Οι διπλωματικές προσπάθειες μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν φαίνεται να εισέρχονται σε μια κρίσιμη καμπή, με τις δύο πλευρές να ανακοινώνουν σημαντική πρόοδο προς την κατεύθυνση μιας συμφωνίας που θα τερματίσει τις εχθροπραξίες. Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, προχώρησε σε μια αισιόδοξη δήλωση, υποστηρίζοντας ότι η διαπραγμάτευση έχει ολοκληρωθεί σε μεγάλο βαθμό και ότι το τελικό κείμενο, το οποίο αναμένεται να υπογραφεί, θα διασφαλίσει το άνοιγμα του στρατηγικής σημασίας στενού του Ορμούζ. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει τις πληροφορίες που μετέδωσαν αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, σύμφωνα με τις οποίες η συμφωνία θα επιτρέψει την επανέναρξη της διέλευσης των εμπορικών πλοίων από τη θαλάσσια αρτηρία, η οποία είναι ζωτικής σημασίας για τη διεθνή οικονομία, ενώ παράλληλα θα χαλαρώσουν οι κυρώσεις που πλήττουν την ιρανική οικονομία.
Το πυρηνικό πρόγραμμα παραμένει σε εκκρεμότητα
Παρά την αισιοδοξία που επικρατεί, το πιο σύνθετο ζήτημα, αυτό του πυρηνικού προγράμματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας, παραμένει άλυτο και θα αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης σε μεταγενέστερο στάδιο. Σύμφωνα με ρεπορτάζ του CBS News, το οποίο επικαλείται πηγές ενήμερες για το περιεχόμενο των συνομιλιών, η τελευταία αμερικανική πρόταση περιλαμβάνει την αποδέσμευση ορισμένων ιρανικών πόρων που έχουν παγώσει σε τράπεζες του εξωτερικού, καθώς και την παράταση των διαπραγματεύσεων για ακόμη 30 ημέρες. Την ίδια προθεσμία ανέφερε και η Wall Street Journal, υπογραμμίζοντας την προσωρινή φύση της υπό διαμόρφωση συμφωνίας. Η New York Times, επικαλούμενη πηγή της κυβέρνησης Τραμπ, διευκρίνισε ότι το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει το Ιράν θα εξεταστεί σε επόμενο κύκλο διαπραγματεύσεων, οι οποίες θα λάβουν χώρα τις επόμενες εβδομάδες ή μήνες.
Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, επιβεβαίωσε ότι η χώρα βρίσκεται στη φάση της οριστικοποίησης ενός πρωτοκόλλου συμφωνίας με τις ΗΠΑ. Ωστόσο, έσπευσε να διευκρινίσει ότι αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι οι δύο πλευρές θα καταλήξουν σε συμφωνία για τα σημαντικά ζητήματα, τονίζοντας ότι το πυρηνικό πρόγραμμα δεν έχει συμπεριληφθεί στο παρόν στάδιο του προσχεδίου. Η συμφωνία, όπως διαμορφώνεται, προβλέπει την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια και την εξεύρεση λύσης για το στενό του Ορμούζ, το οποίο έχει αποκλειστεί de facto από τον ιρανικό στρατό από την έναρξη του πολέμου, με αφορμή την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση της 28ης Φεβρουαρίου.
Ο ρόλος του Πακιστάν και οι τηλεφωνικές διαβουλεύσεις
Ο πρωθυπουργός του Πακιστάν, Σαμπάζ Σαρίφ, ο οποίος διαδραματίζει μεσολαβητικό ρόλο, τροφοδότησε το σενάριο ότι η συμφωνία είναι κοντά, δηλώνοντας ότι ελπίζει να φιλοξενήσει πολύ σύντομα τον επόμενο κύκλο διαπραγματεύσεων. Υπενθυμίζεται ότι ο πρώτος και μοναδικός μέχρι σήμερα γύρος διαπραγματεύσεων, ο οποίος ήταν άκαρπος, διεξήχθη στην Ισλαμαμπάντ στις 11 Απριλίου, με τη συμμετοχή του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς και κορυφαίων Ιρανών αξιωματούχων, όπως ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ και ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Ο Αμερικανός πρόεδρος, σε δηλώσεις του, ανέφερε ότι η διαπραγμάτευση για το σχέδιο συμφωνίας έχει ολοκληρωθεί κατά μεγάλο μέρος, συμπεριλαμβανομένου του ανοίγματος του Ορμούζ, και ότι απομένει η οριστικοποίησή της. Το σχόλιο αυτό έγινε μετά από τηλεδιάσκεψη με ηγέτες κρατών του Κόλπου, της Τουρκίας, της Αιγύπτου, της Ιορδανίας και του Πακιστάν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ αποκάλυψε επίσης ότι συζήτησε τηλεφωνικά με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, ξεχωριστά από τους άλλους ηγέτες, και ότι η συνομιλία πήγε πολύ καλά. Η δήλωση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που αμερικανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν αποκλίνουσες θέσεις μεταξύ των δύο ανδρών, με τον Τραμπ να πιέζει για διπλωματική λύση και τον Νετανιάχου να τάσσεται υπέρ της επανέναρξης των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Η φαινομενική προσέγγιση των εμπόλεμων πλευρών ακολουθεί εβδομάδες αδιεξόδου και απειλών, με τον Τραμπ να εκτιμά ότι οι πιθανότητες για καλή συμφωνία ή επανέναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων είναι 50-50. Παράλληλα, ο βασικός Ιρανός διαπραγματευτής, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, προειδοποίησε ότι θα υπάρξει συντριπτική ανταπόδοση από την Τεχεράνη αν οι ΗΠΑ ξαναρχίσουν τον πόλεμο.
Η κατάσταση στο έδαφος και οι διπλωματικές προσπάθειες
Έπειτα από έναν και πλέον μήνα εχθροπραξιών, με χιλιάδες νεκρούς κυρίως στο Ιράν και τον Λίβανο, κηρύχθηκε κατάπαυση του πυρός στις 8 Απριλίου. Στον Κόλπο, οι διπλωματικές προσπάθειες εντείνονται για να έχουν αποτέλεσμα οι συνομιλίες και να αποφευχθεί η επανέναρξη του πολέμου. Κατά τη διάρκεια της τηλεδιάσκεψης με τον Ντόναλντ Τραμπ, ο εμίρης του Κατάρ, σεΐχης Ταμίμ μπιν Χαμάντ αλ Θάνι, κάλεσε τον Αμερικανό πρόεδρο να δώσει προτεραιότητα στις ειρηνικές λύσεις. Το Κατάρ, όπως και άλλες πετρελαιοπαραγωγικές μοναρχίες του Κόλπου που είναι σύμμαχοι των ΗΠΑ, έχει γίνει στόχος ιρανικών πληγμάτων κατά τη διάρκεια των εχθροπραξιών. Ο πόλεμος, ο οποίος είναι αντιδημοφιλής στις ΗΠΑ, προκαλεί ολοένα εντονότερα προβλήματα στην παγκόσμια οικονομία, κυρίως λόγω του κλεισίματος του στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη, από το οποίο διέρχεται υπό κανονικές συνθήκες το ένα πέμπτο του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου που εξάγεται από τη Μέση Ανατολή.
Στο μεταξύ, η κόπωση του ιρανικού πληθυσμού είναι εμφανής, με πολίτες όπως η Σαρζάντ, 39 ετών, να δηλώνουν ότι η κατάσταση ούτε πολέμου ούτε ειρήνης είναι χειρότερη και από τον ίδιο τον πόλεμο. Στο άλλο βασικό μέτωπο του πολέμου, στον Λίβανο, παρά την κατάπαυση του πυρός που υποτίθεται ότι εφαρμόζεται από τις 17 Απριλίου, ο ισραηλινός στρατός πολλαπλασιάζει τους βομβαρδισμούς και τις διαταγές εκκένωσης στον νότο. Στη Ναμπάτια, η λιβανική πολιτική προστασία ανακοίνωσε την καταστροφή περιφερειακού κέντρου της σε αεροπορικό βομβαρδισμό, χωρίς ωστόσο να υπάρξουν θύματα.
