Πούτιν: Η Μέση Ανατολή, η διήμερη εκεχειρία στην Ουκρανία και το μήνυμα προς τη Δύση

Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή φαίνεται ότι επηρέασαν την απόφαση του προέδρου της Ρωσίας, Βλαντίμιρ Πούτιν, να ανακοινώσει διήμερη κατάπαυση του πυρός με την Ουκρανία, με αφορμή τις εκδηλώσεις για την επέτειο της νίκης του σοβιετικού στρατού επί της ναζιστικής Γερμανίας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ο Ρώσος πρόεδρος είχε, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ενημερώσει για την πρόθεσή του και τον Ντόναλντ Τραμπ, κατά την τηλεφωνική επικοινωνία που είχαν την προηγούμενη εβδομάδα. Ωστόσο, το βασικό αντικείμενο της συνομιλίας τους δεν ήταν η Ουκρανία, αλλά η κρίση στη Μέση Ανατολή, η οποία πλέον επηρεάζει άμεσα τις ισορροπίες και στο ουκρανικό μέτωπο.

Ο Πούτιν γνωρίζει καλά το γεωπολιτικό πεδίο μέσα στο οποίο κινείται. Η διήμερη παύση πυρός δεν συνιστά πραγματική ειρηνευτική πρωτοβουλία, αλλά περισσότερο μια κίνηση καλής θέλησης με σαφή πολιτικό και επικοινωνιακό χαρακτήρα.

Διήμερη εκεχειρία με αυστηρή προειδοποίηση προς το Κίεβο

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του ρωσικού υπουργείου Άμυνας, οι ρωσικές δυνάμεις θα τηρήσουν μονομερή κατάπαυση του πυρός την Παρασκευή και το Σάββατο. Η επιλογή των ημερών συνδέεται με τις ετήσιες εκδηλώσεις στη Μόσχα για τη νίκη στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι οποίες κορυφώνονται με μεγάλη στρατιωτική παρέλαση.

Ταυτόχρονα, η Μόσχα έστειλε σαφή απειλή προς την Ουκρανία. Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας προειδοποίησε ότι, αν το Κίεβο επιχειρήσει να διαταράξει τις εορταστικές εκδηλώσεις, θα ακολουθήσει μαζική πυραυλική επίθεση αντιποίνων στο κέντρο της ουκρανικής πρωτεύουσας.

Η ανακοίνωση αυτή δείχνει ότι η ρωσική πλευρά επιδιώκει να εμφανιστεί ως δύναμη που προτείνει προσωρινή αποκλιμάκωση, διατηρώντας όμως πλήρως ενεργή την απειλή στρατιωτικής απάντησης. Η κατάπαυση του πυρός παρουσιάζεται ως μονομερής χειρονομία, χωρίς να μεταβάλλει τη βασική στρατηγική της Μόσχας στον πόλεμο.

Η ρωσική στήριξη προς το Ιράν

Παράλληλα, η Ρωσία φέρεται να ενισχύει το Ιράν σε κρίσιμα πεδία στρατιωτικών πληροφοριών και τεχνολογίας. Σύμφωνα με πρόσφατη αναφορά του γερμανικού εντύπου Stern, η ρωσική υπηρεσία εξωτερικών πληροφοριών συνέταξε κατάλογο ιρανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων, υποδομών ουρανίου και άλλων σημείων που παρακολουθούνταν από αμερικανικούς δορυφόρους αναγνώρισης.

Η Μόσχα φέρεται να διαβίβασε αυτές τις πληροφορίες στην Τεχεράνη, κάτι που ενδέχεται να βοήθησε το Ιράν να εκκενώσει εγκαταστάσεις που θεωρούνταν δυνητικά ευάλωτες. Αν οι πληροφορίες αυτές επιβεβαιωθούν, αποτυπώνουν ένα ακόμη επίπεδο επιχειρησιακής συνεργασίας ανάμεσα στη Ρωσία και το Ιράν, σε μια περίοδο κατά την οποία η ένταση στη Μέση Ανατολή αυξάνεται.

Η ρωσική συμβολή δεν περιορίζεται, σύμφωνα με τις αναφορές, στην παροχή πληροφοριών. Η Μόσχα φέρεται να έχει βελτιώσει αρχικά ιρανικά σχέδια drones, καθιστώντας τα πιο φονικά και δυσκολότερα στην αναχαίτιση. Η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Κάγια Κάλας, είχε δηλώσει τον προηγούμενο μήνα ότι τα ιρανικά drones που χρησιμοποιούνται εναντίον εταίρων της Δύσης στον Κόλπο πιθανότατα περιλαμβάνουν ρωσικές τεχνολογικές αναβαθμίσεις.

Στα πρώτα στάδια του πολέμου στη Μέση Ανατολή, πληρεξούσιες δυνάμεις του Ιράν στον Λίβανο εκτόξευσαν ρωσικό drone προς βρετανική αεροπορική βάση στην Κύπρο. Από την ανάλυση των συντριμμιών, ερευνητές φέρονται να διαπίστωσαν ότι το drone έφερε ρωσικό στρατιωτικό εξοπλισμό για την αποφυγή παρεμβολών.

Οι Financial Times ανέφεραν πρόσφατα ότι η Ρωσία αποστέλλει νέα drones στο Ιράν. Στα τέλη Μαρτίου, το Ισραήλ πραγματοποίησε πλήγμα σε ιρανικές ναυτικές εγκαταστάσεις, οι οποίες είχαν χρησιμοποιηθεί για τη μεταφορά οπλισμού μεταξύ Ιράν και Ρωσίας μέσω της Κασπίας Θάλασσας.

Μετά τα αμερικανικά πλήγματα σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις τον περασμένο Ιούνιο, η Ρωσία φέρεται να υπέγραψε συμφωνία ύψους 589 εκατομμυρίων δολαρίων για την προμήθεια της Τεχεράνης με προηγμένα φορητά αντιαεροπορικά συστήματα. Τη σχετική αναφορά έκανε στο Κογκρέσο ο Μπενάμ Μπεν Ταλεμπλού από το Foundation for Defense of Democracies.

Σύμφωνα με την ίδια ενημέρωση, οι 500 φορητές μονάδες που πρόκειται να παραδώσει η Ρωσία έως το 2029 είναι παρόμοιες με εκείνες που χρησιμοποίησε το Ιράν για την κατάρριψη αμερικανικού μαχητικού F-15 και του πληρώματός του τον προηγούμενο μήνα.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η απουσία πραγματικής ειρήνης

Τα τελευταία τρία χρόνια, η Ρωσία έχει επίσης βοηθήσει το Ιράν να θέσει σε χαμηλή γήινη τροχιά οκτώ δορυφόρους διττής, πολιτικής και στρατιωτικής χρήσης, σύμφωνα με τον Ταλεμπλού. Το 2023, εκπρόσωπος της Υπηρεσίας Πληροφοριών Άμυνας των ΗΠΑ είχε δηλώσει στο NBC News ότι η Ρωσία πιθανότατα έχει στείλει τεχνικούς για να συνδράμουν την Τεχεράνη σε πτυχές των πυραυλικών της προγραμμάτων και στις προσπάθειες εκτόξευσης διαστημικών οχημάτων, τα οποία χρησιμοποιούν τεχνολογία συναφή με εκείνη των διηπειρωτικών βαλλιστικών πυραύλων.

Η διασύνδεση των δύο μετώπων, Ουκρανίας και Μέσης Ανατολής, γίνεται πλέον όλο και πιο εμφανής. Ο Ντόναλντ Τραμπ επιδιώκει να εμφανιστεί ως ηγέτης που μπορεί να οδηγήσει σε τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, όμως ο Πούτιν ακολουθεί σταθερή στρατηγική, χωρίς να δείχνει διάθεση ουσιαστικής υποχώρησης.

Σε αυτό το πλαίσιο, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι απέρριψε τη ρωσική πρόταση εκεχειρίας ως μη σοβαρή. Ο Ουκρανός πρόεδρος υποστήριξε ότι μια κατάπαυση πυρός διάρκειας μόλις μίας ημέρας δεν έχει πραγματικό νόημα και δεν μπορεί να θεωρηθεί αξιόπιστη βάση για αποκλιμάκωση.

Αργά χθες το βράδυ, ο Ζελένσκι πρόσθεσε ότι η Ουκρανία δεν έχει λάβει επίσημη ενημέρωση για την απόφαση του Βλαντίμιρ Πούτιν σχετικά με την εκεχειρία. Η στάση του Κιέβου δείχνει βαθιά δυσπιστία απέναντι στις ρωσικές κινήσεις, ιδίως όταν αυτές συνοδεύονται από απειλές για μαζικά αντίποινα.

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί πλέον μια περίπλοκη εξίσωση, όπου η παύση των εχθροπραξιών εμφανίζεται πότε στην Ουκρανία και πότε στο Ιράν, χωρίς όμως να διαφαίνεται πραγματική προοπτική ειρήνης. Οι κινήσεις αποκλιμάκωσης παραμένουν προσωρινές, περιορισμένες και βαθιά πολιτικές, ενώ τα μεγάλα μέτωπα σύγκρουσης εξακολουθούν να τροφοδοτούν το ένα το άλλο.