Μητσοτάκης: Μόνιμο επίδομα σε συνταξιούχους και μισός 13ος μισθός

Στον πυρήνα του κυβερνητικού σχεδιασμού ενόψει της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης βρίσκονται δύο παρεμβάσεις που φιλοδοξούν να αποκτήσουν μόνιμο χαρακτήρα και να αλλάξουν το κοινωνικό και πολιτικό τοπίο. Σύμφωνα με πληροφορίες, οι εισηγήσεις που έχουν φτάσει στο γραφείο του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη περιλαμβάνουν την ουσιαστική και διαρκή αύξηση του ετήσιου επιδόματος που λαμβάνουν οι συνταξιούχοι, με στόχο αυτό να προσεγγίσει ή ακόμη και να εξισωθεί με τα επίπεδα της εθνικής σύνταξης. Παράλληλα, εξετάζεται σοβαρά το ενδεχόμενο επαναφοράς ενός μισού 13ου μισθού για τους εργαζόμενους στον δημόσιο τομέα.

Το βασικό χαρακτηριστικό αυτών των προτάσεων, που τις διαφοροποιεί από προηγούμενες έκτακτες παροχές, είναι η φιλοσοφία τους. Δεν πρόκειται για μεμονωμένα μέτρα με ημερομηνία λήξης, αλλά για μια στρατηγική που στοχεύει στη δημιουργία μόνιμων μηχανισμών στήριξης του εισοδήματος. Ο σχεδιασμός προβλέπει ότι αυτές οι παροχές θα μπορούν να αυξάνονται προοδευτικά κάθε χρόνο, εφόσον τα δημοσιονομικά μεγέθη και η συνολική πορεία της ελληνικής οικονομίας το επιτρέπουν. Αυτή ακριβώς η προσέγγιση αποτελεί το κλειδί που μπορεί να μετατρέψει τις δύο αυτές παρεμβάσεις σε κεντρικό κυβερνητικό αφήγημα για την επόμενη τετραετία.

Από το έκτακτο βοήθημα στη μόνιμη ενίσχυση των συνταξιούχων

Το πρώτο και πιο κρίσιμο μέτωπο αφορά την ενίσχυση του εισοδήματος των συνταξιούχων. Στο οικονομικό επιτελείο έχει τεθεί επί τάπητος το σενάριο της περαιτέρω ενίσχυσης του υφιστάμενου μόνιμου ετήσιου επιδόματος των 300 ευρώ. Τα σενάρια που εξετάζονται είναι πολλαπλά, με ορισμένα από αυτά να κάνουν λόγο για αύξηση του ποσού στα επίπεδα της εθνικής σύνταξης, ενώ οι πιο πρόσφατες πληροφορίες αναφέρουν ότι το ποσό αυτό θα μπορούσε να διαμορφωθεί ακόμη και στα 400 με 450 ευρώ. Ένα από τα επικρατέστερα σενάρια προβλέπει τη μόνιμη σύνδεση του επιδόματος με την εκάστοτε εθνική σύνταξη, δημιουργώντας έτσι έναν αυτόματο μηχανισμό αναπροσαρμογής.

Η συγκεκριμένη επιλογή έχει ιδιαίτερη πολιτική βαρύτητα, καθώς αλλάζει ριζικά τη σχέση της κυβέρνησης με μια από τις μεγαλύτερες κοινωνικές ομάδες της χώρας. Εάν το ποσό δεν εκλαμβάνεται ως ένα εφάπαξ βοήθημα, αλλά ως μια μόνιμη και σταθερή ετήσια ενίσχυση που προστίθεται στο τακτικό εισόδημα των συνταξιούχων, τότε η κυβέρνηση αποκτά ένα διαφορετικό διαπραγματευτικό και πολιτικό πλεονέκτημα. Το σημαντικότερο στοιχείο αυτής της πρότασης είναι ότι το ποσό δεν θα παραμένει σταθερό στον χρόνο. Η λογική πίσω από αυτή την εισήγηση είναι ότι, εφόσον τα δημοσιονομικά περιθώρια το επιτρέπουν, η παροχή θα μπορεί να αυξάνεται σταδιακά, ακολουθώντας την πορεία της εθνικής σύνταξης και κατ' επέκταση την ανάπτυξη της οικονομίας. Με αυτόν τον τρόπο, αντί για ένα ετήσιο «δώρο» που μπορεί να αλλάξει ή να καταργηθεί ανά πάσα στιγμή, δημιουργείται ένας σταθερός και προβλέψιμος μηχανισμός ενίσχυσης του διαθέσιμου εισοδήματος.

Η σταδιακή επαναφορά του 13ου μισθού στο Δημόσιο

Το δεύτερο σημαντικό μέτωπο αφορά τους δημοσίους υπαλλήλους, για τους οποίους εξετάζεται η χορήγηση ενός μισού 13ου μισθού. Αυτή η παροχή θα έχει ετήσια καταβολή και θα αποτελεί μόνιμο χαρακτηριστικό του μισθολογίου τους. Το σενάριο αυτό περιγράφεται ήδη ως μια από τις βασικές παρεμβάσεις που εξετάζονται για τον δημόσιο τομέα στο πλαίσιο του πακέτου μέτρων της ΔΕΘ. Η κυβέρνηση, ωστόσο, επιχειρεί να διαχωρίσει τη θέση της από την πλήρη επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού, που αποτελεί πάγιο αίτημα των συνδικαλιστικών φορέων.

Ο σχεδιασμός δεν προβλέπει την άμεση επιστροφή στο προηγούμενο μισθολογικό καθεστώς. Αντίθετα, η φιλοσοφία είναι η σταδιακή αποκατάσταση μέρους των απωλειών που υπέστησαν οι δημόσιοι υπάλληλοι κατά τη διάρκεια της οικονομικής κρίσης. Ο μισός 13ος μισθός θα μπορούσε να αποτελέσει την αφετηρία αυτής της διαδικασίας, με τις όποιες βελτιώσεις να έπονται σταδιακά, εφόσον το επιτρέψουν τα δημοσιονομικά δεδομένα. Το κρίσιμο στοιχείο αυτού του σχεδιασμού είναι ότι η κυβέρνηση δεν δεσμεύεται για μια τεράστια δημοσιονομική δαπάνη από την πρώτη ημέρα, αλλά ανοίγει έναν δρόμο σταδιακής αποκατάστασης του εισοδήματος, κατανέμοντας το κόστος στον χρόνο.

Το πολιτικό μήνυμα της μονιμότητας και το στοίχημα της τετραετίας

Το βασικό πολιτικό μήνυμα που επιχειρεί να εκπέμψει το Μέγαρο Μαξίμου, εφόσον οι εισηγήσεις αυτές μετατραπούν σε πρωθυπουργικές αποφάσεις, είναι η ρήξη με την προηγούμενη πρακτική των έκτακτων επιδομάτων. Η νέα λογική στηρίζεται στην αποφυγή παροχών μιας χρήσης και μέτρων που εξαφανίζονται μετά από έναν χρόνο. Αντίθετα, ο στόχος είναι η δημιουργία μόνιμων παρεμβάσεων στο εισόδημα, οι οποίες θα ενισχύονται όσο μεγαλώνει ο δημοσιονομικός χώρος της χώρας. Αυτή η στρατηγική επιτρέπει στον πρωθυπουργό να επιχειρήσει μια πολιτική αντιστροφή του επιχειρήματος της αντιπολίτευσης, η οποία πιέζει για την πλήρη επαναφορά του 13ου και 14ου μισθού και σύνταξης.

Το κυβερνητικό αφήγημα δεν θα είναι πλέον «ποιος δίνει περισσότερα», αλλά «εμείς δεν πλειοδοτούμε, δημιουργούμε μόνιμο εισόδημα που μπορεί να αυξάνεται κάθε χρόνο». Μέχρι και την τελευταία στιγμή, πάντως, το Μέγαρο Μαξίμου κρατά κλειστά τα χαρτιά του και δεν επιβεβαιώνει επίσημα τους παραπάνω σχεδιασμούς. Η μεγαλύτερη πολιτική σημασία αυτών των δύο κινήσεων έγκειται στη δυνατότητά τους να θέσουν τις βάσεις για έναν τετραετή οδικό χάρτη ενίσχυσης των εισοδημάτων. Το πρώτο βήμα θα είναι η αρχική αύξηση, το δεύτερο η μονιμοποίηση, το τρίτο η σταδιακή βελτίωση και το τέταρτο η σύνδεση των αυξήσεων με τα πραγματικά δημοσιονομικά περιθώρια.

Με αυτόν τον τρόπο, το Μαξίμου αποφεύγει την παγίδα της ανεξέλεγκτης παροχολογίας, υποσχόμενο έναν μηχανισμό σταδιακής επιστροφής εισοδήματος, εφόσον η οικονομία συνεχίσει να παράγει πλεονάσματα. Οι δύο κατηγορίες πολιτών στις οποίες απευθύνονται οι παρεμβάσεις έχουν ιδιαίτερο πολιτικό βάρος. Από τη μία πλευρά, οι συνταξιούχοι, που έχουν βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της συζήτησης για την ακρίβεια, την προσωπική διαφορά και την αγοραστική δύναμη. Από την άλλη πλευρά, οι δημόσιοι υπάλληλοι, για τους οποίους η απώλεια των δώρων αποτελεί εδώ και χρόνια ένα από τα βασικά αιτήματα των συνδικαλιστικών φορέων. Η σταδιακή επαναφορά ενός μέρους αυτών των εισοδημάτων θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο, χωρίς να χρειαστεί η κυβέρνηση να υιοθετήσει το σύνολο των αιτημάτων για πλήρη επαναφορά, γνωρίζοντας ότι το πλήρες κόστος μιας επιστροφής στα προ μνημονίων δεδομένα είναι εξαιρετικά υψηλό. Στο Μέγαρο Μαξίμου αξιολογείται ιδιαίτερα και η πολιτική ψυχολογία: μια έκτακτη επιταγή μπορεί να ανακουφίσει έναν οικογενειακό προϋπολογισμό για έναν μήνα, αλλά μια μόνιμη παροχή αλλάζει την αίσθηση του πολίτη για το διαθέσιμο εισόδημά του, προσφέροντας σταθερότητα και προοπτική.