Η συνάντηση της Ντόρας Μπακογιάννη με τον Κώστα Καραμανλή, στο γραφείο του πρώην πρωθυπουργού, άνοιξε νέο κύκλο πολιτικών ερμηνειών στο εσωτερικό της Νέας Δημοκρατίας. Η χρονική συγκυρία, λίγο πριν από το συνέδριο του κόμματος, και η ήδη γνωστή απόφαση Καραμανλή να μη δώσει το «παρών», έδωσαν στην επίσκεψη χαρακτήρα πολύ ευρύτερο από μια τυπική πολιτική επαφή.
Στους διαδρόμους της παράταξης κυκλοφόρησε σχεδόν αμέσως η δηκτική εκδοχή ότι η επίσκεψη δεν έγινε για να πειστεί ο πρώην πρωθυπουργός να παραστεί στο συνέδριο, αλλά για να επιβεβαιωθεί ότι δεν προτίθεται να αλλάξει γνώμη. Η εξήγηση αυτή, όσο σκωπτική κι αν ακούγεται, αποτυπώνει το βάθος της αμηχανίας που προκαλεί η απουσία Καραμανλή από μια κορυφαία κομματική διαδικασία.
Η απουσία Καραμανλή και το βάρος του συμβολισμού
Η παρουσία του Κώστα Καραμανλή στην αίθουσα θα δημιουργούσε έναν πολιτικό συμβολισμό δύσκολα διαχειρίσιμο για το Μέγαρο Μαξίμου. Ο πρώην πρωθυπουργός εξακολουθεί να λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για ένα σημαντικό τμήμα της Νέας Δημοκρατίας, ιδίως για όσους θεωρούν ότι το κόμμα έχει απομακρυνθεί από την ιστορική του ταυτότητα.
Η εικόνα του Καραμανλή στο συνέδριο θα μπορούσε να αναζωπυρώσει μνήμες και συγκρίσεις. Θα μπορούσε επίσης να μεταφέρει το κέντρο βάρους της διαδικασίας μακριά από τον σημερινό πρωθυπουργό. Αν ο πρώην πρωθυπουργός ανέβαινε στο βήμα, η παρέμβασή του θα είχε αυξημένο πολιτικό βάρος και θα μπορούσε να επισκιάσει κάθε προσπάθεια εσωκομματικού «σασμού» μεταξύ των δύο ιστορικών οικογενειών της παράταξης.
Πολλοί αμφισβητούν την επίσημη εκδοχή για τον σκοπό της επίσκεψης. Θεωρούν απίθανο να πίστευε σοβαρά η πλευρά Μητσοτάκη ότι ο Κώστας Καραμανλής θα μπορούσε να μεταπειστεί από την πρώην υπουργό του και να προσφέρει, με την παρουσία του, εικόνα ενότητας σε ένα συνέδριο όπου η απουσία του παράγει ήδη πολιτικό μήνυμα.
Το γεγονός ότι η συνάντηση έγινε γνωστή κάθε άλλο παρά βοηθά τον Κυριάκο Μητσοτάκη. Δημιουργεί την εντύπωση ότι το Μέγαρο Μαξίμου αναζητά στήριξη και συναντά άρνηση. Αν πράγματι η παρουσία Καραμανλή ήταν τόσο αναγκαία για να αποκτήσει το συνέδριο χαρακτήρα πλήρους νεοδημοκρατικής νομιμοποίησης, τότε η απευθείας επικοινωνία του πρωθυπουργού με τον προκάτοχό του θα ήταν η καθαρότερη λύση.
Το πραγματικό διακύβευμα δεν ήταν το συνέδριο
Η οικογένεια Μητσοτάκη δεν λειτουργεί πολιτικά με ερασιτεχνικούς όρους. Για τον λόγο αυτό, η συνάντηση δύσκολα μπορεί να περιοριστεί στο ερώτημα αν ο Καραμανλής θα παραστεί και θα χαιρετίσει στο συνέδριο. Πολύ πιθανότερο είναι ότι η συζήτηση αφορούσε την επόμενη μεγάλη πολιτική δοκιμασία: τις εκλογές και όσα θα ακολουθήσουν.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης γνωρίζει ότι η στάση του Κώστα Καραμανλή μπορεί να έχει σημασία πριν από την κάλπη. Μια συνηθισμένη ενωτική δήλωση υπέρ της Νέας Δημοκρατίας θα λειτουργούσε ως σήμα συσπείρωσης προς το καραμανλικό ακροατήριο. Η απουσία τέτοιας δήλωσης, ιδίως αν ο Αντώνης Σαμαράς κινηθεί σε διαφορετική κατεύθυνση, μπορεί να προκαλέσει πολιτική φθορά σε κρίσιμες ομάδες ψηφοφόρων.
Ακόμη σοβαρότερο για το Μαξίμου θα ήταν ένα σενάριο στο οποίο ο Καραμανλής δεν θα περιοριζόταν στη σιωπή. Αν ο πρώην πρωθυπουργός επέλεγε να σταθεί απέναντι, ζητώντας εξηγήσεις για την πορεία της παράταξης, το πολιτικό κόστος θα ήταν βαρύ. Τα ζητήματα είναι πολλά: διαφθορά, υποκλοπές, παραθεσμική λειτουργία, κοινωνική απομάκρυνση, εγκατάλειψη του κοινωνικού ριζοσπαστισμού του ιδρυτή, κυβερνητικές ισορροπίες με στελέχη ξένων προς τη ΝΔ πολιτικών χώρων, πλήρης πρόσδεση σε συγκεκριμένες διεθνείς επιλογές και προσωπική διπλωματία σε κρίσιμα εθνικά μέτωπα.
Μια απλή αιχμή του Κώστα Καραμανλή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, στην Παλλήνη, αρκούσε για να γίνει πρωτοσέλιδο. Αυτό δείχνει το βάρος που εξακολουθεί να έχει ο λόγος του και εξηγεί γιατί το Μαξίμου ενδιαφέρεται περισσότερο να αποτρέψει μια ανοιχτή σύγκρουση παρά να εξασφαλίσει μια τυπική παρουσία στο συνέδριο.
Η επόμενη ημέρα της κάλπης
Το πραγματικά κρίσιμο πεδίο αφορά την επομένη των εκλογών. Αν η Νέα Δημοκρατία παραμείνει πρώτο κόμμα, αλλά χωρίς ποσοστό που να καθιστά αυτονόητη την παραμονή Μητσοτάκη στην πρωθυπουργία, τότε το εσωτερικό ζήτημα ηγεσίας θα ανοίξει με άλλους όρους.
Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν θα ήθελε τον Κώστα Καραμανλή επικεφαλής ή σημείο αναφοράς όσων θα υποστήριζαν ότι η έξοδός του από το Μαξίμου αποτελεί προϋπόθεση για τον σχηματισμό κυβέρνησης συνεργασίας με άλλον πρωθυπουργό από τη Νέα Δημοκρατία.
Η πιθανή δημιουργία πυρήνα απολύτως αφοσιωμένων βουλευτών στη νέα Κοινοβουλευτική Ομάδα, ως εργαλείο πίεσης ή ακόμη και ως απειλή διάσπασης, θα αποδυναμωνόταν σημαντικά εάν απέναντί της βρισκόταν ο πρώην πρόεδρος και πρώην πρωθυπουργός που, στην ιστορική μνήμη της παράταξης, συνδέεται με την προσπάθεια να μη μετατραπεί η Νέα Δημοκρατία σε ένα κόμμα τύπου ΠΑΣΟΚ.
Υπό αυτή την έννοια, το πολιτικό νόημα της επίσκεψης Μπακογιάννη στον Καραμανλή δεν εξαντλείται σε μια πρόσκληση. Περισσότερο μοιάζει με ανταλλαγή μηνυμάτων ανάμεσα σε δύο πλευρές που γνωρίζουν ότι η επόμενη περίοδος μπορεί να κρίνει όχι μόνο την πορεία της κυβέρνησης, αλλά και τον εσωτερικό συσχετισμό ισχύος μέσα στη Νέα Δημοκρατία.
Το συμπέρασμα είναι σαφές: το πρωινό στις παρυφές του Λυκαβηττού δεν είχε ως κύριο πιάτο μια κομματική πρόσκληση. Είχε δύο πολιτικά μηνύματα, ένα από κάθε πλευρά, με αποδέκτη το παρόν και κυρίως το μέλλον της παράταξης.
