Πλεόνασμα 2,4 δισ. στο πρώτο τρίμηνο για την Ελλάδα

Η ελληνική οικονομία συνεχίζει να επιδεικνύει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα και δημοσιονομική σταθερότητα, παρά το δυσμενές διεθνές περιβάλλον που έχει διαμορφωθεί μετά την έξαρση των γεωπολιτικών εντάσεων στη Μέση Ανατολή. Σύμφωνα με την ανάλυση του Economic Research της Alpha Bank, η οποία περιλαμβάνεται στο πρόσφατο Δελτίο Οικονομικών Εξελίξεων, οι θετικές επιδόσεις αναμένεται να διατηρηθούν καθ' όλη τη διάρκεια του τρέχοντος έτους, υπογραμμίζοντας την εύρωστη πορεία της εγχώριας οικονομίας.

Εντυπωσιακά δημοσιονομικά μεγέθη για το πρώτο τρίμηνο

Ειδικότερα, κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, το πλεόνασμα του ισοζυγίου της Γενικής Κυβέρνησης διευρύνθηκε σημαντικά, φτάνοντας τα 2,4 δισεκατομμύρια ευρώ, έναντι 1,6 δισεκατομμυρίων ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Η εξέλιξη αυτή αποδίδεται τόσο στην αύξηση των δημοσίων εσόδων όσο και στη συγκράτηση των δαπανών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην εντυπωσιακή άνοδο των εσόδων από τον Φόρο Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ), τα οποία κατέγραψαν αύξηση της τάξεως του 25% σε σχέση με πέρυσι.

Για το σύνολο του 2026, η Ελλάδα συγκαταλέγεται μεταξύ των τεσσάρων μόνο κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ-27) που προβλέπεται να εμφανίσουν πλεονασματικό ισοζύγιο γενικής κυβέρνησης. Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τις εαρινές προβλέψεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το ελληνικό πλεόνασμα αναμένεται να διαμορφωθεί στο 0,8% του ΑΕΠ για το 2026 και στο 0,6% για το 2027. Οι προβλέψεις αυτές έχουν ήδη ενσωματώσει το σύνολο των δημοσιονομικών μέτρων που ανακοινώθηκαν τόσο το προηγούμενο όσο και το τρέχον έτος, γεγονός που προσδίδει αξιοπιστία στις εκτιμήσεις.

Η διαχρονική ενίσχυση των φορολογικών εσόδων

Οι θετικές αυτές προοπτικές δεν αποτελούν μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά έρχονται ως συνέχεια μιας μακράς περιόδου ενίσχυσης των φορολογικών εσόδων, η οποία ξεκίνησε από το 2017, στο πλαίσιο της ανάκαμψης της οικονομικής δραστηριότητας. Αξιοσημείωτο είναι ότι η αύξηση αυτή επιτεύχθηκε παρά τις σημαντικές μειώσεις σε άμεσους και έμμεσους φορολογικούς συντελεστές που εφαρμόστηκαν από το 2019 και μετά. Τα φορολογικά έσοδα ως ποσοστό του ονομαστικού ΑΕΠ αυξήθηκαν από 24,7% το 2013 σε 27% το 2019 και, παρά την προσωρινή πτώση λόγω της πανδημίας το 2020, σταθεροποιήθηκαν στο εύρος του 27%-28% κατά την τετραετία 2022-2025.

Επιπλέον, τα έσοδα από ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων και φόρο εισοδήματος νομικών προσώπων κινήθηκαν ανοδικά, διαμορφώνοντας το 2025 ποσοστά 9,2%, 6,4% και 2,7% του ΑΕΠ αντίστοιχα. Η βελτίωση αυτή συνδέεται άρρηκτα με τη μεγέθυνση της ελληνικής οικονομίας, την ενίσχυση της απασχόλησης, την αύξηση των ονομαστικών μισθών και την επίδραση του πληθωρισμού. Χαρακτηριστική είναι η σημαντική μείωση του λεγόμενου "κενού" ΦΠΑ, ενός δείκτη που μετρά την απώλεια εσόδων, με την Ελλάδα να συγκλίνει σταδιακά προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Ο ρόλος των μεταρρυθμίσεων και της ψηφιοποίησης

Πέρα από τους κυκλικούς παράγοντες, η ανοδική τάση των φορολογικών εσόδων υποδηλώνει ότι έχουν συμβάλει καθοριστικά και διαρθρωτικοί παράγοντες. Οι θεσμικές και ψηφιακές μεταρρυθμίσεις που συντελούνται από την περασμένη δεκαετία στη φορολογική διοίκηση έχουν ενισχύσει τη φορολογική συμμόρφωση, διευρύνουν τη φορολογική βάση και βελτιώνουν την εισπραξιμότητα των δημοσίων εσόδων. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αποτελούν η σύσταση της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), η εφαρμογή του συστήματος myDATA, η επέκταση της υποχρεωτικής χρήσης POS και η διασύνδεσή τους με τις ταμειακές μηχανές, καθώς και η εισαγωγή προσυμπληρωμένων δηλώσεων ΦΠΑ και φόρου εισοδήματος.

Η πρόοδος αυτή αποτυπώνεται εμφατικά και στην επίδοση της Ελλάδας στον Δείκτη Ψηφιακής Διακυβέρνησης (Digital Government Index) του ΟΟΣΑ. Σύμφωνα με τα στοιχεία της περιόδου 2023-2024, η χώρα μας κατέγραψε επίδοση 0,71, ελαφρώς υψηλότερα από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ (0,70) και σημαντικά καλύτερα από χώρες όπως η Ιταλία (0,67), η Ολλανδία (0,65) και η Σουηδία (0,62). Η βελτίωση είναι ιδιαίτερα σημαντική σε σύγκριση με την προηγούμενη μέτρηση του 2019, όταν η Ελλάδα βρισκόταν στις χαμηλότερες θέσεις της κατάταξης, υποδηλώνοντας μια ουσιαστική αναβάθμιση της ψηφιακής ωριμότητας του κράτους.

Η επέκταση της υποχρεωτικής ηλεκτρονικής τιμολόγησης, η υποχρεωτική ηλεκτρονική καταβολή των ενοικίων και η δημιουργία του νέου ψηφιακού μητρώου ιδιοκτησίας και διαχείρισης ακινήτων είναι μέτρα που ήδη υλοποιούνται. Αναμένεται να συμβάλουν στην περαιτέρω ενίσχυση της φορολογικής συμμόρφωσης, εδραιώνοντας τη δημοσιονομική αξιοπιστία και ενισχύοντας τα δημόσια έσοδα στο μέλλον.