Νέα έξαρση πειρατείας στον Κόλπο του Άντεν

Η διεθνής ναυτιλιακή κοινότητα βρίσκεται σε επιφυλακή, καθώς η πειρατεία στα ύδατα της Σομαλίας και στον Κόλπο του Άντεν παρουσιάζει δραματική αύξηση, εκμεταλλευόμενη το κενό ασφαλείας που προέκυψε από την αναδιάταξη των διεθνών ναυτικών δυνάμεων προς τις εστίες έντασης στη Μέση Ανατολή. Ο αριθμός των επιθέσεων έχει υπερτριπλασιαστεί σε ετήσια βάση, με περισσότερους από 90 ναυτικούς να κρατούνται όμηροι, γεγονός που έχει σημάνει συναγερμό σε οργανισμούς και κυβερνήσεις.

Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (IMO), έξι πλοία βρίσκονται αυτή τη στιγμή υπό τον έλεγχο πειρατών ή ένοπλων ληστών. Η νέα προειδοποίηση εκδόθηκε μετά την κατάληψη του δεξαμενόπλοιου SIBU 1, πρώην SEAMULL, στις 20 Αυγούστου, στον Κόλπο του Άντεν. Ο γενικός γραμματέας του IMO, Αρσένιο Ντομίνγκεζ, εξέφρασε τη βαθιά του ανησυχία για την ταχεία επιδείνωση της κατάστασης, χαρακτηρίζοντας τα συγκεκριμένα ύδατα ολοένα και πιο επικίνδυνα για τους ναυτικούς.

Έκκληση για αυστηρότερα μέτρα προστασίας

Ο κ. Ντομίνγκεζ απηύθυνε έκκληση προς τις ναυτιλιακές εταιρείες να εφαρμόζουν πιστά τις βέλτιστες πρακτικές προστασίας και να τηρούν τις κατευθυντήριες οδηγίες του Οργανισμού. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εγκύκλιο MSC.1/Circ.1601/Rev.2, η οποία περιλαμβάνει τις αναθεωρημένες οδηγίες για την αντιμετώπιση της πειρατείας. Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν την εκπόνηση αξιολόγησης κινδύνου πριν από τον απόπλου, την επιλογή ασφαλέστερης διαδρομής, την αυξημένη επιτήρηση, την ενίσχυση της προστασίας του πλοίου με ένοπλους φρουρούς και τη θέσπιση σαφών διαδικασιών επικοινωνίας και αντίδρασης σε περίπτωση επίθεσης.

Ο επικεφαλής του IMO τόνισε την ανάγκη ενίσχυσης της διεθνούς ναυτικής συνεργασίας, η οποία στο παρελθόν είχε αποδειχθεί καθοριστική για τον περιορισμό της σομαλικής πειρατείας. Υπογράμμισε ότι η διεθνής κοινότητα δεν μπορεί να επιτρέψει την παγίωση μιας νέας πειρατικής απειλής σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς του παγκόσμιου εμπορίου. «Πάνω από 90 αθώοι ναυτικοί κρατούνται σήμερα αιχμάλωτοι», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι πολλοί από αυτούς έχουν περιορισμένη πρόσβαση σε τρόφιμα, νερό και ιατρική περίθαλψη, ενώ οι οικογένειές τους ζουν στην αγωνία χωρίς αξιόπιστη ενημέρωση.

Το χρονικό της κατάληψης του SIBU 1

Το SIBU 1, ένα δεξαμενόπλοιο περίπου 32.200 dwt κατασκευής του 2001, κινούνταν δυτικά στον κεντρικό Κόλπο του Άντεν όταν εξέπεμψε μήνυμα κινδύνου μέσω VHF, αναφέροντας την προσέγγιση μη εξουσιοδοτημένου σκάφους. Το περιστατικό σημειώθηκε περίπου 136 ναυτικά μίλια ανατολικά της Αλ Μουκάλα της Υεμένης, εντός του διεθνώς αναγνωρισμένου διαδρόμου διέλευσης. Σύμφωνα με τις καταγραφές του JMIC και του UKMTO, στις 08:25 UTC έγινε γνωστό ότι το πλοίο δεχόταν πειρατική επίθεση. Έξι ένοπλοι ανέβηκαν στο δεξαμενόπλοιο, κατέλαβαν τη γέφυρα και άλλαξαν την πορεία του, με πρόθεση να το οδηγήσουν προς το Μποσάσο της Σομαλίας.

Στο πλοίο επέβαιναν 20 ναυτικοί, εκ των οποίων 16 Ινδοί, ένας Σύρος, ένας Σουδανός και ένας Ιρακινός. Οι ινδικές αρχές είχαν ανακοινώσει ότι οι 16 Ινδοί ναυτικοί ήταν ασφαλείς, ωστόσο δεν είχε επιβεβαιωθεί η απελευθέρωση ούτε του πληρώματος ούτε του πλοίου.

Η σύνδεση με τον ιρανικό «σκιώδη στόλο»

Το δεξαμενόπλοιο είχε προηγουμένως την ονομασία SEAMULL και τον Δεκέμβριο του 2025 είχε ενταχθεί στον κατάλογο κυρώσεων του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών. Σύμφωνα με την OFAC, είχε χρησιμοποιηθεί επανειλημμένα για τη μεταφορά ιρανικών πετρελαϊκών προϊόντων, όπως νάφθα και gasoil, ενώ είχε πραγματοποιήσει προσεγγίσεις σε λιμάνια της Υεμένης που ελέγχονται από τους Χούθι. Οι αμερικανικές αρχές το είχαν συνδέσει με την Qatrat Alnada Almasi Ship Management LLC, εταιρεία με έδρα τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, εντάσσοντάς το σε ένα δίκτυο που, σύμφωνα με τις ΗΠΑ, χρησιμοποιούνταν για την παράκαμψη των κυρώσεων κατά του Ιράν.

Η πειρατεία στο υψηλότερο επίπεδο πενταετίας

Σύμφωνα με την έκθεση του Διεθνούς Ναυτιλιακού Γραφείου (IMB), τον Ιούνιο του 2026 η πειρατική δραστηριότητα έχει μετατοπιστεί προς τα ύδατα ανοιχτά της Σομαλίας. Το πρώτο εξάμηνο του έτους αναφέρθηκαν δέκα περιστατικά, έναντι μόλις τριών την αντίστοιχη περίοδο του 2025, σημειώνοντας υπερτριπλασιασμό και φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας. Το πρώτο εξάμηνο του 2024 είχαν καταγραφεί οκτώ περιστατικά, ενώ το 2022 και το 2023 δεν είχε αναφερθεί κανένα. Το IMB προειδοποιεί τη ναυτιλιακή κοινότητα να μην υπάρξει εφησυχασμός και καλεί τα πλοία να εφαρμόζουν αυστηρά τις πλέον πρόσφατες Best Management Practices (BMP).

Διεθνώς, έως τον Ιούνιο του 2026, είχαν καταγραφεί συνολικά 38 περιστατικά πειρατείας και ένοπλης ληστείας κατά πλοίων. Στα 27 από αυτά οι δράστες κατάφεραν να επιβιβαστούν, πέντε πλοία καταλήφθηκαν, τρία δέχθηκαν πυρά και καταγράφηκαν τρεις απόπειρες επίθεσης. Συνολικά 70 ναυτικοί επηρεάστηκαν, εκ των οποίων 67 κρατήθηκαν όμηροι, δύο απειλήθηκαν και ένας τραυματίστηκε. Ενδεικτικό της έντασης είναι ότι στο 84% των πλοίων που δέχθηκαν επίθεση, οι δράστες κατάφεραν να επιβιβαστούν.

Το κενό ασφαλείας και οι επιπτώσεις στο εμπόριο

Εταιρείες ναυτικής ασφάλειας αποδίδουν τη νέα έξαρση της σομαλικής πειρατείας στην αναδιάταξη των διεθνών ναυτικών δυνάμεων προς τις εστίες έντασης στη Μέση Ανατολή. Η αυξημένη στρατιωτική παρουσία γύρω από το Στενό του Ορμούζ και το Μπαμπ ελ-Μαντέμπ έχει περιορίσει την επιτήρηση σε άλλες περιοχές του Κόλπου του Άντεν και του δυτικού Ινδικού Ωκεανού, δημιουργώντας μεγαλύτερα περιθώρια δράσης για τις πειρατικές ομάδες. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε μια περίοδο αυξημένων πιέσεων για τη διεθνή ναυτιλία, η οποία βρίσκεται αντιμέτωπη με επιθέσεις σε κρίσιμα θαλάσσια περάσματα, υψηλότερο ενεργειακό κόστος και σημαντική υποχώρηση της εμπορικής κίνησης σε βασικές αρτηρίες του παγκόσμιου εμπορίου.