις του ΤΑΑ αντιστοιχούσαν στο 15% της συνολικής αξίας, καταγράφεται αύξηση κατά 50% στην ελεγχθείσα αξία, γεγονός που αντανακλά την εντατικοποίηση των σχετικών ελέγχων. Ωστόσο, από τις συμβάσεις του ΤΑΑ που υποβλήθηκαν σε έλεγχο, ποσοστό περίπου 4,7% του οικονομικού τους αντικειμένου, δηλαδή 188,84 εκατομμύρια ευρώ, κρίθηκε αμετάκλητα μη νόμιμο από τους δικαστικούς σχηματισμούς του Ελεγκτικού Συνεδρίου.

Κύρια σημεία της έκθεσης

Η έκθεση του Ελεγκτικού Συνεδρίου περιλαμβάνει μια σειρά από κρίσιμα ζητήματα που απασχόλησαν το ανώτατο δημοσιονομικό δικαστήριο της χώρας. Ενδεικτικά, εκδικάστηκαν 28.714 αιτήσεις παροχής δικαστικής προστασίας, για τις οποίες εκδόθηκαν 5.138 δικαστικές αποφάσεις. Επιπλέον, αναζητήθηκε συνολικό ποσό 27,52 εκατομμυρίων ευρώ προς αποκατάσταση ελλειμμάτων, μέσω της έκδοσης καταλογιστικών πράξεων σε βάρος υπολόγων. Ο έλεγχος επεκτάθηκε και σε σχέδια συμβάσεων συνολικού ποσού 18 δισεκατομμυρίων ευρώ, εκ των οποίων οι προαναφερθείσες διαγωνιστικές διαδικασίες 873,91 εκατομμυρίων ευρώ κρίθηκαν μη νόμιμες.

Παράλληλα, διενεργήθηκαν θεματικοί έλεγχοι σε κρίσιμους τομείς, όπως η αυθαίρετη εκμετάλλευση του αιγιαλού και των παραλιών, η αναδάσωση δασικών εκτάσεων που καταστράφηκαν από πυρκαγιές, η έγκαιρη κτηματογράφηση της χώρας, η επαρκής στέγαση των δημόσιων υπηρεσιών και η πρόσφορη αξιοποίηση των κληροδοτημάτων των ΑΕΙ. Οι έλεγχοι αυτοί οδήγησαν στη διατύπωση στοχευμένων συστάσεων για τη βελτίωση της δημόσιας διαχείρισης. Επιπρόσθετα, η έκθεση περιλαμβάνει διαπιστώσεις και ευρήματα από τον έλεγχο του Απολογισμού, του Ισολογισμού και των λοιπών Χρηματοοικονομικών Καταστάσεων του Κράτους για το οικονομικό έτος 2024, καθώς και την έκθεση για τη Δημοσιονομική Βιωσιμότητα του ίδιου έτους.

Αξιοσημείωτη είναι και η ενσωμάτωση της Τεχνητής Νοημοσύνης μέσω του «Εικονικού Βοηθού Δικαστή» στο νέο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα του Ελεγκτικού Συνεδρίου, μια καινοτομία που αναμένεται να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα του ελεγκτικού έργου. Τέλος, οι συστάσεις προς τη Διοίκηση για τις ληξιπρόθεσμες οφειλές των 165,18 δισεκατομμυρίων ευρώ, που αντιστοιχούν στο 66,5% του ΑΕΠ, υπογραμμίζουν την ανάγκη για άμεσες και αποτελεσματικές παρεμβάσεις, προκειμένου να αντιμετωπιστεί ένα πρόβλημα που διογκώνεται διαχρονικά και συνιστά μείζον διαρθρωτικό εμπόδιο για την οικονομική σταθερότητα της χώρας.