Πατίνια και χάος στους δρόμους: Ο νόμος άλλαξε, η συμπεριφορά όχι

Στον ανθρώπινο παράγοντα, αλλά και στα ίδια τα χαρακτηριστικά των ηλεκτρικών πατινιών, αποδίδει τα αυξανόμενα τροχαία και τους σοβαρούς τραυματισμούς ανηλίκων ο Κίμων Λογοθέτης, δημοσιογράφος, σύμβουλος διαχείρισης κυκλοφορίας και πρώην διευθυντής του Κέντρου Διαχείρισης Κυκλοφορίας της Περιφέρειας Αττικής.

Τα ηλεκτρικά πατίνια έχουν εξελιχθεί σε ένα ιδιαίτερα διαδεδομένο μέσο μικροκινητικότητας στις πόλεις, κυρίως λόγω του χαμηλού κόστους και της ευκολίας στις μικρές αποστάσεις. Η χρήση τους, ωστόσο, συνοδεύεται από σοβαρούς κινδύνους, ιδιαίτερα όταν ο αναβάτης δεν γνωρίζει τον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, κινείται χωρίς προστατευτικό εξοπλισμό ή αντιμετωπίζει το πατίνι σαν παιχνίδι.

Ο Κίμων Λογοθέτης επισημαίνει ότι τα ιδιαίτερα τεχνικά χαρακτηριστικά των οχημάτων αυτών αυξάνουν σημαντικά την επικινδυνότητά τους. Οι μικροί τροχοί, η όρθια θέση του οδηγού και η σχεδόν ανύπαρκτη παθητική προστασία σημαίνουν ότι ακόμη και μία φαινομενικά απλή πτώση μπορεί να προκαλέσει σοβαρό τραυματισμό. Πολλά πατίνια δεν διαθέτουν επίσης καθρέφτες ή δείκτες αλλαγής κατεύθυνσης, δυσκολεύοντας ακόμη περισσότερο την ασφαλή συνύπαρξή τους με αυτοκίνητα, μοτοσικλέτες και βαρέα οχήματα.

Το σημαντικότερο πρόβλημα, σύμφωνα με τον ίδιο, βρίσκεται στον τρόπο με τον οποίο χρησιμοποιούνται. Πολλοί αναβάτες δεν διαθέτουν ούτε τις απαραίτητες γνώσεις του ΚΟΚ ούτε ουσιαστική τεχνική εκπαίδευση. Το ζήτημα γίνεται ακόμη σοβαρότερο όταν πρόκειται για ανηλίκους, οι οποίοι συχνά δεν έχουν αναπτύξει την εμπειρία και την κυκλοφοριακή αντίληψη που απαιτούνται για να κινηθούν με ασφάλεια σε ένα απαιτητικό αστικό περιβάλλον.

Στους δρόμους εξακολουθούν να εμφανίζονται αναβάτες χωρίς κράνος, ανακλαστικά στοιχεία ή πρόσθετο προστατευτικό εξοπλισμό για γόνατα και αγκώνες. Σε ένα όχημα που αφήνει ουσιαστικά εκτεθειμένο ολόκληρο το σώμα, η απουσία προστασίας πολλαπλασιάζει τις συνέπειες ενός ατυχήματος.

Το μήνυμα του ειδικού είναι ξεκάθαρο: το ηλεκτρικό πατίνι είναι όχημα και όχι παιχνίδι. Η συμμετοχή του στην κυκλοφορία απαιτεί γνώση, υπευθυνότητα και συμμόρφωση με συγκεκριμένους κανόνες.

Αυστηρότερος νόμος, αλλά το πρόβλημα είναι η εφαρμογή

Η πρόσφατη αυστηροποίηση του θεσμικού πλαισίου κινείται, σύμφωνα με τον Κίμωνα Λογοθέτη, προς τη σωστή κατεύθυνση. Η νέα νομοθεσία προβλέπει ηλικιακούς περιορισμούς, υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης, αυστηρότερες κυρώσεις και περιορισμούς ως προς τους δρόμους στους οποίους μπορούν να κινούνται τα ηλεκτρικά πατίνια.

Το πρόβλημα, όμως, αρχίζει όταν ο νόμος πρέπει να εφαρμοστεί στην πράξη. Δεν είναι δυνατόν να υπάρχει αστυνομική παρουσία πίσω από κάθε αναβάτη και, χωρίς συστηματικούς ελέγχους, ενημέρωση και δυνατότητα ταυτοποίησης του οχήματος, πολλές παραβάσεις παραμένουν ουσιαστικά ανεξέλεγκτες.

Χαρακτηριστικό θεωρεί το σοβαρό περιστατικό στην Τήνο, όπου 14χρονη τραυματίστηκε ενώ επέβαινε ως δεύτερο άτομο σε ηλεκτρικό πατίνι, παρά το γεγονός ότι η μεταφορά συνεπιβάτη απαγορεύεται. Το συγκεκριμένο περιστατικό, όπως τονίζει, δείχνει ότι η αλλαγή της νομοθεσίας δεν αρκεί από μόνη της για να αλλάξει και η συμπεριφορά στον δρόμο.

Ιδιαίτερα επικίνδυνη είναι επίσης η εικόνα ηλεκτρικών πατινιών σε μεγάλες οδικές αρτηρίες, ακόμη και σε δρόμους όπως η Συγγρού, ο Κηφισός και η λεωφόρος Βουλιαγμένης. Η συνύπαρξη ενός τόσο ευάλωτου μέσου με οχήματα που κινούνται σε πολύ υψηλότερες ταχύτητες δημιουργεί συνθήκες εξαιρετικά αυξημένου κινδύνου.

Σημαντικό κενό αποτελεί και η απουσία άμεσης ταυτοποίησης των πατινιών. Σε αντίθεση με τα αυτοκίνητα και τις μοτοσικλέτες, τα ηλεκτρικά πατίνια δεν διαθέτουν στην πράξη ένα εξίσου σαφές αναγνωριστικό στοιχείο, γεγονός που δυσκολεύει τόσο τον έλεγχο από τις αρχές όσο και τη χρήση καμερών ή άλλων σύγχρονων συστημάτων επιτήρησης.

Πρόβλημα υπάρχει και με τη στάθμευση, κυρίως στα ενοικιαζόμενα πατίνια. Η εγκατάλειψή τους πάνω σε πεζοδρόμια, ράμπες και περάσματα δεν αποτελεί απλώς ζήτημα αισθητικής. Δημιουργεί πραγματικά εμπόδια για άτομα με αναπηρία, ηλικιωμένους, γονείς με καρότσια και πεζούς γενικότερα.

Κατά τον Κίμωνα Λογοθέτη, το επόμενο μεγάλο στοίχημα είναι η μετάβαση από τη νομοθέτηση στην πραγματική εφαρμογή: περισσότεροι έλεγχοι, δυνατότητα ταυτοποίησης, σαφής ευθύνη για τις εταιρείες ενοικίασης και κυρίως καλλιέργεια κυκλοφοριακής παιδείας.

Ο ίδιος εντοπίζει δύο κρίσιμες ελλείψεις στο νέο πλαίσιο. Η πρώτη αφορά την εκπαίδευση. Θεωρεί προβληματικό το γεγονός ότι κάποιος μπορεί να χρησιμοποιεί όχημα στο δημόσιο οδικό δίκτυο χωρίς να έχει προηγουμένως αποδείξει ότι γνωρίζει βασικές διατάξεις του ΚΟΚ, τη σήμανση, τις προτεραιότητες και τους κανόνες ασφαλούς κυκλοφορίας.

Για τον λόγο αυτό είχε προτείνει την καθιέρωση βασικής θεωρητικής εκπαίδευσης τουλάχιστον εννέα ωρών σε πιστοποιημένο κέντρο, με χορήγηση σχετικής βεβαίωσης στον χρήστη.

Το δεύτερο ζήτημα αφορά την ίδια την αναγνώριση του οχήματος. Ο Κίμων Λογοθέτης θεωρεί ότι κάθε ηλεκτρικό πατίνι που κινείται στο δημόσιο οδικό δίκτυο θα πρέπει να διαθέτει ένα σαφές και ευδιάκριτο στοιχείο ταυτοποίησης, αντίστοιχης φιλοσοφίας με την πινακίδα κυκλοφορίας. Η πρόταση αυτή, όπως και εκείνη για υποχρεωτική εκπαίδευση, δεν ενσωματώθηκε τελικά στο νέο πλαίσιο.

Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στην ευθύνη των γονέων. Όπως επισημαίνει, όσοι επιτρέπουν σε παιδιά και νέους να χρησιμοποιούν ηλεκτρικό πατίνι πρέπει να βεβαιώνονται ότι γνωρίζουν τους κανόνες, διαθέτουν την απαιτούμενη ωριμότητα και χρησιμοποιούν πάντοτε τον απαραίτητο προστατευτικό εξοπλισμό.

Κράνος, ανακλαστικά στοιχεία και, όπου είναι εφικτό, προστασία σε γόνατα και αγκώνες θεωρούνται βασικές προϋποθέσεις. Εξίσου κρίσιμη είναι η επιλογή ασφαλούς διαδρομής. Το γεγονός ότι ένας δρόμος δεν απαγορεύεται ρητά δεν σημαίνει ότι είναι κατάλληλος για έναν άπειρο ή νεαρό αναβάτη.

Η χρήση των ηλεκτρικών πατινιών από νέους ανθρώπους θα πρέπει, κατά τον ίδιο, να περιορίζεται σε μικρές και ασφαλείς διαδρομές, με ουσιαστική επίβλεψη και επαρκή γνώση των κανόνων. Η απλότητα στη χρήση δεν πρέπει να συγχέεται με την ασφάλεια.

Το κυκλοφοριακό της Αττικής και η «δυσκολότερη περίοδος των τελευταίων ετών»

Η συζήτηση δεν περιορίζεται στα ηλεκτρικά πατίνια. Ο Κίμων Λογοθέτης αναφέρεται και στη συνολική κυκλοφοριακή κατάσταση της Αττικής, προειδοποιώντας ότι η περίοδος 2026-2027 μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις δυσκολότερες των τελευταίων ετών.

Η εμπειρία του από το Κέντρο Διαχείρισης Κυκλοφορίας της Περιφέρειας Αττικής τον οδηγεί στην εκτίμηση ότι η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά, δεν αποτελεί όμως από μόνη της λύση.

Το Κέντρο Διαχείρισης Κυκλοφορίας στην πλατεία Αμερικής διαθέτει σχεδόν 250 κάμερες, περισσότερους από 1.000 αισθητήρες και 24 ηλεκτρονικές πινακίδες μεταβλητών μηνυμάτων, ενώ η εικόνα μεταφέρεται και στην Ελληνική Αστυνομία για ταχύτερη αντιμετώπιση συμβάντων.

Το επόμενο βήμα, σύμφωνα με τον ίδιο, πρέπει να είναι η γενικευμένη εφαρμογή «έξυπνων» φωτεινών σηματοδοτών, οι οποίοι θα προσαρμόζουν δυναμικά τη λειτουργία τους στις πραγματικές κυκλοφοριακές συνθήκες και δεν θα λειτουργούν αποκλειστικά με στατικά προγράμματα.

Τονίζει όμως ότι το κυκλοφοριακό της Αττικής δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί από έναν φορέα ή με ένα μόνο μέτρο. Απαιτείται συνεργασία μεταξύ Περιφέρειας Αττικής, υπουργείων Υποδομών και Μεταφορών, Προστασίας του Πολίτη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, αλλά και πραγματική αξιοποίηση δεδομένων σε πραγματικό χρόνο.

Οι πρώτες ενδείξεις του Σεπτεμβρίου είναι ήδη ιδιαίτερα ανησυχητικές. Μεγάλες καθυστερήσεις καταγράφηκαν πριν ακόμη ανοίξουν τα σχολεία, όχι μόνο στις παραδοσιακές ώρες αιχμής αλλά και σε μεγάλο μέρος της ημέρας.

Με την έναρξη της σχολικής περιόδου προστίθεται καθημερινά ένας τεράστιος αριθμός μετακινήσεων: μαθητές, εκπαιδευτικοί, γονείς, σχολικά λεωφορεία και συνοδοί βρίσκονται σχεδόν ταυτόχρονα στους δρόμους, με αποτέλεσμα η πίεση να αυξάνεται απότομα από τις 7:30 το πρωί και μετά.

Στην ήδη επιβαρυμένη εικόνα προστίθεται η αυξημένη τουριστική κίνηση, τα τουριστικά λεωφορεία στο κέντρο, τα ενοικιαζόμενα αυτοκίνητα και η έλλειψη επαρκών οργανωμένων χώρων στάθμευσης.

Ο αυστηρότερος Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας έχει οδηγήσει παράλληλα πολλούς οδηγούς σε πιο προσεκτική οδήγηση και σε χαμηλότερες ταχύτητες, ενώ θετικά λειτουργεί και η εγκατάσταση 388 καμερών της Περιφέρειας Αττικής για τον έλεγχο παραβάσεων του ερυθρού σηματοδότη.

Το μεγάλο πρόβλημα, ωστόσο, παραμένει η αδυναμία των δημόσιων συγκοινωνιών να αποτελέσουν για όλους πραγματικά αξιόπιστη εναλλακτική απέναντι στο ΙΧ. Προβλήματα στο Μετρό, δυσλειτουργίες στην τηλεματική, ζητήματα στον Προαστιακό και καθυστερήσεις στα λεωφορεία ωθούν πολλούς πολίτες να επιστρέφουν στο αυτοκίνητο.

Την ίδια στιγμή, η έλλειψη στάθμευσης επιβαρύνει διπλά το οδικό δίκτυο. Τα παράνομα σταθμευμένα οχήματα μειώνουν τη διαθέσιμη χωρητικότητα των δρόμων, ενώ χιλιάδες οδηγοί κινούνται καθημερινά επιπλέον χιλιόμετρα αναζητώντας θέση.

Ο Κίμων Λογοθέτης δεν εμφανίζεται αισιόδοξος. Η συνεχής αύξηση του αριθμού των ΙΧ σε συνδυασμό με τη δεδομένη χωρητικότητα του οδικού δικτύου τον οδηγούν στην εκτίμηση ότι από τον Σεπτέμβριο του 2026 έως το καλοκαίρι του 2027 η Αττική θα βρεθεί αντιμέτωπη με μία εξαιρετικά δύσκολη κυκλοφοριακή περίοδο.

Στο ίδιο πλαίσιο θέτει και το ζήτημα του Δακτυλίου, υποστηρίζοντας ότι η σημερινή φιλοσοφία των «μονών-ζυγών» είναι πλέον αναχρονιστική. Κατά την άποψή του, το μέτρο πρέπει να επανεξεταστεί συνολικά και να συνδεθεί με σύγχρονα περιβαλλοντικά και κυκλοφοριακά κριτήρια, όπως οι εκπομπές ρύπων και η κατηγορία του οχήματος.

Η συνολική εικόνα που περιγράφει είναι σαφής: το κυκλοφοριακό και η οδική ασφάλεια δεν αντιμετωπίζονται με αποσπασματικές αποφάσεις. Χρειάζονται καλύτερες δημόσιες συγκοινωνίες, οργανωμένοι χώροι στάθμευσης, σύγχρονοι σηματοδότες, καλύτερη διαχείριση της τουριστικής κίνησης, αυστηρότερη εφαρμογή του ΚΟΚ και ένα νέο μοντέλο διαχείρισης του Δακτυλίου.

Το ίδιο ισχύει και για τα ηλεκτρικά πατίνια. Οι νόμοι από μόνοι τους δεν αρκούν. Χωρίς εκπαίδευση, έλεγχο, ταυτοποίηση και αλλαγή νοοτροπίας, οι σοβαροί τραυματισμοί θα συνεχίσουν να αποτελούν μέρος της καθημερινότητας στους ελληνικούς δρόμους.