Εσωκομματική αναταραχή στη Νέα Δημοκρατία προκαλεί η υπόθεση της απομάκρυνσης των αντιπυραυλικών συστημάτων Patriot από την Κάρπαθο και το Διδυμότειχο, καθώς οι δημόσιες τοποθετήσεις κυβερνητικών και «γαλάζιων» στελεχών εμφανίζουν διαφορετικές εκδοχές για το πραγματικό υπόβαθρο της απόφασης.
Η κυβέρνηση επιχειρεί να παρουσιάσει την κίνηση ως αμιγώς επιχειρησιακή επιλογή, απορρίπτοντας κάθε συσχέτιση με πιέσεις της Τουρκίας ή με ένδειξη ελληνικής υποχωρητικότητας. Ωστόσο, οι δηλώσεις του βουλευτή της Ν.Δ. Άγγελου Συρίγου και οι τοποθετήσεις του υπουργού Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη άνοιξαν νέο κύκλο συζητήσεων, καθώς φάνηκε να περιγράφουν μια πιο σύνθετη εικόνα, στην οποία το ΝΑΤΟ, οι τουρκικές αντιδράσεις και οι ισορροπίες της Συμμαχίας παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Η γραμμή Μαρινάκη και η διαφοροποίηση Συρίγου
Ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης υποστήριξε ότι η απομάκρυνση των Patriot αποτελεί απόφαση επιχειρησιακού χαρακτήρα, η οποία ελήφθη από τις αρμόδιες στρατιωτικές αρχές και δεν συνδέεται με πολιτική υποχώρηση έναντι της Άγκυρας.
Η τοποθέτηση αυτή, όμως, ήρθε σε αντίθεση με όσα ανέφερε ο Άγγελος Συρίγος, ο οποίος περιέγραψε ένα πλαίσιο στο οποίο η αρχική εγκατάσταση των συστημάτων έγινε με τη σύμφωνη γνώμη του ΝΑΤΟ, λόγω της έντασης που είχε προκαλέσει ο πόλεμος στον Κόλπο, ενώ η απομάκρυνσή τους συνδέεται με την επάνοδο της Τουρκίας στις αντιρρήσεις της εντός της Συμμαχίας.
Σύμφωνα με τον κ. Συρίγο, η κρίσιμη διαφορά των τελευταίων μηνών ήταν ότι για πρώτη φορά το ΝΑΤΟ αποδέχθηκε, έστω στο πλαίσιο συγκεκριμένων επιχειρησιακών αναγκών, την παρουσία αντιαεροπορικών συστημάτων σε περιοχές που η Τουρκία συστηματικά επιχειρεί να εντάξει στη συζήτηση περί αποστρατιωτικοποίησης.
Ο ίδιος ανέφερε ότι τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου προστατεύονται αντιαεροπορικά εδώ και χρόνια, με αμερικανικά, ισραηλινά και ρωσικά συστήματα. Το νέο στοιχείο, όπως εξήγησε, ήταν ότι η εγκατάσταση και η αποστολή σήματος ραντάρ προς το ΝΑΤΟϊκό στρατηγείο στη Νάπολη έγιναν με συμμαχική έγκριση.
Ο ρόλος του ΝΑΤΟ και οι τουρκικές αντιδράσεις
Ο Άγγελος Συρίγος περιέγραψε ότι, κατά τη λήψη της απόφασης για την εγκατάσταση των συστημάτων και τη διασύνδεση των ραντάρ με το ΝΑΤΟ, η Τουρκία είχε αντιδράσει, αλλά υποχρεώθηκε να αποδεχθεί την επιλογή λόγω της σοβαρότητας της περιφερειακής κρίσης.
Μετά τη λήξη της συγκεκριμένης φάσης έντασης, σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Άγκυρα επανήλθε, υποστηρίζοντας ότι αφού η παρουσία των συστημάτων είχε συνδεθεί με τη συμμαχική συναίνεση, η ίδια δεν συμφωνεί πλέον με την παραμονή τους. Έτσι, για τις ανάγκες της Συμμαχίας, τα συστήματα αποσύρονται.
Ο κ. Συρίγος υπογράμμισε, πάντως, ότι η ελληνική αντιαεροπορική άμυνα εξακολουθεί να καλύπτει τα ανατολικά νησιά του Αιγαίου. Εκείνο που αλλάζει, όπως σημείωσε, είναι η παύση αποστολής σήματος προς το ΝΑΤΟ από τα συγκεκριμένα ραντάρ που είχαν εγκατασταθεί στην περιοχή.
Η ουσία της τοποθέτησής του είναι ότι το ΝΑΤΟ, για περιορισμένο χρονικό διάστημα, αποδέχθηκε πρακτικά τη θέση ότι η Ελλάδα έχει δικαίωμα να ενισχύει αμυντικά περιοχές που απειλούνται. Όμως η Συμμαχία δεν αναγνωρίζει την Τουρκία ως απειλή, επειδή η Τουρκία παραμένει κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ.
Η παρέμβαση Γεωργιάδη και η πολιτική αμηχανία
Την εικόνα περιέπλεξε περαιτέρω ο Άδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος, μιλώντας στο OPEN, επιχείρησε να υπερασπιστεί την κυβερνητική επιλογή με έναν ιστορικό παραλληλισμό από την αρχαιότητα. Επικαλέστηκε διάλογο του Φιλίππου Β΄ με αντιστράτηγό του, σύμφωνα με τον οποίο η οπισθοχώρηση δεν σημαίνει απαραίτητα ήττα, αλλά μετακίνηση προς το σημείο όπου βρίσκεται κάθε φορά το συμφέρον.
Με αυτή τη διατύπωση, ο υπουργός άφησε να εννοηθεί ότι μια κίνηση προς τα πίσω μπορεί να εντάσσεται σε ευρύτερο στρατηγικό σχεδιασμό. Παρότι απέρριψε τη σύνδεση της απόφασης με την Άγκυρα, ανέφερε ότι το συμφέρον μπορεί κατά περίπτωση να επιβάλλει αλλαγή κατεύθυνσης, ακόμη και προς τα πίσω.
Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε νέα πολιτική συζήτηση, καθώς η φράση περί μετακίνησης «προς τα πίσω» διαβάστηκε από επικριτές της κυβέρνησης ως έμμεση παραδοχή οπισθοχώρησης. Ο ίδιος, πάντως, επέμεινε ότι πρόκειται για απόφαση του υπουργείου Εθνικής Άμυνας και απέφυγε να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες, επικαλούμενος την ευαισθησία των ζητημάτων εξωτερικής πολιτικής και άμυνας.
Η υπόθεση των Patriot αναδεικνύει την αμηχανία της κυβέρνησης μπροστά σε ένα ζήτημα που αγγίζει ταυτόχρονα την εθνική άμυνα, τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τις εσωτερικές ισορροπίες της Νέας Δημοκρατίας. Η επίσημη γραμμή περί επιχειρησιακής απόφασης συγκρούεται με την παραδοχή ότι η Τουρκία αντέδρασε εντός του ΝΑΤΟ και επανέφερε τις ενστάσεις της μόλις άλλαξαν οι συμμαχικές συνθήκες.
Το αποτέλεσμα είναι ένα πολιτικό κενό εξηγήσεων. Η κυβέρνηση επιμένει ότι δεν υπάρχει υποχώρηση, στελέχη της όμως περιγράφουν μια διαδικασία στην οποία οι τουρκικές πιέσεις, η ομοφωνία στο ΝΑΤΟ και οι συμμαχικοί περιορισμοί επηρέασαν καθοριστικά την τελική απόφαση. Σε μια περίοδο αυξημένης τουρκικής επιθετικότητας και έντονης συζήτησης για τη «Γαλάζια Πατρίδα», τέτοιες αντιφάσεις δεν περνούν απαρατήρητες.
