Νέο ποινολόγιο στην αλιεία: Πρόστιμα έως το 12πλάσιο και μόρια

Σημαντικές αλλαγές στο καθεστώς ελέγχου της αλιευτικής δραστηριότητας φέρνουν οι διατάξεις του πολυνομοσχεδίου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων που βρίσκεται σε διαβούλευση. Το σχέδιο προβλέπει αυστηρότερες κυρώσεις, δυνατότητα άμεσης ακινητοποίησης αλιευτικών σκαφών, κατασχέσεις αλιευμάτων και εξοπλισμού, καθώς και νέο σύστημα μορίων για όσους υποπίπτουν σε σοβαρές παραβάσεις.

Βασικός στόχος του νέου πλαισίου είναι να περιοριστούν τα περιθώρια για παράνομη αλιεία και να ενισχυθεί η παρακολούθηση σε ολόκληρη την αλυσίδα, από τη δραστηριότητα του σκάφους στη θάλασσα μέχρι τη διακίνηση, την ιχνηλασιμότητα και την τελική πώληση των αλιευτικών προϊόντων.

Στο πλαίσιο αυτό προβλέπεται η δημιουργία Εθνικού Συστήματος Ελέγχου Αλιείας, το οποίο θα καλύπτει τόσο τη θαλάσσια δραστηριότητα όσο και το εμπορικό σκέλος. Το σύστημα θα συνδέεται ψηφιακά και σε πραγματικό χρόνο με τις αρμόδιες υπηρεσίες της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, των κρατών-μελών και των περιφερειακών οργανώσεων διαχείρισης αλιείας.

Κεντρικό ρόλο θα έχει το Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας (ΟΣΠΑ), το οποίο ενισχύεται με νέα ψηφιακά υποσυστήματα και θα λειτουργεί ως ενιαίο περιβάλλον συγκέντρωσης και διασταύρωσης στοιχείων.

Μέσω του ΟΣΠΑ θα παρακολουθούνται το αλιευτικό μητρώο, οι άδειες αλίευσης, τα αλιευτικά σκάφη, η εμπορία και η ιχνηλασιμότητα των προϊόντων, οι παραβάσεις και οι κυρώσεις, οι επιθεωρητές αλιείας, οι μονάδες υδατοκαλλιέργειας καθώς και οι επιχειρήσεις μεταποίησης.

Ακινητοποίηση σκαφών, δεσμεύσεις και κατασχέσεις

Ιδιαίτερα αυστηρές είναι οι προβλέψεις για τα διοικητικά μέτρα που θα μπορούν να λαμβάνουν οι ελεγκτικές αρχές. Ανάλογα με τη φύση και τη σοβαρότητα της παράβασης, θα υπάρχει δυνατότητα άμεσης διακοπής του αλιευτικού ταξιδιού, αλλαγής πορείας του σκάφους και υποχρεωτικής επιστροφής ή μετάβασής του σε λιμάνι για περαιτέρω έλεγχο.

Παράλληλα, προβλέπεται προσωρινή ακινητοποίηση του σκάφους, καθώς και δέσμευση, κατάσχεση ή σφράγιση αλιευτικών εργαλείων και λοιπού εξοπλισμού που συνδέεται με την παράβαση.

Οι αρμόδιες αρχές θα μπορούν επίσης να προχωρούν σε αναστολή της αλιευτικής άδειας. Ιδιαίτερη σημασία έχει ότι η συγκεκριμένη κύρωση θα συνδέεται με το ίδιο το σκάφος και δεν θα μπορεί να παρακαμφθεί μέσω αλλαγής ονόματος, νηολογίου, πλοιοκτήτη ή κυβερνήτη.

Σε περίπτωση κατά την οποία υπάρχουν σοβαρές ενδείξεις τέλεσης βαριάς παράβασης, θα μπορεί να επιβάλλεται δέσμευση αλιευτικών εργαλείων, εξοπλισμού, σκαφών, άλλων πλωτών μέσων, καθώς και προϊόντων αλιείας ή υδατοκαλλιέργειας που θεωρούνται παράνομα.

Όταν επιβάλλεται δέσμευση, ο σχετικός έλεγχος θα πρέπει να ολοκληρώνεται μέσα σε διάστημα που δεν θα υπερβαίνει τις πέντε εργάσιμες ημέρες. Εφόσον διαπιστωθεί παράβαση, τα αντικείμενα που έχουν δεσμευτεί θα κατάσχονται. Αν ο έλεγχος δεν επιβεβαιώσει την παράβαση, θα αποδεσμεύονται.

Για αλιευτικά προϊόντα που προέρχονται από παράνομη δραστηριότητα προβλέπεται κατάσχεση και εκποίηση. Μη επιτρεπόμενα εργαλεία αλιείας θα μπορούν επίσης να κατάσχονται και να καταστρέφονται.

Ειδική πρόβλεψη υπάρχει για τα κατασχεμένα αλιεύματα που παραμένουν κατάλληλα για ανθρώπινη κατανάλωση. Αυτά θα μπορούν, μέσα σε 24 ώρες, να παραδίδονται για φιλανθρωπικούς ή άλλους κοινωφελείς σκοπούς.

Πρόστιμα έως το δωδεκαπλάσιο της αξίας και νέο σύστημα μορίων

Το πολυνομοσχέδιο εισάγει αυστηρότερο πλαίσιο και για τις οικονομικές κυρώσεις. Για παραβάσεις που σχετίζονται, μεταξύ άλλων, με τις άδειες, τους περιορισμούς στα αλιεύματα, τις περιόδους και τις περιοχές αλιείας, καθώς και με τα επιτρεπόμενα εργαλεία και τις μεθόδους, τα πρόστιμα προβλέπεται να κυμαίνονται κατά κανόνα από 600 έως 3.000 ευρώ.

Για αλιευτικά σκάφη που χρησιμοποιούν τράτα βυθού με πόρτες ή γρι-γρι, τα ποσά αυξάνονται και διαμορφώνονται από 1.200 έως 6.000 ευρώ.

Ακόμη αυστηρότερη αντιμετώπιση προβλέπεται για τους υπότροπους. Εάν μέσα σε χρονικό διάστημα δύο ετών ο ίδιος παραβάτης υποπέσει εκ νέου σε παράβαση της ίδιας κατηγορίας, τα προβλεπόμενα ανώτατα και κατώτατα όρια των προστίμων θα διπλασιάζονται.

Για τις σοβαρές παραβάσεις, η οικονομική κύρωση συνδέεται άμεσα με την αξία των παράνομων αλιευμάτων. Το πρόστιμο θα μπορεί να φτάνει στο οκταπλάσιο της αξίας των αλιευτικών προϊόντων που προέρχονται από την παράβαση.

Σε περίπτωση νέας σοβαρής παράβασης μέσα σε τρία χρόνια, το ποσό αυξάνεται ακόμη περισσότερο και μπορεί να ανέλθει στο δωδεκαπλάσιο της αξίας των σχετικών προϊόντων.

Παράλληλα, εισάγεται ένα νέο σύστημα βαθμών ποινής. Για κάθε σοβαρή παράβαση θα επιβάλλεται συγκεκριμένος αριθμός μορίων, τα οποία θα συσσωρεύονται στο μητρώο του παραβάτη.

Η συγκέντρωση συγκεκριμένου αριθμού βαθμών θα μπορεί να οδηγήσει σε προσωρινή αναστολή ή ακόμη και σε αφαίρεση της ατομικής άδειας αλιείας ή της άδειας του σκάφους. Εφόσον ο κάτοχος της άδειας δεν υποπέσει σε νέα σοβαρή παράβαση μέσα σε διάστημα τριών ετών, τα μόρια θα διαγράφονται.

Με τον τρόπο αυτό επιχειρείται να δημιουργηθεί ένα σύστημα στο οποίο η επαναλαμβανόμενη παραβατικότητα θα έχει σωρευτικές συνέπειες και δεν θα αντιμετωπίζεται κάθε περιστατικό ως μεμονωμένη υπόθεση.

Το σχέδιο νόμου επεκτείνεται και στο καθεστώς εκμετάλλευσης των ιχθυοτρόφων υδάτων. Οι αρμόδιες υπηρεσίες αλιείας των Περιφερειών θα υποχρεούνται ανά τριετία να συντάσσουν έκθεση αξιολόγησης για κάθε περιοχή.

Στις εκθέσεις αυτές θα καταγράφονται μεταξύ άλλων η ποσότητα και η αξία της παραγωγής, οι θέσεις εργασίας που δημιουργούνται, καθώς και οι ανάγκες για παρεμβάσεις σε επίπεδο υποδομών και προστασίας του περιβάλλοντος.

Για τις εκμισθώσεις μέσω δημοπρασίας προβλέπεται η δυνατότητα αναμίσθωσης για χρονικό διάστημα έως δέκα ετών, εφόσον ο μισθωτής έχει εντάξει το μίσθιο σε συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα και μπορεί να αποδείξει ότι η εκμετάλλευσή του υπήρξε επιτυχημένη.

Αντίστοιχη δυνατότητα προβλέπεται και για τους Οργανισμούς Τοπικής Αυτοδιοίκησης, οι οποίοι θα μπορούν να συνεχίσουν την απευθείας εκμίσθωση ιχθυοτρόφων υδάτων σε αλιευτικούς συνεταιρισμούς. Και σε αυτές τις περιπτώσεις η διάρκεια μπορεί να φτάνει τα δέκα χρόνια, όταν η εκμετάλλευση συνδέεται με συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα.

Με το νέο πλαίσιο το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης επιχειρεί να δημιουργήσει ένα αυστηρότερο και περισσότερο ψηφιοποιημένο σύστημα εποπτείας, με ελέγχους σε πραγματικό χρόνο, βαριά πρόστιμα, κατασχέσεις και σωρευτικές κυρώσεις. Εφόσον οι διατάξεις ψηφιστούν στην τελική τους μορφή, αλλάζει ουσιαστικά ο τρόπος με τον οποίο θα αντιμετωπίζονται οι σοβαρές αλιευτικές παραβάσεις και η παράνομη διακίνηση προϊόντων.