Οδικός άξονας Ηρακλείου–Μεσαράς: Οι κατασκευαστικές εκκρεμότητες κοστίζουν 35 εκατ.

Επτάμισι χρόνια μετά την παράδοσή του στην κυκλοφορία, ο οδικός άξονας Ηρακλείου–Μεσαράς εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρές κατασκευαστικές και τεχνικές εκκρεμότητες, οι οποίες απαιτούν πρόσθετες παρεμβάσεις συνολικού προϋπολογισμού περίπου 35 εκατομμυρίων ευρώ. Ανάμεσα στα έργα που θεωρούνται πλέον αναγκαία περιλαμβάνεται και η κατασκευή δεύτερης σήραγγας στην περιοχή της Αγίας Βαρβάρας, αποκλειστικά για την ασφαλή διαφυγή ανθρώπων σε περίπτωση έκτακτου περιστατικού.

Ο δρόμος, που άνοιξε για τους οδηγούς τον Μάιο του 2019, εξακολουθεί να παρουσιάζει ελλείψεις οι οποίες συνδέονται με γεωτεχνικές δυσκολίες, αλλαγές στον αρχικό σχεδιασμό και έργα που παρέμειναν ανολοκλήρωτα. Η νέα οικονομική απαίτηση των 35 εκατ. ευρώ αναδεικνύει το μέγεθος των προβλημάτων ενός οδικού έργου που, παρά την πολυετή λειτουργία του, δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί στο σύνολό του.

Ο πρόεδρος του Οργανισμού Ανάπτυξης Κρήτης (ΟΑΚ Α.Ε.), Θοδωρής Νίνος, παρουσίασε στο Cretalive τον σχεδιασμό για μια ενιαία συμπληρωματική εργολαβία, η οποία προορίζεται να αντιμετωπίσει τις εκκρεμότητες στο τμήμα Αγία Βαρβάρα–Απομαρμά–Άγιοι Δέκα.

Στο συγκεκριμένο πρόγραμμα περιλαμβάνονται η κατασκευή της σήραγγας διαφυγής στην Αγία Βαρβάρα, η ολοκλήρωση του Ανισόπεδου Κόμβου Πανασού, η διευθέτηση προβλημάτων στην είσοδο της Αγίας Βαρβάρας, καθώς και πρόσθετες εργασίες προστασίας και ασφάλειας σε σημεία του αυτοκινητοδρόμου.

Στόχος του ΟΑΚ είναι να συγκεντρωθούν οι απαραίτητες μελέτες σε μία εργολαβία, προκειμένου να αντιμετωπιστούν συνολικά οι κατασκευαστικές εκκρεμότητες. Οι διαδικασίες μελετητικής ωρίμανσης και εγκρίσεων προβλέπεται να ολοκληρωθούν μέχρι το τέλος του 2026.

Η πραγματική έναρξη των εργασιών, ωστόσο, παραμένει συνδεδεμένη με την εξασφάλιση των αναγκαίων πόρων από το Υπουργείο Υποδομών. Μέχρι στιγμής, η χρηματοδότηση των 35 εκατομμυρίων ευρώ αποτελεί το καθοριστικό ζήτημα για την υλοποίηση του σχεδιασμού.

Σήραγγα διαφυγής 11,3 εκατ. ευρώ εξαιτίας της αύξησης του μήκους

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ανάγκη κατασκευής μιας νέας, παράλληλης σήραγγας στην Αγία Βαρβάρα, με εκτιμώμενο κόστος 11,3 εκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για υποδομή ασφαλείας που προορίζεται αποκλειστικά για την εκκένωση της υφιστάμενης οδικής σήραγγας σε περίπτωση πυρκαγιάς, τροχαίου ατυχήματος ή άλλου σοβαρού συμβάντος.

Η συγκεκριμένη απαίτηση προέκυψε έπειτα από τροποποιήσεις στην αρχική κατασκευή. Η σήραγγα είχε αρχικά σχεδιαστεί με μήκος 496 μέτρων, ωστόσο οι γεωτεχνικές δυσκολίες που εμφανίστηκαν κατά την εκτέλεση των εργασιών οδήγησαν σε μετατόπιση των στομίων εισόδου και εξόδου.

Ως αποτέλεσμα, το τελικό μήκος διαμορφώθηκε στα 524 μέτρα, υπερβαίνοντας κατά 24 μέτρα το όριο των 500 μέτρων, το οποίο, βάσει των απαιτήσεων αδειοδότησης που εφαρμόζονται στη συγκεκριμένη περίπτωση, καθιστά αναγκαία τη δημιουργία πρόσθετης εξόδου διαφυγής.

Η μεταβολή αυτή στον κατασκευαστικό σχεδιασμό συνεπάγεται μια νέα δαπάνη εκατομμυρίων ευρώ, η οποία δεν είχε περιληφθεί στο αρχικό αντικείμενο του έργου. Το πρόσθετο κόστος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των οικονομικών συνεπειών που μπορούν να προκαλέσουν οι μεταγενέστερες τεχνικές τροποποιήσεις σε μια μεγάλη δημόσια υποδομή.

Ο Θοδωρής Νίνος εξήγησε ότι η παράλληλη σήραγγα θα προσφέρει ασφαλή διέξοδο στους ανθρώπους που ενδεχομένως εγκλωβιστούν μέσα στο υφιστάμενο τούνελ. Η χρήση της προβλέπεται αποκλειστικά για πεζούς, ώστε να απομακρύνονται από την επικίνδυνη περιοχή και να οδηγούνται σε προστατευμένο εξωτερικό χώρο.

Η αναγκαιότητα της παρέμβασης συνδέεται με τις απαιτήσεις της αρμόδιας Αρχής Αδειοδότησης Σηράγγων, προκειμένου να ολοκληρωθούν οι προβλεπόμενες διαδικασίες αδειοδότησης του έργου.

Το γεγονός ότι η σχετική υποχρέωση προέκυψε μετά την αύξηση του μήκους της σήραγγας αναδεικνύει ένα ουσιαστικό πρόβλημα στον συνολικό σχεδιασμό του οδικού άξονα. Μια μεταβολή μόλις 28 μέτρων σε σχέση με την αρχική μελέτη οδηγεί σήμερα στην ανάγκη κατασκευής μιας πρόσθετης εγκατάστασης ασφαλείας, αξίας 11,3 εκατομμυρίων ευρώ.

Η εξέλιξη δημιουργεί εύλογο προβληματισμό για την πληρότητα των αρχικών μελετών, τη διαχείριση των γεωτεχνικών προβλημάτων και το συνολικό οικονομικό αποτύπωμα των αλλαγών που πραγματοποιήθηκαν κατά την κατασκευή.

Οι εκκρεμότητες στον Πανασό και η αναζήτηση χρηματοδότησης

Στο ίδιο πρόγραμμα περιλαμβάνεται και η αποπεράτωση του Ανισόπεδου Κόμβου Πανασού, ο οποίος παραμένει μία από τις σημαντικότερες εκκρεμότητες του δρόμου Ηρακλείου–Μεσαράς.

Ο προϋπολογισμός για τη συγκεκριμένη παρέμβαση υπολογίζεται περίπου στα 5,5 εκατομμύρια ευρώ, ενώ ο πρόεδρος του ΟΑΚ αναφέρθηκε σε εκτίμηση 5,1 εκατομμυρίων ευρώ για την ολοκλήρωση του κόμβου.

Όπως ανέφερε, τα γεωτεχνικά προβλήματα που είχαν επιβαρύνει την εξέλιξη του συγκεκριμένου έργου έχουν πλέον αντιμετωπιστεί σε μελετητικό επίπεδο, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για τη συνέχιση της διαδικασίας υλοποίησης.

Παράλληλα, προβλέπονται παρεμβάσεις απορροής και διαχείρισης ομβρίων υδάτων, καθώς και εργασίες σταθεροποίησης και προστασίας πρανών στα ορύγματα 4, 8 και 9, όπως αυτά αποτυπώνονται στις σχετικές μελέτες.

Ειδικές εργασίες απαιτούνται επίσης στην περιοχή της σήραγγας της Πλουτής, όπου είχαν εμφανιστεί στο παρελθόν καθιζήσεις, γεγονός που καθιστά απαραίτητα τα πρόσθετα μέτρα προστασίας.

Στις υπολειπόμενες παρεμβάσεις εντάσσεται και η ολοκλήρωση του οδικού τμήματος πριν από την είσοδο στη σήραγγα της Αγίας Βαρβάρας, όπου είχαν καταγραφεί ανάλογες γεωτεχνικές δυσκολίες.

Πέρα από τις μεγάλες κατασκευαστικές παρεμβάσεις, ο Οργανισμός Ανάπτυξης Κρήτης έχει ήδη ενεργοποιήσει πρόγραμμα συντήρησης του υφιστάμενου οδικού άξονα, προϋπολογισμού 600.000 ευρώ.

Οι εργασίες αφορούν, μεταξύ άλλων, τη συντήρηση των προστατευτικών στηθαίων, την αποκατάσταση φθορών στον ασφαλτοτάπητα και άλλες παρεμβάσεις που σχετίζονται με τη λειτουργική ασφάλεια του δρόμου.

Επιπλέον, αναμένεται συμπληρωματική χρηματοδότηση 300.000 ευρώ, η οποία προορίζεται για τις σήραγγες του οδικού δικτύου. Στο αντικείμενο των εργασιών περιλαμβάνονται η συντήρηση των συστημάτων φωτισμού, οι υποδομές πυρασφάλειας και τα συστήματα απομακρυσμένης παρακολούθησης και διαχείρισης.

Κατά τον Θοδωρή Νίνο, τα ζητήματα της τρέχουσας συντήρησης μπορούν να αντιμετωπιστούν μέσα από τις διαδικασίες που έχουν ήδη ενεργοποιηθεί. Το μεγαλύτερο πρόβλημα αφορά την εξασφάλιση χρηματοδότησης για τα νέα έργα, ώστε να ολοκληρωθεί ουσιαστικά ο οδικός άξονας.

Ο ΟΑΚ εκτιμά ότι οι αναγκαίες μελέτες θα έχουν ολοκληρωθεί μέχρι τη λήξη του 2026. Στη συνέχεια θα απαιτηθεί συνεννόηση με το Υπουργείο Υποδομών για την εξεύρεση των 35 εκατομμυρίων ευρώ και την προώθηση της δημοπράτησης.

Ο πρόεδρος του Οργανισμού προειδοποίησε, μάλιστα, ότι η περαιτέρω αναβολή των παρεμβάσεων ενδέχεται να οδηγήσει σε υπερδιπλασιασμό του κόστους τους στο μέλλον.

Η υπόθεση του δρόμου Ηρακλείου–Μεσαράς αναδεικνύει τις σοβαρές συνέπειες που έχει η παράδοση μεγάλων δημόσιων έργων με ανοιχτές κατασκευαστικές υποχρεώσεις. Επτάμισι χρόνια μετά την έναρξη λειτουργίας του, εξακολουθούν να απαιτούνται νέες δαπάνες πολλών εκατομμυρίων ευρώ για την αντιμετώπιση τεχνικών εκκρεμοτήτων και την ολοκλήρωση υποδομών ασφαλείας.

Η ευθύνη για την εξασφάλιση της χρηματοδότησης και την οριστική ολοκλήρωση του έργου βρίσκεται πλέον στο πεδίο της κεντρικής διοίκησης και του αρμόδιου υπουργείου. Ο χρόνος που έχει ήδη χαθεί, οι συνεχείς τεχνικές παρεμβάσεις και η οικονομική επιβάρυνση καθιστούν επιτακτική την ανάγκη συγκεκριμένων αποφάσεων, σαφούς χρονοδιαγράμματος και ουσιαστικής λογοδοσίας για τις εκκρεμότητες που εξακολουθούν να συνοδεύουν έναν από τους σημαντικότερους οδικούς άξονες της Κρήτης.