Υπάρχει ένας σύγχρονος ανθρωπότυπος που δεν εκφράζει την εξέλιξη, αλλά την αποσύνθεση του ανθρώπινου μέτρου. Αναγνωρίζεται ως ο πρόθυμος, ευγενικός και σιωπηλός μικρός μηχανισμός αυτοπροώθησης, ένας υπολογιστής συμφερόντων που κινείται με ακρίβεια και ψυχρότητα.
Είναι ο άνθρωπος της αδιάκοπης δραστηριότητας και της πλήρους εσωτερικής αδράνειας. Δρα χωρίς διακοπή, χωρίς κατεύθυνση, χωρίς σκοπό. Η κινητικότητά του καλύπτει ένα κενό που δεν μπορεί να γεμίσει. Δεν επιδιώκει κάτι, αναπαράγει την ίδια την επιδίωξη ως αυτοσκοπό. Εκφράζει μια βούληση αποκομμένη από κάθε νόημα, μια ύπαρξη όπου η πράξη έχει απογυμνωθεί από κάθε τελικό προορισμό.
Η γλώσσα του αποκαλύπτει την ένδεια. Λέξεις άδειες, έννοιες απονευρωμένες, ένας λόγος που συγκαλύπτει την ανυπαρξία περιεχομένου. Η προσαρμοστικότητα προβάλλεται ως αρετή, ενώ αποτελεί ένδειξη διάλυσης. Δεν αντέχει τη δέσμευση, αποφεύγει τη σταθερότητα, εγκαταλείπει κάθε ταυτότητα πριν αποκτήσει βάρος. Είναι ένα ρευστό περίγραμμα χωρίς πυρήνα, μια διαρκής φυγή από κάθε ορισμό.
Στον πυρήνα του βρίσκεται η απόρριψη κάθε σταθερότητας. Η μονιμότητα τον εκθέτει, τα όρια τον αποκαλύπτουν. Επιλέγει τη συνεχή μεταβολή και την αναγορεύει σε αξία. Η καινοτομία γίνεται πρόσχημα για την αδυναμία ριζώματος. Κινείται ως καταναλωτής εμπειριών, χωρίς πρόθεση να ανήκει πουθενά. Προβάλλεται ως αναζητητής, ως expat, ως πρόσωπο της start-up κουλτούρας, ενώ στην πράξη αποφεύγει κάθε ουσιαστική σχέση με την πραγματικότητα.
Απορρίπτει κάθε υπερβατική αρχή, όχι από στοχασμό, αλλά επειδή δεν αντέχει την ευθύνη. Το μέτρο τον περιορίζει και η λογοδοσία τον εκθέτει. Διακηρύσσοντας αυτονομία, αποκαλύπτει την πλήρη εξάρτηση από τις παρορμήσεις του. Είναι δέσμιος των επιθυμιών του, ανίκανος να επιβληθεί στον εαυτό του. Εμφανίζεται ως κυρίαρχος, ενώ στερείται κάθε πραγματικής κυριαρχίας.
Η ηθική του είναι εργαλειακή και ψυχρή. Το καλό ταυτίζεται με το προσωπικό όφελος. Συσσωρεύει χωρίς όριο, αδιαφορώντας για τις συνέπειες. Ο κόσμος μετατρέπεται σε πεδίο εκμετάλλευσης. Στην επιφάνεια εμφανίζεται συνεργάσιμος και ευγενικός. Η ευγένεια είναι τεχνική, το χαμόγελο εργαλείο, η συνεργασία προσωρινή σύμπτωση συμφερόντων.
Φθάνει νωρίς στη δουλειά και στα ραντεβού, όχι από αφοσίωση, αλλά από υπολογισμό. Χαμογελά διαρκώς, ενώ εσωτερικά καταγράφει τις αδυναμίες των άλλων. Συγχαίρει χωρίς να πιστεύει, συνεργάζεται χωρίς να εμπιστεύεται, αποκαλεί φίλους χωρίς να γνωρίζει τη φιλία. Η εύκολη χρήση της λέξης «φίλε» αποτυπώνει την αποσύνθεση των σχέσεων, κάτι που ενισχύεται συνεχώς στη δημόσια και ψηφιακή επικοινωνία.
Δεν επιδιώκει να δημιουργήσει, επιδιώκει να εξαντλήσει και να εγκαταλείψει. Οι άλλοι δεν είναι συνοδοιπόροι, αλλά εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν ή να υπονομευθούν. Δεν διαθέτει σταθερότητα, κινείται μέσα σε ένα διαρκές πλέγμα ιδιοτελών υπολογισμών, το οποίο εκλαμβάνει ως υπεροχή. Η ειλικρίνεια απουσιάζει εκεί όπου απουσιάζει η δέσμευση, και η φιλία καταρρέει όταν ο άλλος αντιμετωπίζεται ως μέσο.
Δεν οικοδομεί, διαβρώνει. Δεν ανήκει, διέρχεται. Ερμηνεύει αυτή την αδυναμία ως ελευθερία. Πιστεύει ότι υπερβαίνει όρια, ενώ έχει απωλέσει κάθε μέτρο. Χωρίς μέτρο, καταρρέει κάθε δυνατότητα κρίσης και αρετής. Η φιλοδοξία του αφορά τη διαφυγή από το ουσιώδες. Η δραστηριότητά του καταλήγει σε σπατάλη ενέργειας χωρίς κατεύθυνση. Δεν επιδιώκει να γίνει κάτι, επιδιώκει να αποφύγει το να είναι.
Μια τέτοια ύπαρξη δεν μπορεί να στηρίξει κοινωνία. Η κοινωνία απαιτεί συνοχή, ρόλους, ευθύνη και αλληλεξάρτηση. Δεν συγκροτείται από μονάδες που ανταγωνίζονται αδιάκοπα, αλλά από σχέσεις που θεμελιώνουν κοινό τόπο. Όταν τα μέρη ενός οργανισμού στρέφονται το ένα εναντίον του άλλου, η κατάληξη είναι η διάλυση. Όταν το επιμέρους υπονομεύει το όλο, επικρατεί η παρακμή που χαρακτηρίζει τον σύγχρονο εμπορευματικό πολιτισμό.
Ο άνθρωπος που αρνείται να δεσμευτεί σε κάτι ανώτερο από τον εαυτό του δεν απελευθερώνεται. Περιορίζεται και φτωχαίνει. Η διαρκής του κίνηση αποτελεί επανάληψη του ίδιου κενού. Όπως επισήμανε ο Immanuel Kant, η ανθρωπότητα προχωρά είτε μέσω πνευματικής ανόδου είτε μέσω της εμπειρίας του χάους.
