21 Νοεμβρίου 2026

Αλιεία υπό πίεση: Ακριβό πετρέλαιο, γερασμένα σκάφη και ενισχύσεις υπό εξέταση

Το υψηλό κόστος λειτουργίας, η παλαιότητα των σκαφών και οι πιέσεις στα θαλάσσια οικοσυστήματα διαμορφώνουν ένα απαιτητικό περιβάλλον για την ελληνική αλιεία. Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Αλιείας, στις 21 Νοεμβρίου, ο γενικός γραμματέας Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπύρος Πρωτοψάλτης, παρουσιάζει τα μεγέθη του κλάδου και τις κυβερνητικές παρεμβάσεις, αναγνωρίζοντας τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι επαγγελματίες της θάλασσας.

Σε άρθρο του στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, συνδέει την αλιευτική δραστηριότητα με την παραγωγική παράδοση της χώρας, τη διατήρηση θέσεων εργασίας και την οικονομική ζωή των παράκτιων και νησιωτικών περιοχών. Υπογραμμίζει επίσης τη συμβολή της στην επισιτιστική ασφάλεια και στη γαλάζια οικονομία.

Η ουσιαστική στήριξη του κλάδου, ωστόσο, θα κριθεί από το κατά πόσο οι χρηματοδοτήσεις και οι σχεδιαζόμενες ρυθμίσεις μεταφράζονται σε βιώσιμο εισόδημα, ασφαλέστερη εργασία και δυνατότητα ανανέωσης του στόλου.

Η παραγωγή, οι θέσεις εργασίας και οι πιέσεις στους αλιείς

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Ετήσιας Έκθεσης Αλιευτικού Στόλου 2025 της Γενικής Διεύθυνσης Αλιείας του υπουργείου, τα οποία επικαλείται ο κ. Πρωτοψάλτης, η ελληνική θαλάσσια αλιεία παρήγαγε 42.127 τόνους αλιευμάτων, αξίας 158,76 εκατ. ευρώ.

Ο στόλος περιλάμβανε 11.457 σκάφη, με περίπου το 94% να έχει μήκος μικρότερο των 12 μέτρων. Η κυριαρχία των μικρών σκαφών αναδεικνύει τη σημασία της παράκτιας αλιείας για τις τοπικές κοινωνίες και την ανάγκη παρεμβάσεων προσαρμοσμένων στα χαρακτηριστικά της.

Με βάση τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ για το 2024 που παρατίθενται στο άρθρο, περισσότεροι από 15.000 εργαζόμενοι απασχολούνταν στη μέση και παράκτια αλιεία. Στην παραγωγή ξεχωρίζουν ο γαύρος, με 10.445 τόνους, και η σαρδέλα, με 4.542 τόνους, μαζί με τα υπόλοιπα αλιεύματα που διοχετεύονται στην αγορά.

Παράλληλα, το 2025 άδεια αλιευτικού τουρισμού διέθεταν 382 σκάφη. Η δραστηριότητα αυτή προσφέρει δυνατότητες συμπληρωματικού εισοδήματος, συνδέοντας την επαγγελματική αλιεία με την τουριστική εμπειρία.

Ο γενικός γραμματέας αναγνωρίζει ότι το ενεργειακό κόστος, η γήρανση των σκαφών και η πίεση σε ορισμένα ιχθυαποθέματα επιβαρύνουν την καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων. Οι δυσκολίες αυτές επηρεάζουν τόσο την οικονομική αντοχή των αλιέων όσο και τη δυνατότητα συνέχισης της δραστηριότητάς τους.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει στην εξάπλωση ξενικών και χωροκατακτητικών ειδών στη Μεσόγειο. Όπως σημειώνει, τα είδη αυτά μεταβάλλουν τις ισορροπίες των οικοσυστημάτων, ασκούν πίεση στους θαλάσσιους πόρους και προκαλούν ζημιές στην αλιευτική παραγωγή.

Οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής ενισχύουν την ανάγκη επιστημονικής παρακολούθησης και στοχευμένης προστασίας. Η διατήρηση των ιχθυαποθεμάτων αποτελεί προϋπόθεση για τη μακροχρόνια επιβίωση του επαγγέλματος.

Εκσυγχρονισμός, αποζημιώσεις και παρέμβαση για τον λαγοκέφαλο

Στο πεδίο των χρηματοδοτήσεων, ο κ. Πρωτοψάλτης αναφέρεται στο Πρόγραμμα «Αλιεία, Υδατοκαλλιέργεια και Θάλασσα 2021–2027». Η δράση εκσυγχρονισμού αλιευτικών σκαφών, προϋπολογισμού 16 εκατ. ευρώ, συγκέντρωσε 339 αιτήσεις, με προτεινόμενες επενδύσεις σχεδόν 30 εκατ. ευρώ.

Η απόσταση μεταξύ του προϋπολογισμού και της αξίας των επενδυτικών προτάσεων αποτυπώνει το ενδιαφέρον για αναβάθμιση του στόλου. Καθιστά επίσης κρίσιμο το εύρος της τελικής κάλυψης των αιτημάτων και τον χρόνο υλοποίησης των ενισχύσεων.

Για την προστασία του εισοδήματος, ο γενικός γραμματέας παραθέτει συνολικές καταβολές 66 εκατ. ευρώ προηγούμενων ετών. Από αυτά, 41 εκατ. ευρώ αφορούσαν ζημιές από προστατευόμενα θαλάσσια είδη το 2024 και το 2025, ενώ 25 εκατ. ευρώ καταβλήθηκαν το 2022 για τις επιπτώσεις της ουκρανικής κρίσης.

Σύμφωνα με την παρουσίασή του, ακολουθεί νέα δράση αποζημιώσεων ύψους 25 εκατ. ευρώ, αυξημένη κατά 10 εκατ. ευρώ, για φθορές σε αλιευτικά εργαλεία και απώλειες παραγωγής της περιόδου 2025–2026.

Αναφορικά με το αλιευτικό πετρέλαιο, αναφέρει ότι η επιδότηση διαμορφώθηκε στα 32 λεπτά ανά λίτρο για τον Απρίλιο και τον Μάιο και στα 24 λεπτά για το διάστημα Ιουνίου–Αυγούστου 2026. Για τον Σεπτέμβριο και τον Οκτώβριο αυξήθηκε στα 40 λεπτά ανά λίτρο.

Η συνέχιση της ενίσχυσης για τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο βρίσκεται υπό εξέταση, σύμφωνα με τον ίδιο. Επομένως, η σχετική αναφορά αφορά ενδεχόμενη επέκταση και όχι ήδη οριστικοποιημένη καταβολή.

Για την Κρήτη και το Νότιο Αιγαίο προβλέπεται πιλοτική δράση στοχευμένης αλίευσης λαγοκέφαλου, ύψους 1,5 εκατ. ευρώ. Η παρέμβαση εντάσσεται στην προσπάθεια αντιμετώπισης των επιπτώσεων του χωροκατακτητικού είδους στην αλιευτική δραστηριότητα.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ο κ. Πρωτοψάλτης αναφέρεται σε κατ’ αρχήν συμφωνία στο Συμβούλιο Υπουργών της ΕΕ, έπειτα από παρέμβαση του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μαργαρίτη Σχοινά. Κατά την περιγραφή του, η συμφωνία δημιουργεί προοπτική χρηματοδότησης της ανανέωσης του αλιευτικού στόλου για την περίοδο 2028–2034, για πρώτη φορά έπειτα από 12 χρόνια.

Η ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία παραμένει σε εξέλιξη. Η τελική διαμόρφωση του πλαισίου θα καθορίσει τις προϋποθέσεις και τις δυνατότητες αξιοποίησης των πόρων για σύγχρονα σκάφη και προσέλκυση νέων επαγγελματιών.

Ο γενικός γραμματέας περιλαμβάνει στις προτεραιότητες την αξιοποίηση της τεχνολογίας, την αντιμετώπιση της παράνομης αλιείας και την αποτελεσματικότερη παρακολούθηση της δραστηριότητας. Συνδέει αυτές τις παρεμβάσεις με τη βιώσιμη διαχείριση των θαλάσσιων πόρων.

Καταλήγοντας, επισημαίνει ότι η αναγνώριση των ανθρώπων της θάλασσας πρέπει να αποτυπώνεται στις πραγματικές δυνατότητές τους να εργάζονται, να επενδύουν και να εξασφαλίζουν αξιοπρεπές εισόδημα. Η υλοποίηση των μέτρων και η πρόσβαση των αλιέων στις ενισχύσεις αποτελούν το ουσιαστικό κριτήριο αξιολόγησης της κυβερνητικής πολιτικής για έναν κλάδο κρίσιμο για την περιφέρεια και την ελληνική παραγωγή.