Με δημοσιονομικό «μαξιλάρι» που προσεγγίζει το 1 δισ. ευρώ σχεδιάζει να κινηθεί η κυβέρνηση προς τη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξουν νέες αναταράξεις στην ενέργεια που θα απαιτήσουν άμεσες παρεμβάσεις πριν από το φθινόπωρο. Το περιθώριο αυτό διαμορφώνεται ως αποτέλεσμα της ισχυρής υπεραπόδοσης του πρωτογενούς πλεονάσματος για το 2025, η οποία ήδη χρηματοδότησε το πρόσφατο πακέτο μέτρων στήριξης και αφήνει ανοιχτό χώρο για νέες πρωτοβουλίες.
Πώς προέκυψε ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος
Το υπερπλεόνασμα των περίπου 3 δισ. ευρώ για το 2025 δεν αποτελεί μόνο συγκυριακό αποτέλεσμα, αλλά σε ένα μέρος του αποκτά μόνιμα χαρακτηριστικά. Από τα πρόσθετα φορολογικά έσοδα ύψους 1,2 δισ. ευρώ, τα 200 εκατ. ευρώ θεωρούνται διατηρήσιμα, καθώς προέρχονται από παρεμβάσεις όπως η επέκταση της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, η εφαρμογή ψηφιακών εργαλείων σε κλάδους υπηρεσιών και η ενίσχυση της φορολόγησης σε συγκεκριμένες δραστηριότητες.
Στο σκέλος των δαπανών, η υποεκτέλεση που έφτασε τα 1,7 δισ. ευρώ περιλαμβάνει περίπου 600 εκατ. ευρώ που εκτιμώνται ως μόνιμες εξοικονομήσεις. Οι εξοικονομήσεις αυτές αποδίδονται κυρίως σε αναδιαρθρώσεις φορέων του Δημοσίου και στον περιορισμό λειτουργικών εξόδων στα υπουργεία.
Συνολικά, τα 800 εκατ. ευρώ που προκύπτουν από μόνιμα έσοδα και εξοικονομήσεις ενισχύουν τον μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό. Υπό κανονικές συνθήκες, σε συνδυασμό με τον ήδη προβλεπόμενο δημοσιονομικό χώρο, θα μπορούσαν να διαμορφώσουν περιθώριο παρεμβάσεων έως και 1,6 δισ. ευρώ. Ωστόσο, μέρος αυτών των πόρων, περίπου 600 εκατ. ευρώ, έχει ήδη διοχετευθεί σε μέτρα για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης, με αποτέλεσμα το διαθέσιμο ποσό για τη ΔΕΘ να περιορίζεται τελικά κοντά στο 1 δισ. ευρώ.
Οι παρεμβάσεις που εξετάζονται για το 2027
Παρά το γεγονός ότι η ΔΕΘ απέχει χρονικά, τα σενάρια για το νέο πακέτο μέτρων έχουν ήδη αρχίσει να διαμορφώνονται. Στο επίκεντρο βρίσκονται φορολογικές ελαφρύνσεις που στοχεύουν κυρίως στην ενίσχυση της επιχειρηματικότητας και της απασχόλησης.
Μεταξύ των βασικών προτάσεων που εξετάζονται είναι η μείωση της προκαταβολής φόρου για τις επιχειρήσεις και η πλήρης κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα. Παράλληλα, επανέρχεται στο τραπέζι η περαιτέρω μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, με στόχο τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και την αύξηση των καθαρών αποδοχών των εργαζομένων.
Στον τομέα της ακίνητης περιουσίας, μετά τις πρόσφατες παρεμβάσεις που αφορούσαν ενοικιαστές και συνταξιούχους, εξετάζονται μέτρα που θα μειώσουν την επιβάρυνση των ιδιοκτητών. Στόχος είναι να ενισχυθεί η προσφορά κατοικιών και να περιοριστούν οι πιέσεις στις τιμές των ενοικίων. Στο πλαίσιο αυτό συζητούνται διορθώσεις στον ΕΝΦΙΑ, ιδίως ενόψει της επικείμενης αναπροσαρμογής των αντικειμενικών αξιών, καθώς και αλλαγές στον τρόπο υπολογισμού του τεκμαρτού εισοδήματος για επαγγελματίες.
Αβεβαιότητες από το διεθνές περιβάλλον
Ο σχεδιασμός αυτός δεν εξελίσσεται σε σταθερό περιβάλλον. Οι διεθνείς εξελίξεις, κυρίως στο ενεργειακό πεδίο, επηρεάζουν ήδη τις μακροοικονομικές προβλέψεις. Ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2026 εκτιμάται πλέον κοντά στο 2%, χαμηλότερα από τις αρχικές εκτιμήσεις, ενώ για το 2027 αναμένεται επιτάχυνση.
Ταυτόχρονα, ο πληθωρισμός εμφανίζεται πιο ανθεκτικός, κυρίως λόγω των τιμών της ενέργειας, διατηρώντας την πίεση στα εισοδήματα. Παρά τις δυσκολίες αυτές, το πρωτογενές πλεόνασμα παραμένει σε υψηλά επίπεδα, δίνοντας στη δημοσιονομική πολιτική έναν βαθμό ευελιξίας.
Το βασικό ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι να ισορροπήσει ανάμεσα στην ανάγκη στήριξης της οικονομίας και στη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Το «μαξιλάρι» του 1 δισ. ευρώ προσφέρει έναν βαθμό ασφάλειας, όμως η τελική του αξιοποίηση θα εξαρτηθεί από το αν οι εξωτερικές πιέσεις επιτρέψουν να διατηρηθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο ή αν θα χρειαστεί να χρησιμοποιηθεί νωρίτερα για την αντιμετώπιση νέων κρίσεων.
