Λιβύη: Ιταλία και Τυνησία απορρίπτουν τις μονομερείς αξιώσεις για ΑΟΖ

Νέο διπλωματικό μέτωπο ανοίγει για τη Λιβύη, καθώς μετά την Ελλάδα και την Αίγυπτο, τόσο η Ιταλία όσο και η Τυνησία αμφισβητούν επίσημα τις μονομερείς αξιώσεις της Τρίπολης για την Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Οι δύο χώρες κατέθεσαν σχετικές επιστολές στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, απορρίπτοντας τις θαλάσσιες διεκδικήσεις που προβάλλει η λιβυκή πλευρά.

Η υπόθεση έχει άμεσο ελληνικό ενδιαφέρον, καθώς η λιβυκή ρηματική διακοίνωση του Μαΐου 2025 στηρίζεται στο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και συνοδεύτηκε από χάρτη με νέες θαλάσσιες αξιώσεις. Από την πρώτη στιγμή η Αθήνα αντέδρασε έντονα, θεωρώντας ότι οι λιβυκές θέσεις παραβιάζουν ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα και επιχειρούν να σφετεριστούν τμήμα της ελληνικής υφαλοκρηπίδας νοτίως της Κρήτης.

Η διπλωματική σημασία των τελευταίων εξελίξεων είναι μεγάλη. Η αμφισβήτηση των λιβυκών θέσεων δεν περιορίζεται πλέον στην Ελλάδα και την Αίγυπτο, αλλά αποκτά ευρύτερο μεσογειακό χαρακτήρα. Η Ιταλία και η Τυνησία, δύο χώρες με άμεσο ενδιαφέρον για τις θαλάσσιες ζώνες της Κεντρικής Μεσογείου, βάζουν τώρα τη δική τους σφραγίδα στην απόρριψη των μονομερών κινήσεων της Τρίπολης.

Η ιταλική παρέμβαση στον ΟΗΕ

Με επιστολή προς τον ΟΗΕ στις 26 Μαΐου 2026, η Ιταλία απέρριψε τις λιβυκές διεκδικήσεις, επισημαίνοντας ότι το εξωτερικό όριο της υφαλοκρηπίδας που προβάλλει η Τρίπολη θίγει δικαιώματα και συμφέροντα της Ρώμης, όπως αυτά απορρέουν από το Δίκαιο της Θάλασσας.

Η ιταλική πλευρά επικαλείται την απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1985 στην υπόθεση Λιβύης – Μάλτας, υποστηρίζοντας ότι η νέα λιβυκή οριοθέτηση επιχειρεί να μετακινήσει προς βορρά τα όρια των θαλάσσιων διεκδικήσεων. Με τον τρόπο αυτό, κατά την ιταλική θέση, επηρεάζονται περιοχές που συνδέονται με ιταλικά συμφέροντα.

Παράλληλα, η Ρώμη καλεί τη Λιβύη να εγκαταλείψει τη λογική των μονομερών ενεργειών και να προσέλθει σε διάλογο με τα γειτονικά κράτη. Η ιταλική παρέμβαση ενισχύει την άποψη ότι οι θαλάσσιες ζώνες στη Μεσόγειο δεν μπορούν να καθορίζονται με χαρτογραφικές προβολές που αγνοούν υφιστάμενες αποφάσεις, συμφωνίες και δικαιώματα τρίτων χωρών.

Η αντίδραση της Τυνησίας και το ελληνικό όφελος

Ανάλογη στάση κράτησε και η Τυνησία, η οποία με δική της ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ, τον Απρίλιο του 2026, χαρακτήρισε παράνομη και υπερβολική τη μονομερή οριοθέτηση που επιχειρεί η Λιβύη. Η Τύνιδα απορρίπτει τα εξωτερικά όρια της λιβυκής ΑΟΖ και ζητά καλόπιστο διάλογο για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

Η Τυνησία στηρίζει τη θέση της στην απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης του 1982 για την υφαλοκρηπίδα Τυνησίας – Λιβύης, καθώς και στη συμφωνία εφαρμογής που υπέγραψαν οι δύο χώρες το 1988. Με αυτόν τον τρόπο, η Τύνιδα υπενθυμίζει ότι οι λιβυκές κινήσεις δεν μπορούν να παρακάμπτουν ούτε τη διεθνή νομολογία ούτε προηγούμενες διμερείς δεσμεύσεις.

Για την Αθήνα, οι εξελίξεις αυτές αποτελούν σημαντική διπλωματική ενίσχυση. Η Ελλάδα επιδιώκει την παραπομπή της διαφοράς με τη Λιβύη στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, ενώ έχει ήδη κινηθεί επί του πεδίου με τη χάραξη και αδειοδότηση θαλάσσιων οικοπέδων για έρευνες νοτίως της Κρήτης.

Η ελληνική πλευρά υπερασπίζεται τη θέση της μέσης γραμμής και τα κυριαρχικά της δικαιώματα στην περιοχή, απέναντι σε μια λιβυκή επιχειρηματολογία που παραμένει δεμένη με το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο. Η επέκταση των αντιδράσεων από την Ιταλία και την Τυνησία καθιστά σαφές ότι η Τρίπολη δεν βρίσκεται απέναντι μόνο στην Αθήνα, αλλά σε ένα ευρύτερο πλέγμα χωρών που απορρίπτουν τις μονομερείς της αξιώσεις.

Το γεγονός ότι τέσσερις χώρες της Μεσογείου αμφισβητούν πλέον ανοιχτά τις λιβυκές διεκδικήσεις δημιουργεί νέα δεδομένα. Η Ελλάδα αποκτά πρόσθετα επιχειρήματα στο διπλωματικό της οπλοστάσιο, ενώ το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο δέχεται ακόμη ένα πλήγμα, καθώς οι επιπτώσεις του δεν περιορίζονται στην ελληνοτουρκική αντιπαράθεση, αλλά προκαλούν αντιδράσεις σε ολόκληρη την Κεντρική και Ανατολική Μεσόγειο.