ΝΑΤΟ για drone στη Λευκάδα: «Κοινή πρακτική» οι ουκρανικές τακτικές στη Μεσόγειο

Σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια στη Μεσόγειο, την ελληνική κυριαρχία και τον πραγματικό ρόλο των συμμάχων της χώρας προκαλεί η τοποθέτηση του Ανώτατου Συμμαχικού Διοικητή του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη, Alexus Grynkevich, μετά τον εντοπισμό ουκρανικού ναυτικού drone στις ακτές της Λευκάδας.

Ο Αμερικανός στρατηγός, απαντώντας σε ερώτηση για το αν η ουκρανική σύγκρουση κινδυνεύει να μεταφερθεί στη Μεσόγειο, εμφανίστηκε καθησυχαστικός, υποστηρίζοντας ότι τέτοιες τακτικές είναι συνηθισμένες σε πολέμους όπου υπάρχει ασυμμετρία ισχύος. Η δήλωσή του, όμως, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις, καθώς εκλήφθηκε ως υποβάθμιση ενός περιστατικού που αφορά άμεσα την ασφάλεια των ελληνικών θαλάσσιων ζωνών.

«Δεν συμμερίζομαι τους φόβους ότι αυτός ο πόλεμος θα μεταφερθεί στη Μεσόγειο. Τέτοιες τακτικές είναι κοινές σε συγκρούσεις όπως αυτή της Ουκρανίας, όπου υπάρχει ασυμμετρία ισχύος. Αλλά δεν συμμερίζομαι αυτήν την ανησυχία ακόμα. Θα το παρακολουθούμε στενά», ανέφερε χαρακτηριστικά ο ανώτατος διοικητής του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη.

Η υποβάθμιση του περιστατικού και τα ερωτήματα για την Αθήνα

Η δήλωση Grynkevich έρχεται σε μια στιγμή κατά την οποία η Αθήνα επιχειρεί να διαχειριστεί τις συνέπειες από τον εντοπισμό ενός ουκρανικού μη επανδρωμένου σκάφους κοντά στη Λευκάδα. Το γεγονός ότι ανώτατος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ χαρακτηρίζει τέτοιες ενέργειες ως κοινή πρακτική σε σύγχρονες συγκρούσεις δημιουργεί μείζον πολιτικό και διπλωματικό ζήτημα.

Η ελληνική πλευρά βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα κρίσιμο ερώτημα: εάν ένα οπλισμένο ή εκρηκτικά φορτωμένο ναυτικό drone μπορεί να βρεθεί σε ελληνικές ακτές στο πλαίσιο επιχειρήσεων τρίτης χώρας, ποια είναι η πραγματική δυνατότητα της κυβέρνησης να προστατεύσει τον θαλάσσιο χώρο, τη ναυσιπλοΐα, τα νησιά και το περιβάλλον;

Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, το drone που εντοπίστηκε στις αρχές Μαΐου φέρεται να ήταν ουκρανικό μοντέλο Kossack Mamai και όχι Magura V5, όπως είχε αρχικά αναφερθεί σε ορισμένα δημοσιεύματα. Βρέθηκε σε σπηλιά κοντά στη Λευκάδα, με πυροκροτητές, μεγάλη ποσότητα εκρηκτικών και ενεργή μηχανή.

Μεταγενέστερες αναφορές έκαναν λόγο για φορτίο εκρηκτικών που κυμαινόταν μεταξύ 100 και 300 κιλών, το οποίο κατασχέθηκε και καταστράφηκε από ειδικούς πυροτεχνουργούς. Το περιστατικό φέρεται να τέθηκε υπόψη ευρωπαϊκών και νατοϊκών συνομιλητών από τους υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας, Γιώργο Γεραπετρίτη και Νίκο Δένδια.

Σενάρια για ουκρανική επιχείρηση στη Μεσόγειο

Το σοβαρότερο στοιχείο της υπόθεσης είναι ότι το drone της Λευκάδας φέρεται να μην αποτελεί μεμονωμένο περιστατικό. Σύμφωνα με τα δημοσιεύματα, εξετάζεται το ενδεχόμενο να ήταν μέρος ευρύτερης ουκρανικής επιχείρησης στη Μεσόγειο, με στόχο πλοία που συνδέονται με τη μεταφορά ρωσικών καυσίμων ή πετρελαιοειδών.

Οι πληροφορίες αναφέρουν ότι το Κίεβο είχε προειδοποιήσει την Αθήνα πως πλοία του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» και τάνκερ που μεταφέρουν ρωσικό πετρέλαιο ή άλλα καύσιμα θεωρούνται νόμιμοι στόχοι για τις ουκρανικές δυνάμεις. Μια τέτοια προειδοποίηση, ακόμη και αν δεν συνιστά άμεση ανάληψη ευθύνης για συγκεκριμένη επιχείρηση, δημιουργεί σοβαρό πεδίο ανησυχίας για την ασφάλεια στη Μεσόγειο.

Η Αθήνα φέρεται να έχει ζητήσει από την ουκρανική πλευρά να αποσύρει όσα μη επανδρωμένα σκάφη ενδέχεται να βρίσκονται στην περιοχή, ενώ παράλληλα έχει εκπέμψει προειδοποιήσεις προς τους εταίρους της για τους κινδύνους που δημιουργούνται σε επίπεδο ασφάλειας, ναυσιπλοΐας και περιβαλλοντικής προστασίας.

Κατά τις ίδιες πληροφορίες, το drone μεταφέρθηκε για ανάλυση στον Σκαραμαγκά από εμπειρογνώμονες της ΕΥΠ και των Ενόπλων Δυνάμεων, ενώ τμήμα των στοιχείων για την έρευνα φέρεται να παραχωρήθηκε στην ελληνική πλευρά από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Προσχέδιο των συμπερασμάτων φέρεται να έχει ήδη υποβληθεί στον πρωθυπουργό.

Στο τραπέζι φέρεται να βρίσκεται ακόμη και το ενδεχόμενο προσφυγής στον ΟΗΕ, με αντικείμενο την ανεξέλεγκτη χρήση drones εκτός των άμεσων ζωνών ένοπλης σύγκρουσης με τη Ρωσία. Μια τέτοια κίνηση, εφόσον επιβεβαιωθεί, θα σηματοδοτούσε σοβαρή κλιμάκωση της διπλωματικής διαχείρισης από την ελληνική πλευρά.

Η δύσκολη θέση της κυβέρνησης και το ουκρανικό μήνυμα

Η υπόθεση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη πολιτική βαρύτητα λόγω της σταθερής στήριξης που έχει προσφέρει η κυβέρνηση Μητσοτάκη στην Ουκρανία από την έναρξη του πολέμου. Η Αθήνα έχει κινηθεί επίμονα εντός του νατοϊκού πλαισίου υπέρ του Κιέβου, με πολιτική, διπλωματική και στρατιωτική υποστήριξη.

Ακριβώς γι’ αυτό, οι αναφορές ότι ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών, Andriy Sybiha, δεν ανταποκρίθηκε στις προσπάθειες επικοινωνίας του Γιώργου Γεραπετρίτη δημιουργούν εικόνα διπλωματικής αμηχανίας. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η ουκρανική πλευρά παρέπεμψε τη συζήτηση σε μελλοντική διεθνή συνάντηση, επικαλούμενη φόρτο εργασίας.

Εάν οι πληροφορίες επιβεβαιωθούν, πρόκειται για εξαιρετικά προβληματική στάση απέναντι σε μια χώρα που έχει στηρίξει σταθερά την Ουκρανία σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης και ΝΑΤΟ. Η άρνηση άμεσης επικοινωνίας για ένα περιστατικό που αγγίζει ελληνικές ακτές, ελληνική ασφάλεια και διεθνή ναυσιπλοΐα δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως απλή διπλωματική καθυστέρηση.

Η κυβέρνηση εμφανίζεται να προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση της γραμμής στήριξης προς το Κίεβο και στην ανάγκη να προστατεύσει τα ελληνικά συμφέροντα. Η υπόθεση, όμως, εκθέτει τα όρια μιας εξωτερικής πολιτικής που συχνά παρουσιάζει τη συμμαχική ταύτιση ως επαρκή εγγύηση ασφάλειας.

Κινητή βάση, δυσδιάκριτα USV και το πρόβλημα επιτήρησης

Σύμφωνα με αναφορές που επικαλούνται διεθνείς πηγές, η ουκρανική στρατιωτική κατασκοπία φέρεται να χρησιμοποίησε πλοίο μεταφοράς χύδην φορτίου ως κινητή βάση εκτόξευσης μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας στη Μεσόγειο. Το σενάριο αυτό, εφόσον αποδειχθεί, αλλάζει πλήρως τη διάσταση της υπόθεσης.

Τα συγκεκριμένα σκάφη περιγράφονται ως εξαιρετικά δυσδιάκριτα. Το ίχνος τους φέρεται να μην ξεπερνά το μέγεθος ενός τζετ σκι, γεγονός που καθιστά τον εντοπισμό τους ιδιαίτερα δύσκολο. Η δυνατότητα μεταφοράς και εκτόξευσής τους από πλοία χωρίς σταθερή βάση δημιουργεί νέα δεδομένα για την επιτήρηση θαλάσσιων περιοχών όπως το Ιόνιο, η Ανατολική Μεσόγειος και οι διάδρομοι διέλευσης δεξαμενόπλοιων.

Πηγές που επικαλούνται ελληνικά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι το συγκεκριμένο drone ενδέχεται να μεταφέρθηκε από πλοίο που είχε κινηθεί και προς τη Λιβύη, αν και το Γενικό Επιτελείο φέρεται να θεωρεί απίθανη την εκτόξευσή του από ουκρανική βάση στη λιβυκή επικράτεια.

Το κρίσιμο ζήτημα δεν περιορίζεται πλέον στο αν ένα drone βρέθηκε τυχαία στις ακτές της Λευκάδας. Αφορά το αν η Μεσόγειος μετατρέπεται σταδιακά σε χώρο παράλληλων πολεμικών επιχειρήσεων, με μη επανδρωμένα μέσα, στόχους που συνδέονται με τον πόλεμο Ρωσίας - Ουκρανίας και χώρες όπως η Ελλάδα να καλούνται εκ των υστέρων να διαχειριστούν τους κινδύνους.

Η δήλωση του διοικητή του ΝΑΤΟ ότι δεν συμμερίζεται, προς το παρόν, τον φόβο εξάπλωσης του πολέμου στη Μεσόγειο δεν αρκεί για να καθησυχάσει. Αντιθέτως, η αναγνώριση ότι τέτοιες τακτικές αποτελούν κοινή πρακτική σε συγκρούσεις ασύμμετρης ισχύος επιβεβαιώνει ότι η Ελλάδα βρίσκεται μπροστά σε ένα νέο, σύνθετο και επικίνδυνο πεδίο ασφάλειας.

Η Αθήνα οφείλει να απαιτήσει σαφείς δεσμεύσεις από το Κίεβο, καθαρές απαντήσεις από τους συμμάχους και πραγματική προστασία των ελληνικών θαλάσσιων ζωνών. Η χώρα δεν μπορεί να εμφανίζεται ως απλός χώρος διέλευσης, εκτόξευσης ή κατάληξης πολεμικών επιχειρήσεων τρίτων. Η εθνική ασφάλεια, η ναυσιπλοΐα και η περιβαλλοντική προστασία δεν μπορούν να τίθενται σε δεύτερη μοίρα στο όνομα οποιασδήποτε συμμαχικής ευκολίας.