Το Μαξίμου καίει νωρίς το χαρτί των παροχών

Η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Βούλα, με την αιχμή για τον «τζάμπα 1» που ανταγωνίζεται τον «τζάμπα 2», εντάσσεται σε έναν ευρύτερο κυβερνητικό σχεδιασμό για την άμεση αποδόμηση της αντιπολιτευτικής παροχολογίας. Το Μέγαρο Μαξίμου είχε ήδη αποφασίσει ότι η συζήτηση για δωρεάν μέτρα και κοινωνικές παροχές έπρεπε να ανακοπεί έγκαιρα, προτού μετατραπεί σε κεντρικό προεκλογικό εργαλείο στα χέρια του ΠΑΣΟΚ και του Αλέξη Τσίπρα.

Η επιλογή του τόπου και της στιγμής είχε σαφή πολιτικό συμβολισμό. Ο Πρωθυπουργός εμφανίστηκε μετά την αυτοψία στα αντιπλημμυρικά έργα στο ρέμα Κόρμπι και την επίσκεψη στο Κέντρο Υγείας Βάρης, σε ένα σκηνικό που στόχευε να εκπέμψει εικόνα κυβέρνησης που παραδίδει έργα, υποδομές και υπηρεσίες. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η επίθεση κατά των «δωρεάν» υποσχέσεων της αντιπολίτευσης λειτούργησε ως μήνυμα πολιτικής αντιπαράθεσης με φόντο την οικονομία και τη δημοσιονομική πειθαρχία.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης απέφυγε να κατονομάσει ευθέως ποιος είναι ο πρώτος και ποιος ο δεύτερος «τζάμπας». Η αμφισημία ήταν πολιτικά υπολογισμένη. Με μία φράση επιχείρησε να πλήξει ταυτόχρονα τον Νίκο Ανδρουλάκη και τον Αλέξη Τσίπρα, χωρίς να εμφανίσει κανέναν από τους δύο ως αποκλειστικό αντίπαλο της Νέας Δημοκρατίας.

Η σύγκρουση για τα δωρεάν ΜΜΜ

Η αφορμή δόθηκε από τις εξαγγελίες για τις δωρεάν μετακινήσεις στα ΜΜΜ. Ο Νίκος Ανδρουλάκης δεσμεύθηκε για δωρεάν μετακίνηση στα μέσα μαζικής μεταφοράς για όλους τους νέους έως 24 ετών σε Αττική και Θεσσαλονίκη. Λίγες ώρες αργότερα, ο Αλέξης Τσίπρας επιχείρησε να υπερκεράσει την πρόταση του ΠΑΣΟΚ, προβάλλοντας καθολική δωρεάν μετακίνηση στα αστικά κέντρα όλης της χώρας, χωρίς ηλικιακό περιορισμό.

Η κοστολόγηση των δύο προτάσεων δημιουργεί το πεδίο πάνω στο οποίο κινείται η κυβερνητική αντεπίθεση. Το μέτρο του ΠΑΣΟΚ υπολογίζεται περίπου στα 35 εκατομμύρια ευρώ, ενώ η πρόταση του πολιτικού σχήματος Τσίπρα εκτιμάται γύρω στα 350 εκατομμύρια ευρώ. Η διαφορά είναι δεκαπλάσια και αξιοποιείται από τη Νέα Δημοκρατία ως απόδειξη ότι η αντιπολίτευση εισέρχεται σε διαγωνισμό υποσχέσεων χωρίς επαρκή απάντηση για την πηγή χρηματοδότησης.

Το κυβερνητικό επιχείρημα συνοψίζεται στη φράση ότι κάθε «τζάμπα» παροχή επιστρέφει τελικά ως λογαριασμός στους πολίτες. Αυτή η γραμμή αναμένεται να επαναληφθεί από υπουργούς και κομματικά στελέχη της Νέας Δημοκρατίας, καθώς συμπυκνώνει τη στρατηγική του Μαξίμου απέναντι στις εξαγγελίες κοινωνικών μέτρων από την αντιπολίτευση.

Η κυβέρνηση επιδιώκει να μεταφέρει τη συζήτηση από το πεδίο της κοινωνικής ανάγκης στο πεδίο της δημοσιονομικής αντοχής. Το μήνυμα που εκπέμπει είναι ότι οι παροχές απαιτούν πόρους και ότι κάθε εξαγγελία πρέπει να συνοδεύεται από καθαρή απάντηση για το ποιος πληρώνει. Πρόκειται για πολιτική τακτική που επιχειρεί να παρουσιάσει τη Νέα Δημοκρατία ως δύναμη οικονομικού ρεαλισμού, απέναντι σε αντιπολιτευτικές δυνάμεις που κατηγορούνται ότι καλλιεργούν νέα «λεφτόδεντρα».

Απέναντι στο μέτρο των δωρεάν μετακινήσεων, η Πειραιώς προβάλλει τον μηδενισμό του φόρου εισοδήματος για νέους έως 25 ετών με εισόδημα έως 20.000 ευρώ. Το κυβερνητικό σκεπτικό είναι ότι το μέτρο αυτό αφορά εργαζόμενους νέους σε όλη τη χώρα και όχι μόνο όσους ζουν ή μετακινούνται σε δύο μεγάλα αστικά κέντρα.

Η πολιτική διατύπωση είναι απλή: αντί για ένα δωρεάν εισιτήριο, η κυβέρνηση προβάλλει τη μείωση φορολογικής επιβάρυνσης και την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος. Με αυτό τον τρόπο επιχειρεί να εμφανίσει τη δική της παρέμβαση ως ευρύτερη, πιο στοχευμένη και λιγότερο επιβαρυντική για τα δημόσια οικονομικά.

Η μάχη για τους νέους και η σκιά του 2015

Η αντιπολίτευση, από την πλευρά της, επιχειρεί να αντιστρέψει την πίεση. Ο Νίκος Ανδρουλάκης επαναφέρει το επιχείρημα ότι τόσο ο Κυριάκος Μητσοτάκης όσο και ο Αλέξης Τσίπρας έχουν ήδη κυβερνήσει, έχουν κριθεί από τους πολίτες και έχουν αφήσει πίσω τους πολιτικές ασυνέπειες. Πρόκειται για γραμμή που απευθύνεται κυρίως σε νεότερες ηλικίες, οι οποίες δοκιμάζονται από την ακρίβεια, το κόστος στέγασης και τη δυσκολία εισόδου σε σταθερή εργασία.

Η μάχη για τους πολίτες κάτω των 35 ετών αποκτά κεντρική σημασία. Η Νέα Δημοκρατία προσπαθεί να συγκρατήσει απώλειες, το ΠΑΣΟΚ επιχειρεί να εμφανιστεί ως αξιόπιστη εναλλακτική και ο Αλέξης Τσίπρας αναζητά χώρο επιστροφής στο πολιτικό παιχνίδι. Σε αυτό το ακροατήριο, οι υποσχέσεις για μετακινήσεις, φόρους, εισόδημα και στέγη έχουν άμεσο πολιτικό βάρος.

Ο Ανδρουλάκης επιχειρεί να ταυτίσει Μητσοτάκη και Τσίπρα ως δύο πολιτικές εκδοχές που δοκιμάστηκαν και απογοήτευσαν. Ο Πρωθυπουργός, από την άλλη, επιχειρεί να ταυτίσει Ανδρουλάκη και Τσίπρα ως δύο πλευρές της ίδιας αντιπολιτευτικής λογικής, η οποία στηρίζεται στις παροχές χωρίς επαρκή δημοσιονομική απάντηση.

Το παρασκήνιο αποκαλύπτει και μια δεύτερη ανάγνωση. Ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να επιστρέψει με νέο πολιτικό περίβλημα, διατηρώντας όμως βασικά στοιχεία της παλαιάς ρητορικής του. Το Μαξίμου θεωρεί ότι η μνήμη του 2012 και του 2015 παραμένει πολιτικά ενεργή και επιχειρεί να την επαναφέρει συστηματικά, παρουσιάζοντας τις νέες εξαγγελίες ως συνέχεια μιας περιόδου αυταπατών που οδήγησε τη χώρα σε οριακές καταστάσεις.

Στην ίδια γραμμή εντάσσεται και η υπενθύμιση ότι επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ το εισιτήριο στα μέσα μαζικής μεταφοράς αυξήθηκε από 1,20 σε 1,40 ευρώ, για να επιστρέψει αργότερα στη σημερινή τιμή επί Νέας Δημοκρατίας. Η αναφορά λειτουργεί ως πολιτικό αντίβαρο στις σημερινές εξαγγελίες του Αλέξη Τσίπρα για καθολική δωρεάν μετακίνηση.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε από τη Βούλα ότι οι εκλογές θα γίνουν την άνοιξη του 2027, επιχειρώντας να κλείσει τη συζήτηση για πρόωρες κάλπες. Η κυβέρνηση θέλει να δείξει ότι κινείται με ορίζοντα τετραετίας και ότι οι παρεμβάσεις της δεν υπαγορεύονται από άμεση εκλογική πίεση.

Στην Πειραιώς, ωστόσο, γνωρίζουν ότι η εκλογική μάχη έχει ήδη ξεκινήσει στο επίπεδο της αφήγησης. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το κρίσιμο πεδίο για τη Νέα Δημοκρατία βρίσκεται στους δυσαρεστημένους ψηφοφόρους της, σε εκείνους που έχουν απομακρυνθεί από την κυβέρνηση χωρίς να έχουν μετακινηθεί οριστικά σε άλλο κόμμα.

Γι’ αυτό και ο Πρωθυπουργός επέλεξε να ανοίξει νωρίς τη σύγκρουση για την παροχολογία. Η κυβέρνηση επιχειρεί να προλάβει τη συγκρότηση ενός αντιπολιτευτικού μετώπου κοινωνικών υποσχέσεων, ενώ την ίδια ώρα προσπαθεί να κατοχυρώσει το πλεονέκτημα της διαχειριστικής αξιοπιστίας. Η μάχη για τις κάλπες του 2027 δεν διεξάγεται μόνο με μέτρα και εξαγγελίες. Διεξάγεται ήδη με λέξεις, συμβολισμούς και μνήμες.