Με φόντο το Ελληνικό και το αφήγημα των μεγάλων επενδύσεων, ο Κυριάκος Μητσοτάκης εγκαινίασε το παράρτημα του Πανεπιστημίου Λευκωσίας στην Αθήνα, δίνοντας ισχυρό πολιτικό σήμα υπέρ της ιδιωτικής ανώτατης εκπαίδευσης. Η παρουσία του Πρωθυπουργού στην τελετή δεν περιορίστηκε σε έναν τυπικό θεσμικό χαιρετισμό. Λειτούργησε ως καθαρή επιβεβαίωση μιας κυβερνητικής στρατηγικής που προωθεί την είσοδο ιδιωτικών συμφερόντων στον χώρο της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης.
Την ίδια στιγμή, τα δημόσια πανεπιστήμια εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν χρόνια προβλήματα υποχρηματοδότησης, ελλείψεις προσωπικού, φθαρμένες υποδομές και ανεπαρκή φοιτητική μέριμνα. Η εικόνα της επίσημης τελετής στο νέο ιδιωτικό campus έρχεται σε ευθεία πολιτική αντίστιξη με την καθημερινότητα χιλιάδων φοιτητών και πανεπιστημιακών στα δημόσια ιδρύματα.
Φιέστα για τα ιδιωτικά παραρτήματα, εγκατάλειψη για τα δημόσια ΑΕΙ
Ο Πρωθυπουργός μίλησε για την «Ελλάδα του 2030» και για μια χώρα που εκσυγχρονίζεται. Πίσω από αυτή τη ρητορική, η πραγματικότητα της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης παραμένει βαριά. Σχολές με ανεπαρκείς αίθουσες, εργαστήρια που χρειάζονται ανανέωση, εστίες σε κακή κατάσταση και πανεπιστημιακά τμήματα που λειτουργούν με μεγάλες ελλείψεις σε διδακτικό και διοικητικό προσωπικό.
Η κυβερνητική επιχειρηματολογία παρουσιάζει κάθε αντίδραση ως προσκόλληση στο παρελθόν. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να εμφανιστεί η ιδιωτικοποίηση της ανώτατης εκπαίδευσης ως αναπόφευκτη πρόοδος. Η γνώση μετατρέπεται σταδιακά από κοινωνικό δικαίωμα σε υπηρεσία υψηλού κόστους, διαθέσιμη κυρίως σε όσους μπορούν να την αγοράσουν.
Η αναφορά στην «αδιαπραγμάτευτη ποιότητα» των ιδιωτικών παραρτημάτων προκαλεί εύλογες αντιδράσεις, όταν το δημόσιο πανεπιστήμιο στερείται συχνά τα αυτονόητα μέσα για να λειτουργήσει με αξιοπρέπεια. Η πολιτεία απαιτεί από τα δημόσια ΑΕΙ ανταγωνιστικότητα, εξωστρέφεια και αποτελεσματικότητα, ενώ τα αφήνει να παλεύουν με περιορισμένους πόρους και διαρκείς διοικητικές πιέσεις.
Το Ελληνικό ως σύμβολο μιας νέας εκπαιδευτικής αγοράς
Η επιλογή του Ελληνικού για τη στέγαση του παραρτήματος έχει ισχυρό συμβολισμό. Σε έναν χώρο που προβάλλεται ως εμβληματικό πεδίο επενδύσεων, πολυτελούς ανάπτυξης και νέας οικονομικής δραστηριότητας, η ανώτατη εκπαίδευση εντάσσεται στο ίδιο πακέτο αξιοποίησης. Το πανεπιστήμιο εμφανίζεται πλέον ως κομμάτι ενός ευρύτερου εμπορικού οικοσυστήματος.
Για την κυβέρνηση, η πανεπιστημιακή εκπαίδευση φαίνεται να αντιμετωπίζεται ως προϊόν υψηλής προστιθέμενης αξίας μέσα σε ένα επενδυτικό περιβάλλον που περιλαμβάνει κατοικίες, μαρίνες, τουριστικές υποδομές και υπηρεσίες κύρους. Το δημόσιο πανεπιστήμιο κινδυνεύει έτσι να βρεθεί στη θέση του αδύναμου κρίκου, υποχρεωμένο να συγκρίνεται με ιδιωτικές δομές που διαθέτουν ισχυρή χρηματοδότηση και διαφορετικούς όρους λειτουργίας.
Η επιμονή στην αναθεώρηση του Συντάγματος συνδέεται ευθέως με αυτή τη στρατηγική. Η κυβέρνηση επιδιώκει να άρει τα θεσμικά εμπόδια που προστάτευαν επί δεκαετίες τον δημόσιο και δωρεάν χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης. Το ζήτημα δεν αφορά μόνο τη νομική μορφή των ιδρυμάτων. Αφορά το ποιος θα έχει πρόσβαση στη γνώση και με ποιους όρους.
Παιδεία για τους πολλούς ή προνόμιο για λίγους
Ο κ. Μητσοτάκης υποστήριξε ότι η πρόοδος δεν μπορεί να έρθει με καθήλωση στο παρελθόν. Η πολιτική ουσία, ωστόσο, βρίσκεται αλλού. Το μοντέλο που προωθείται οδηγεί σε μια ανώτατη εκπαίδευση πολλών ταχυτήτων, όπου οι οικογένειες με οικονομική δυνατότητα θα έχουν πρόσβαση σε ιδιωτικές επιλογές κύρους, ενώ οι υπόλοιποι θα εξαρτώνται από ένα δημόσιο πανεπιστήμιο που υποβαθμίζεται σταδιακά.
Η εγκατάλειψη των δημόσιων ΑΕΙ δημιουργεί τεχνητά το έδαφος για την ιδιωτική επέλαση. Όσο τα δημόσια ιδρύματα παρουσιάζονται ως προβληματικά, ανεπαρκή ή παρωχημένα, τόσο ευκολότερα νομιμοποιείται πολιτικά η μεταφορά βάρους προς την ιδιωτική αγορά της εκπαίδευσης.
Στο κυβερνητικό όραμα για το 2030, το δημόσιο πανεπιστήμιο εμφανίζεται όλο και περισσότερο ως υπόλειμμα μιας προηγούμενης εποχής. Η θέση του συρρικνώνεται, η χρηματοδότησή του πιέζεται και ο κοινωνικός του ρόλος αποδυναμώνεται. Η παιδεία των πολλών μετατρέπεται σε πεδίο κερδοφορίας για λίγους ισχυρούς παίκτες.
Η τελετή εγκαινίων του Πανεπιστημίου Λευκωσίας στο Ελληνικό δεν ήταν απλώς μια εκπαιδευτική εκδήλωση. Ήταν πολιτικό μήνυμα. Έδειξε με σαφήνεια την κατεύθυνση που επιλέγει η κυβέρνηση: λιγότερη εμπιστοσύνη στο δημόσιο πανεπιστήμιο, περισσότερος χώρος στην ιδιωτική εκπαίδευση, μεγαλύτερη σύνδεση της γνώσης με την αγορά.
Η σύγκρουση που ανοίγει δεν αφορά μόνο τα πανεπιστήμια. Αφορά το κοινωνικό μοντέλο της χώρας. Αν η ανώτατη εκπαίδευση πάψει να αποτελεί δημόσιο αγαθό, τότε η πρόσβαση στη μόρφωση θα εξαρτάται όλο και περισσότερο από την οικονομική δυνατότητα κάθε οικογένειας. Αυτή είναι η πραγματική πολιτική σημασία των εγκαινίων στο Ελληνικό.
